İcra Talimat Dosyası

İcra Talimat Dosyası Nedir?

İcra takibi, alacaklının seçtiği yetkili icra dairesinde açılır; bu dosyaya esas dosya denir. Haczedilecek mallar başka bir yerde bulunuyorsa icra dairesi haczin malların bulunduğu yerin icra dairesince yapılmasını ister (İİK m.79/2). İstenen dairede bu iş için açılan kayda uygulamada talimat dosyası denir.

İcra ve İflas Kanunu Yönetmeliği m.5, her icra dairesinde başka yer icra dairelerinden gelen talimatların ayrı bir talimat kaydına işlenmesini öngörür. Bu kayda talimatı gönderen daire, esas dosya numarası, alacaklı ve borçlu bilgileri ile istenen işlem ve sonucu yazılır.

Talimat dosyası yeni bir takip değildir. Takip, esas dosyada yürümeye devam eder; talimat dairesi yalnızca kendisinden istenen işlemi, örneğin haciz, muhafaza veya kıymet takdirini yerine getirir ve sonucu esas dosyaya bildirir.

Hangi Durumlarda Talimat Yazılır?

En yaygın örnek, borçlunun iş yerinin veya menkul mallarının takibin yapıldığı şehirden farklı bir yerde bulunmasıdır. Bu hâlde icra dairesi haczi hemen o yer icra dairesine yazar (İİK m.79/2); alacaklı da talimat dosyası üzerinden fiilî haciz işlemini takip eder.

Resmî sicile kayıtlı mallarda talimata her zaman gerek yoktur. Tapu, araç ve benzeri sicil kayıtlarındaki malların haczi, takibin yapıldığı icra dairesince kayda işletilerek doğrudan da yapılabilir (İİK m.79/2). Alacaklı ayrıca UYAP üzerinden borçlunun mal, hak ve alacaklarını sorgulayıp elektronik haciz isteyebilir (İİK m.78/1).

Talimat, çoğunlukla sicile kayıtlı olmayan menkullerin yerinde haczi, haczedilen aracın muhafazası veya başka yerdeki bir malın kıymet takdiri için gerekir. Konutta haciz isteniyorsa talimat dairesinde de icra müdürünün kararı ve icra mahkemesinin onayı aranır (İİK m.79/a).

Talimatta Da Geçerli Olan Süreler

İcra dairesi hacze talepten itibaren en geç 3 gün içinde başlar (İİK m.79/1). Talimat yazılması bu kuralı ortadan kaldırmaz; ancak uygulamada talimatın ulaşması ve dosyanın açılması zaman aldığından alacaklının talimat dairesini ayrıca takip etmesi gerekir.

Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl geçmekle düşer; itiraz veya dava süresince geçen zaman hesaba katılmaz (İİK m.78). Haczedilen malın satışı da hacizden itibaren 1 yıl içinde istenmelidir (İİK m.106).

Bu süreler esas dosya bakımından işler. Talimat dairesinde haciz yapılmış olsa bile satış talebi ve giderlerin peşin yatırılması süresinde yapılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılabilir ve haciz düşme riskiyle karşılaşılır.

Talimat Dairesinin İşlemlerine Şikâyet

Haciz başka yer icra dairesince yapılmışsa, hacizle ilgili şikâyetler istinabe olunan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesince çözümlenir (İİK m.79/2). Yani haczin usulsüzlüğü, talimatı yürüten yerdeki icra mahkemesine götürülür.

Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması nedeniyle ise her zaman şikâyet olunabilir (İİK m.16). Talimat dairesinin uzun süre işlem yapmaması bu ikinci kapsama girebilir.

Takibin kendisine, ödeme emrine veya esas dosyada verilen kararlara ilişkin şikâyetler ise esas dosyanın bulunduğu yerin icra mahkemesine yapılır. Hangi merciin yetkili olduğunu belirlemek için şikâyet konusu işlemin hangi dairece yapıldığına bakılmalıdır.

Talimat Dosyası ile Esas Dosyanın İlişkisi

Talimat dairesi, esas dosyanın verdiği yetki sınırında hareket eder. Talimat yazısında hangi işlemin istendiği (haciz, muhafaza, kıymet takdiri, satış hazırlığı) açıkça belirtilmelidir; talimat dairesi istenmeyen bir işlemi kendiliğinden yapmaz.

Talimat dosyasında tahsil edilen paralar ve düzenlenen tutanaklar esas dosyaya gönderilir. Borç ödeme, haricen tahsil veya takibin sona ermesi gibi gelişmeler esas dosyaya işlendiğinde talimat dairesine de bildirilmelidir; aksi hâlde gereksiz işlem ve masraf doğabilir.

Talimat için gerekli gider avansı alacaklıdan istenir. Masrafı yatırılmayan talimat işlemleri yerine getirilmez; bu nedenle talimat dosya numarasının kaydedilip düzenli olarak kontrol edilmesi yararlıdır.

Sık Yapılan Hatalar

Sicile kayıtlı mal için gereksiz talimat: Tapu veya araç kaydına haciz şerhi, esas dosyadan doğrudan işletilebilir. Bu mallar için talimat yazdırmak zaman ve masraf kaybına yol açabilir.

Şikâyeti yanlış mahkemeye yapmak: Talimat dairesinin yaptığı haciz, o yerin icra mahkemesinde şikâyet edilir. Yanlış yerde yapılan başvuru, 7 günlük sürenin kaçmasına neden olabilir.

Satış süresini unutmak: Başka yerde haczedilen malın satışı da hacizden itibaren 1 yıl içinde istenmelidir. Talimat dairesinde haciz tutanağının düzenlendiği tarih takvime işlenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Talimat dosyası ayrı bir icra takibi midir?

Hayır. Takip esas dosyada yürür; talimat dosyası yalnızca başka yerdeki icra dairesinin istenen işlemi yapması için açılan yardımcı kayıttır (İİK Yönetmeliği m.5).

Mal başka şehirdeyse haciz nasıl yapılır?

Esas dosyanın icra dairesi, haczin malların bulunduğu yerin icra dairesince yapılmasını hemen yazar (İİK m.79).

Tapulu taşınmaz için talimat gerekir mi?

Gerekmez; resmî sicile kayıtlı malların haczi takibin yapıldığı icra dairesince kayda işletilerek doğrudan yapılabilir (İİK m.79).

Talimatla yapılan hacze nereye şikâyet edilir?

İstinabe olunan, yani talimatı yürüten icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine şikâyet edilir (İİK m.79).

Şikâyet süresi kaç gündür?

İşlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gündür; işlemin sürüncemede bırakılması hâlinde her zaman şikâyet edilebilir (İİK m.16).

Talimat dairesi haczi ne kadar sürede yapmalı?

İcra dairesi talepten itibaren en geç 3 gün içinde hacze başlar (İİK m.79).

Talimatla haczedilen malın satışı ne zamana kadar istenmeli?

Hacizden itibaren 1 yıl içinde satış istenmeli ve giderler peşin yatırılmalıdır (İİK m.106).

Talimat dosyasında konuta haciz yapılabilir mi?

Yapılabilir; ancak icra müdürünün kararı ve icra mahkemesinin onayı gerekir (İİK m.79/a).

Borç ödenirse talimat dosyası ne olur?

Ödeme esas dosyaya işlenir ve talimat dairesine bildirilir; takip esas dosyada sona erdiğinde talimat işlemleri de amacını yitirir.