Başıboş Hayvanın Trafikte Neden Olduğu Kaza

Sahipli Hayvan Kazaya Sebep Olursa Kim Sorumlu?

Bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür; zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz (TBK m.67). Bu, kusurun zarar görenden değil, hayvan bulunduran taraftan kurtuluş beyyinesi olarak arandığı bir özen sorumluluğudur.

Hayvanları Koruma Kanunu da hayvan sahiplerine, hayvanlarından kaynaklanan ve insanlara verilebilecek zarar ve rahatsızlıkları önleyici tedbirleri alma yükümlülüğü getirir; zamanında ve yeterli tedbir alınmamasından kaynaklanan zararları tazmin etmek zorunda olduklarını belirtir (5199 sayılı Kanun m.5).

Yola çıkan bir inek, at veya tasmasız bir köpek nedeniyle meydana gelen kazada, hayvan sahibinin bahçe kapısını açık bırakması, hayvanı bağlamaması veya gözetimsiz otlatması, özen yükümlülüğünün ihlali olarak değerlendirilebilir.

Sahipsiz Hayvan Kazaya Yol Açarsa Kime Başvurulur?

Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesi zorunludur (5199 sayılı Kanun m.6). Kanun, sahipsiz hayvanların toplanması ve rehabilitasyonu görevini belediyelere yükler (5199 sayılı Kanun ek m.1).

Bu görevin yerine getirilmemesi nedeniyle sokakta kalan bir köpeğin veya başka bir hayvanın kazaya yol açtığı durumlarda, zarar gören kişi idarenin hizmet kusuruna dayanarak tazminat talep edebilir. İdarenin sorumluluğu adli yargıda değil, kural olarak idari yargıda tam yargı davasıyla ileri sürülür.

İdareye karşı başvuru ve dava süreleri, İdari Yargılama Usulü Kanunu’na tabidir ve özel hukuk davalarından farklıdır. Hangi idarenin (büyükşehir, ilçe belediyesi veya il özel idaresi) sorumlu olduğu, kazanın yerine göre belirlenmelidir.

Hayvan Sahibinin Ceza Sorumluluğu Var mı?

Gözetimi altındaki hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya kontrol altına alınmasında ihmal gösteren kişi, altı aya kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır (TCK m.177).

Bu suç, zarar doğmasını aramayan bir tehlike suçudur. Kaza sonucunda yaralanma veya ölüm meydana gelmişse, olayın koşullarına göre taksirle yaralama veya öldürme hükümleri de ayrıca gündeme gelebilir.

Ceza soruşturmasında toplanan deliller hukuk davasında da kullanılabilir; ancak hukuk hâkimi kusur konusunda ceza hâkiminin kararıyla ve beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74).

Hangi Zararlar İstenebilir?

Araç hasarı, değer kaybı, tedavi giderleri ve kazanç kaybı gibi maddi zararların yanında, bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde manevi tazminat da istenebilir; ağır bedensel zarar veya ölümde yakınlar da manevi tazminat talep edebilir (TBK m.56).

Zarar gören, zararını ve kural olarak zarar verenin kusurunu ispat eder; zararın miktarı tam ispat edilemiyorsa hâkim olayların olağan akışına göre hakkaniyete uygun bir miktar belirler (TBK m.50). Hayvan bulunduranın sorumluluğunda ise özen gösterildiğini ispat yükü hayvan bulunduranda kalır (TBK m.67).

Ekonomik durumu gerektiren ve iddiasını inandırıcı kanıtlarla destekleyen zarar gören, dava sırasında geçici ödeme talep edebilir (TBK m.76). Tedavi giderlerinin yüksek olduğu dosyalarda bu imkân önemlidir.

Sürücünün Kusuru Tazminatı Etkiler mi?

Zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52). Aşırı hız, gece görüş şartlarına uygun sürmeme veya hayvan geçişi uyarı levhasına rağmen dikkatsizlik, sürücünün müterafik kusuru olarak değerlendirilebilir.

Bu nedenle kaza tespit tutanağı, hız ve fren izleri, kamera kayıtları ve hava koşulları, kusur dağılımında belirleyici olur. Kusur oranı çoğunlukla bilirkişi raporuyla belirlenir.

Birden fazla kişi aynı zarardan sorumluysa (örneğin hayvan sahibi ile yol bakımından sorumlu idare), zarar gören her birine karşı zararın tamamı için başvurabilir; sorumlular arasındaki paylaşım iç ilişkide kusur ağırlığına göre yapılır.

Kazadan Sonra Ne Yapmalı?

Olay yerinde kolluğu çağırın ve kaza tespit tutanağında hayvanın varlığını, yolun durumunu ve varsa hayvanın sahibine ilişkin bilgileri açıkça yazdırın. Hayvanın fotoğrafını ve kulak küpesi, tasma veya mikroçip gibi kimlik işaretlerini kaydedin.

Hayvanın sahibi belliyse ona, sahipsizse ilgili belediyeye yazılı başvuru yapın. Sahipsiz hayvan şikâyetlerine ilişkin daha önceki başvuru kayıtları, idarenin hizmet kusurunu gösteren önemli delillerdir.

Zamanaşımını takip edin: özel hukuk tazminat talebi için 2 yıllık süre, zararı ve sorumluyu öğrenmeden işlemeye başlar (TBK m.72). İdareye karşı taleplerde ise idari yargı sürelerinin daha kısa olabileceğini göz önünde bulundurun.

Sıkça Sorulan Sorular

Yola çıkan inek kaza yaparsa sahibi sorumlu mu?

Evet; hayvan bulunduran, gerekli özeni gösterdiğini ispat edemezse zarardan sorumludur (TBK m.67).

Sokak köpeği kazaya sebep olursa belediye sorumlu mu?

Sahipsiz hayvanları toplama görevi belediyelere aittir (5199 sayılı Kanun m.6, ek m.1); görevin aksaması hizmet kusuru olarak idari yargıda ileri sürülebilir.

Hayvan sahibine ceza verilir mi?

Hayvanı tehlikeli şekilde serbest bırakan veya kontrolünde ihmal gösteren kişi, altı aya kadar hapis veya adli para cezası alabilir (TCK m.177).

Tazminat davası için ne kadar sürem var?

Zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl ve her hâlde olaydan itibaren 10 yıl içinde (TBK m.72).

Hızlı gidiyorsam tazminat azalır mı?

Zararın doğmasında etkili olduysanız hâkim tazminatı indirebilir veya kaldırabilir (TBK m.52).

Manevi tazminat istenebilir mi?

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde istenebilir; ağır yaralanma veya ölümde yakınlar da talep edebilir (TBK m.56).

Ceza davasında beraat çıkarsa tazminat alamaz mıyım?

Hukuk hâkimi beraat kararıyla ve ceza hâkiminin kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m.74).

Dava sürerken tedavi masrafları için ödeme alabilir miyim?

Şartları varsa mahkemeden geçici ödeme kararı istenebilir (TBK m.76).

Hayvan sahibinin tedbir alma yükümlülüğü nereden doğar?

Hayvan sahipleri, insanlara verilebilecek zararları önleyici tedbirleri almak ve almadıklarında zararı tazmin etmekle yükümlüdür (5199 sayılı Kanun m.5).