Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapistir ve mahkeme bunu adli para cezası veya kanunda sayılan diğer seçenek yaptırımlara çevirebilir (TCK m.49, 50). Hüküm kesinleştikten sonra tebligata rağmen 30 gün içinde seçenek tedbire başlanmazsa hapis cezası infaz edilir (TCK m.50/6).
TCK m.49/2 uyarınca hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır. Belirleyici olan kanundaki soyut ceza değil, indirimler uygulandıktan sonra hükümde yer alan sonuç cezadır.
Kısa süreli hapis cezaları, kişinin cezaevi ortamından olumsuz etkilenmesini önlemek amacıyla seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Çevirme, hâkimin takdirine bırakılmış bir imkândır; bazı hâllerde ise zorunludur.
Hâkim çevirme kararında suçlunun kişiliğini, sosyal ve ekonomik durumunu, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığı ve suçun işlenmesindeki özellikleri dikkate alır (TCK m.50/1).
TCK m.50/1 uyarınca kısa süreli hapis; adli para cezasına, zararın aynen iade veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesine, en az iki yıl süreyle bir eğitim kurumuna devam etmeye, belirli yerlere gitme veya belirli etkinlikleri yapma yasağına çevrilebilir.
Ayrıca hak ve yetkilerin kötüye kullanılması veya dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkla işlenen suçlarda ehliyet ve ruhsatın geri alınmasına veya meslek yasağına; gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya da çevrilebilir. Yasak ve çalışma tedbirlerinin süresi, cezanın yarısından bir katına kadardır.
Adli para cezası, beş günden az ve kural olarak yedi yüz otuz günden fazla olmamak üzere belirlenen gün sayısının, kişinin ekonomik durumuna göre takdir edilen bir gün karşılığı miktarla çarpılmasıyla hesaplanır (TCK m.52). Hâkim bir yıla kadar mehil veya iki yılı geçmeyen taksit verebilir.
TCK m.50/3 uyarınca daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, mahkûm olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası seçenek yaptırımlardan birine çevrilir.
Fiili işlediği tarihte on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerin mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası da, önceden hapis mahkûmiyeti bulunmamak koşuluyla zorunlu olarak çevrilir.
Suç tanımında hapis ile adli para cezası seçenek olarak öngörülmüş ve hâkim hapis cezasını seçmişse, bu ceza artık adli para cezasına çevrilemez (m.50/2). Hâkimin hapsi tercih etmesi, zaten bu seçimi bilinçli yaptığı anlamına gelir.
TCK m.50/4 uyarınca taksirli suçlardan hükmolunan hapis cezası uzun süreli olsa bile, diğer koşulların varlığı hâlinde adli para cezasına çevrilebilir.
Bu imkân, trafik kazası sonucu ölüm veya yaralama gibi taksirli suçlarda sıkça gündeme gelir. Ancak bilinçli taksir hâlinde bu hüküm uygulanmaz; bilinçli taksirde yalnız bir yıl ve altındaki cezalar genel kurala göre çevrilebilir.
Uygulamada asıl mahkûmiyet, çevrilen adli para cezası veya tedbirdir (m.50/5). Bu, adli sicil kaydı ve tekerrür gibi sonuçlar bakımından önem taşır.
TCK m.50/6 uyarınca hüküm kesinleştikten sonra Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebligata rağmen otuz gün içinde seçenek tedbire başlanmaz veya başlanıp devam edilmezse, infaz hâkimliği kısa süreli hapsin tamamen veya kısmen infazına karar verir ve karar derhâl infaz edilir.
Tedbir hükümlünün elinde olmayan nedenlerle yerine getirilemiyorsa infaz hâkimliği tedbiri değiştirir (m.50/7). Bu nedenle hastalık veya iş kaybı gibi engeller belgeleriyle birlikte bildirilmelidir.
Çevrilen adli para cezası ödenmezse, 5275 sayılı Kanun m.106 uyarınca Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen kısma karşılık gelen gün sayısı hapse çevrilir ve hükümlü iki saat çalışma bir gün sayılmak üzere kamuya yararlı işte çalıştırılır; programa uymazsa kalan kısım açık ceza infaz kurumunda çektirilir.
Yargılama sırasında pişmanlığınızı, sosyal ve ekonomik durumunuzu gösteren belgeleri dosyaya sunun; bunlar hâkimin çevirme takdirinde doğrudan dikkate alınır. Zararı gidermek de hem çevirme hem de ceza miktarı bakımından önem taşır.
Hüküm kesinleşip savcılıktan tebligat geldiğinde 30 günlük süreyi kaçırmayın. Adli para cezasında ödeme emrini takip edin; tek seferde ödeyemeyecekseniz bir ay içinde üçte birini ödeyerek kalanını iki eşit taksitte ödeme imkânından yararlanabilirsiniz (5275 sayılı Kanun m.106/6).
Seçenek tedbiri yerine getirmenizi engelleyen bir durum varsa infaz hâkimliğine gerekçeli dilekçeyle başvurarak tedbirin değiştirilmesini isteyin.
Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis çevrilebilir; taksirli suçlarda uzun süreli hapis de çevrilebilir (TCK m.49, 50/4).
Kural olarak takdire bağlıdır; önceden hapis mahkûmiyeti yoksa 30 gün ve altı cezalarda zorunludur (TCK m.50/3).
Evet. Önceden hapis mahkûmiyeti yoksa bir yıl ve altındaki ceza zorunlu olarak çevrilir (TCK m.50/3).
Hayır. Taksirli suçlardaki bu imkân bilinçli taksirde uygulanmaz (TCK m.50/4).
Hapis ile adli para cezası seçenekli öngörülmüş ve hapis seçilmişse çevrilemez (TCK m.50/2).
Savcılık tebligatından itibaren 30 gün; başlanmazsa hapis infaz edilir (TCK m.50/6).
Ödenmeyen kısım hapse çevrilir ve kamuya yararlı işte çalıştırılırsınız (5275 sayılı Kanun m.106).
Hâkim iki yılı geçmeyen taksit verebilir; ayrıca bir ay içinde üçte biri ödenirse kalanı iki taksitte ödenebilir (TCK m.52, 5275 m.106).
Adli para cezasının infazında iki saat çalışma bir gün sayılır (5275 sayılı Kanun m.106/3).
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.
Adli para cezası, mahkemenin hükmettiği tutarın hazineye ödenmesidir;.
Devamını oku ›MakaleTutuklama ve adli kontrol, koruma tedbiridir; kuvvetli suç şüphesi ve.
Devamını oku ›MakaleRehnin paraya çevrilmesi, taşınır veya taşınmaz rehniyle güvence.
Devamını oku ›