Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu

Sorumlu kim: malik mi, bulunduran mı?

Kanun sorumluluğu mülkiyete değil, hayvanın bakımını ve yönetimini üstlenmiş olmaya bağlamıştır. Bu nedenle sorumlu kişi hayvanın maliki olabileceği gibi, onu geçici olarak teslim alan bakıcı, gezdiren kişi veya barındıran kuruluş da olabilir.

Üstlenmenin sürekli ya da geçici olması sonucu değiştirmez. Örneğin köpeği tatil süresince yanında tutan komşu ya da hayvanı barındıran pansiyon, o dönemde hayvan bulunduran sıfatıyla sorumlu olur.

Kurtuluş kanıtı: gerekli özenin ispatı

Hayvan bulunduran, zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Bu bir kurtuluş kanıtıdır ve ispat yükü hayvanı bulundurana aittir.

Gerekli özenin kapsamı hayvanın türüne, büyüklüğüne ve bulunduğu ortama göre değişir. Tasma, ağızlık, güvenli çit, uygun barınak, aşı ve eğitim gibi tedbirlerin alınmış olması özen yükümlülüğü bakımından değerlendirilir.

Üçüncü kişinin ürkütmesi ve rücu

Hayvan, bir başkası veya bir başkasına ait hayvan tarafından ürkütülmüş olursa, hayvanı bulunduranın bu kişilere rücu hakkı saklıdır. Bu düzenleme zarar göreni korurken, iç ilişkideki dengeyi de gözetir.

Zarar gören, tazminat talebini doğrudan hayvanı bulundurana yöneltir. Ürkütme olgusunun ispatı ve rücu talebi ise hayvan bulunduranın kendi açacağı davanın konusunu oluşturur.

Taşınmaz zilyedinin alıkoyma hakkı

Bir kişinin hayvanı, başkasının taşınmazı üzerinde zarar verdiği takdirde taşınmazın zilyedi o hayvanı yakalayabilir ve zararı giderilinceye kadar alıkoyabilir. Durum ve koşullar haklı gösteriyorsa hayvanı diğer yollarla etkisiz hâle getirebilir.

Bu hakkı kullanan taşınmaz zilyedi, derhâl hayvan sahibine bilgi vermek; sahibini bilmiyorsa onun bulunması için gerekli girişimleri yapmak zorundadır. Bu yükümlülüğe uyulmaması ayrı bir sorumluluk doğurabilir.

Zarar görenin talep edebileceği kalemler

Isırma veya çarpma sonucu yaralanma varsa tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar istenebilir. Kalıcı iz kalması hâlinde manevi tazminat talebi ayrıca değerlendirilir.

Eşyaya verilen zararlarda onarım bedeli veya değer kaybı talep edilir. Bir hayvanın başka bir hayvana zarar vermesi hâlinde veteriner masrafları ve tedavi giderleri de bu kapsamdadır.

Olayın aynı zamanda taksirle yaralama suçunu oluşturması hâlinde ceza soruşturması ayrıca yürütülür. Ceza yargılamasının sonucu, hukuk davasındaki tazminat talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Sahipsiz hayvanların verdiği zarar

Sahipsiz hayvanlarda, bakım ve yönetimi üstlenen bir kişi bulunmadığı için hayvan bulunduranın sorumluluğuna ilişkin kural doğrudan uygulanmaz. Bu hâlde sorumluluk, hayvanların toplanması ve barındırılmasıyla görevli idarenin hizmet kusuru üzerinden değerlendirilir.

İdareye karşı açılacak dava idari yargıda tam yargı davası biçiminde görülür. Davadan önce idareye başvuru yapılması ve idari yargıdaki süre kurallarına uyulması gerekir.

Bir hayvanın düzenli olarak beslenmesi ve barındırılması, somut olayın koşullarına göre o kişinin hayvanın bakımını üstlendiği sonucuna götürebilir. Bu değerlendirme her olayda ayrıca yapılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Köpek ısırmasında kim sorumludur?

Hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi sorumludur. Bu kişi malik olabileceği gibi hayvanı gezdiren, barındıran veya geçici olarak teslim alan kişi de olabilir.

Hayvan sahibi sorumluluktan kurtulabilir mi?

Zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz. İspat yükü hayvanı bulundurandadır; tasma, ağızlık ve güvenli barınak gibi tedbirler bu kapsamda değerlendirilir.

Hayvanım başka bir hayvan tarafından ürkütüldü, yine sorumlu muyum?

Zarar görene karşı sorumluluk devam eder. Ancak hayvan bulunduranın, ürküten kişiye veya o hayvanın bulunduranına rücu hakkı saklıdır.

Bahçeme giren hayvanı alıkoyabilir miyim?

Taşınmazınızda zarar veren hayvanı yakalayabilir ve zarar giderilinceye kadar alıkoyabilirsiniz. Bu hâlde hayvan sahibine derhâl bilgi vermek, sahibi bilinmiyorsa bulunması için girişimde bulunmak zorundasınız.

Sokak hayvanının verdiği zarardan kim sorumlu?

Bakım ve yönetimi üstlenen kişi bulunmadığından sorumluluk, hayvanların toplanması ve barındırılmasıyla görevli idarenin hizmet kusuru çerçevesinde değerlendirilir ve idari yargıda tam yargı davası açılır.