Hapis Cezası Kesinleşince Cezaevine Giriş

Hapis Cezası Ne Zaman Kesinleşir?

Mahkûmiyet hükmü kesinleşmedikçe infaz edilemez (CGTİK m.4). İlk derece mahkemesinin hükmüne karşı istinaf, bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273/1, m.291/1). Bu sürede başvurulmazsa ya da üst mahkeme incelemesi tamamlanırsa hüküm kesinleşir. Kanun yolu süreleri ve kesin kararlar için ceza davasında istinaf ve temyiz yazısına bakılabilir.

Kesinleşen hapis cezasını içeren karar, mahkemece hangi hükümlü ve hangi cezanın infazına ilişkin olduğu açıkça belirtilerek Cumhuriyet başsavcılığına verilir. Başsavcılık ilamı infaz defterine kaydeder ve cezanın süresine göre hükümlü hakkında çağrı kâğıdı veya yakalama emri çıkarır (CGTİK m.20/1-2).

Bu nedenle kesinleşme ile cezaevine giriş arasında genellikle bir süre geçer. Hükümlünün bu arada yapması gereken ilk iş, adresinin güncel olduğundan emin olmak ve dosyanın infaz aşamasını UYAP üzerinden ya da avukatı aracılığıyla takip etmektir.

Çağrı Kâğıdı Gelince Kaç Gün İçinde Teslim Olunur?

Hükümlü, hapis cezasının infazı için gönderilen çağrı kâğıdının tebliğinden itibaren on gün içinde gelmelidir. Bu sürede gelmeyen, kaçan veya kaçacağına dair şüphe uyandıran hükümlü hakkında Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır (CGTİK m.19/1). On günlük süre tebliğ tarihinden işlemeye başlar; mazeret varsa süre dolmadan başsavcılığa bildirilmelidir.

Çağrı kâğıdı hükümde gösterilen adrese tebliğ edilir. Hükümlü adres değişikliklerini mahkemeye veya Cumhuriyet başsavcılığına bildirmekle yükümlüdür; bildirmezse hükümdeki adrese yapılan tebligat geçerli sayılır (CGTİK m.20/3). Taşınmış ve yeni adresini bildirmemiş kişi, çağrıdan habersiz kalıp hakkında yakalama emri çıkarılmasıyla karşılaşabilir.

Kuruma alınan hükümlüye, Cumhuriyet başsavcılığınca düzenlenen ve kuruma alındığı tarihi, salıverileceği tarihi, ceza süresini ve cezanın hangi hükme ilişkin olduğunu gösteren bir belge verilir (CGTİK m.20/4). Bu belgedeki tarihlerin, tutuklulukta geçen sürelerin düşülmesi dahil, doğru hesaplanıp hesaplanmadığı kontrol edilmelidir.

Hangi Cezalarda Doğrudan Yakalama Emri Çıkarılır?

Kasten işlenen suçlarda üç yıldan, taksirle işlenen suçlarda beş yıldan fazla hapis cezasının infazı için çağrı kâğıdı gönderilmez, doğrudan yakalama emri çıkarılır (CGTİK m.19/2). Bu sınırların altındaki cezalarda ise kural çağrı kâğıdıdır.

Adli para cezasından çevrilen hapsin infazında hükümlüye öncelikle çağrı kâğıdı gönderilir (CGTİK m.19/3). Ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrilme süreci adli para cezası ve taksitlendirme yazısında anlatılmıştır.

Hakkında yakalama emri bulunan hükümlünün yakalanabilmesi için gerektiğinde konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama yapılabilir; bu amaçla hâkim kararı gereken aramalarda karar sulh ceza hâkimi tarafından verilir (CGTİK m.19/4). Yakalama emri olduğunu öğrenen kişinin kendiliğinden Cumhuriyet başsavcılığına başvurması, yakalanmayı beklemesinden daha az yıpratıcı bir yoldur.

Cezaevine Girmeden Önce Hangi Talepler Yapılabilir?

Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirli suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemiyle Cumhuriyet başsavcılığınca ertelenebilir. Erteleme her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanır; erteleme süresinde kasten işlenen bir suçtan kamu davası açılırsa karar kaldırılır ve ceza derhâl infaz edilir (CGTİK m.17/1-3). Erteleme isteminin kabulü güvence gösterilmesine veya başka bir şarta bağlanabilir (CGTİK m.17/5).

Bu erteleme terör suçları, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar, mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi tutulanlar ve disiplin veya tazyik hapsine mahkûm olanlar hakkında uygulanmaz (CGTİK m.17/6). Hastalık, gebelik ve doğum nedeniyle infazın geri bırakılması ayrı kurallara bağlıdır; ayrıntıları infazın ertelenmesi ve hastalık yazısındadır.

Aynı süre sınırlarındaki cezalar için (taksirli suçlarda taksirle öldürme hariç) hafta sonu veya gece infazı da istenebilir (CGTİK m.110/1); kadın, çocuk ve 65 yaşını bitirmiş hükümlülerde toplam üç yıla kadar ceza konutta çektirilebilir (CGTİK m.110/2). Bu talepler infaz hâkimine yapılır.

Teslim Olmamanın Sonuçları ve Hesap Hatasına İtiraz

Çağrıya uymamanın ilk sonucu yakalama emridir. Bunun yanında CGTİK m.17'deki erteleme imkânı yalnız “çağrı üzerine gelen” hükümlüye tanındığından, çağrıya uymayan ve yakalanarak getirilen kişi bu imkânı kullanma fırsatını büyük ölçüde kaybeder. Cezanın infazı uzun süre yapılamazsa ceza zamanaşımı gündeme gelebilir; ancak bu, yakalanma riskini ortadan kaldırmaz.

Çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse infaz hâkimliğinden karar istenir; hükmün yorumunda duraksama varsa başvuru hükmü veren mahkemeye yapılır (CGTİK m.98/1). Başvuru infazı kendiliğinden durdurmaz; ancak mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir (CGTİK m.98/2).

Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin kararlarına karşı, kararın öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde karar tarihinden itibaren otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla başvurulabilir (4675 sayılı Kanun m.5). Erteleme talebinin reddi de bu yolla denetlenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çağrı kâğıdı geldikten sonra kaç gün içinde cezaevine gitmem gerekir?

Tebliğden itibaren on gün içinde gelmeniz gerekir; gelinmezse Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır (CGTİK m.19/1).

Her hapis cezasında çağrı kâğıdı gönderilir mi?

Hayır; kasten suçlarda üç yıldan, taksirli suçlarda beş yıldan fazla hapis cezasında doğrudan yakalama emri çıkarılır (CGTİK m.19/2).

Adresim değişti, çağrı kâğıdı eski adrese giderse ne olur?

Adres değişikliğini bildirmediyseniz hükümde gösterilen adrese yapılan tebligat geçerli sayılır ve on günlük süre işler (CGTİK m.20/3).

Hapis cezasının infazını erteletebilir miyim?

Kasten suçlarda üç, taksirli suçlarda beş yıl veya daha az cezada, çağrı üzerine gelip istemde bulunursanız başsavcılık her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez erteleyebilir (CGTİK m.17).

Kesinleşmemiş ceza için cezaevine girilir mi?

Hayır; mahkûmiyet hükmü kesinleşmedikçe infaz edilemez (CGTİK m.4). Tutukluluk ise ayrı bir koruma tedbiridir.

Cezaevine girerken bana hangi belge verilir?

Kuruma alındığınız ve salıverileceğiniz tarih ile ceza süresini ve ilgili hükmü gösteren, başsavcılıkça düzenlenen bir belge verilir (CGTİK m.20/4).

İnfaz hesabı yanlışsa nereye başvurulur?

Çektirilecek cezanın hesabında duraksama varsa infaz hâkimliğinden karar istenir (CGTİK m.98/1-b); savcılık kararına karşı 15 gün içinde şikâyet yolu açıktır (4675 sayılı Kanun m.5).