Ferdi Kaza Sigortası

Ferdi Kaza Sigortası Neyi Karşılar?

TTK m.1507 uyarınca kaza sigortası, belli bir prim karşılığında sigortalının uğrayacağı kaza sonucu ölüm, geçici veya sürekli engellilik ya da iş göremezlik hâlleri için teminat sağlar. Geçici olarak çalışma gücünden yoksun kalan sigortalıya, poliçede yazılı süreyle sınırlı olarak günlük hesapla tazminat verilir.

Ferdi kaza sigortası bir meblağ sigortasıdır: sigortacı gerçek zararı değil, poliçede kararlaştırılan bedeli veya sakatlık oranına karşılık gelen tutarı öder. Gerçek zararın karşılanması öngörülmüşse, o kısım için zarar sigortası hükümleri kıyasen uygulanır (TTK m.1510/3).

Kaza sigortası sigorta ettirenin kendisi için yapılabileceği gibi başkasının uğrayabileceği kazalara karşı da yapılabilir (TTK m.1509). Kredi, kredi kartı, araç veya işyeri ile birlikte satılan paket poliçeler bu nedenle sık görülür; çoğu kişi böyle bir teminatı olduğunu kaza sonrası öğrenir.

Sigorta Bedelini Kim Alır?

Kaza sonucu ölüm, ani olarak veya kaza tarihinden itibaren en çok bir yıl içinde gerçekleşmişse bedel, sigorta ettirene ya da onun belirlediği kişiye (lehtara) ödenir; sakatlık ve iş göremezlik hâllerinde ise bedel sigortalıya ödenir (TTK m.1507/1).

Birden fazla lehtar payları belirtilmeden atanmışsa bedel üzerinde eşit oranda hak sahibidirler. Önemli bir kural şudur: mirasın reddi veya mirastan vazgeçme lehtarın hakkını etkilemez (TTK m.1494/1). Lehtar belirtilmemişse ölüm sigortası sigorta ettirenin mirasçıları lehine yapılmış sayılır (TTK m.1494/2).

Hayat sigortalarına ilişkin diğer hükümler kaza sigortasına da kıyas yoluyla uygulanır (TTK m.1510/2). Bu nedenle lehtar atama, değiştirme ve bildirim kuralları kaza poliçelerinde de önem taşır.

Trafik Sigortası ve Diğer Tazminatlarla İlişkisi

Ferdi kaza bedeli, zarar veren üçüncü kişiden veya onun trafik sigortasından istenecek tazminattan ayrı bir haktır. Hayat sigortalarında sigortacının zarar verene karşı halefiyeti düzenleyen TTK m.1472 uygulanmaz ve bedeli alanların tazminat alacağını sigortacıya temlik etmesi geçersizdir (TTK m.1491/3); bu kural kaza sigortasına da kıyasen uygulanır (TTK m.1510/2).

Bu nedenle kaza geçiren kişi, ferdi kaza poliçesinden bedeli aldıktan sonra kusurlu tarafa ve onun trafik sigortacısına karşı tazminat talebini ayrıca sürdürebilir. Uygulamada sigortacıların ferdi kaza ödemesini diğer tazminattan mahsup etmeye çalıştığı görülmektedir; poliçenin gerçek zarar teminatı içerip içermediği bu noktada belirleyicidir.

Aynı kişi için birden fazla kaza veya hayat poliçesi yapılabilir; can sigortasında hayat bir veya birkaç sigortacı tarafından çeşitli bedellerle sigorta ettirilebilir (TTK m.1491/1).

Başvuru, Belgeler ve Ödeme Süresi

Sigorta ettiren, rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirmelidir; geç bildirim bedelde artışa yol açmışsa kusurun ağırlığına göre indirim yapılabilir (TTK m.1446). Sigortacı rizikoyu daha önce fiilen öğrenmişse bu indirimden yararlanamaz.

Sigortacının istediği ve beklenebilecek bilgi ve belgeler makul süre içinde verilmelidir (TTK m.1447). Kaza tespit tutanağı, hastane ve epikriz raporları, sakatlık oranını gösteren sağlık kurulu raporu, ölüm hâlinde ölüm belgesi ve mirasçılık belgesi en sık istenen belgelerdir.

Sigorta bedeli, belgelerin verilmesi ve araştırmaların bitmesinden sonra ve her hâlde ihbardan itibaren can sigortalarında 15 gün sonra muaccel olur; sigortacı bu tarihte ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer (TTK m.1427). Araştırma üç ay içinde tamamlanamazsa bedelin en az yüzde ellisi avans olarak ödenir.

Ret Gerekçeleri, İtiraz Yolları ve Zamanaşımı

Sigortacılar genellikle olayın “kaza” sayılmadığı, poliçe istisnasına girdiği (örneğin alkol, ehliyetsiz araç kullanma, tehlikeli spor) veya beyan yükümlülüğünün ihlal edildiği gerekçesiyle ödemeyi reddeder. Sigorta ettiren veya sigortalı rizikoya kasten sebep olursa sigortacı borçtan kurtulur (TTK m.1429); ihmal ise kural olarak teminat dışında değildir.

Beyan yükümlülüğü ihlali için sigortacının cayma hakkı sınırlıdır: sözleşmenin yapılmasından itibaren yenilemeler dâhil beş yıl geçmişse, kasıt olmadıkça sigortacı cayamaz, yalnızca prim farkı isteyebilir (TTK m.1498, kaza sigortasına m.1510/2 ile kıyasen). Uyuşmazlık, sigortacı tahkim sistemine üyeyse Sigorta Tahkim Komisyonu önüne de götürülebilir (5684 s.K. m.30).

Sigorta sözleşmesinden doğan istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl içinde zamanaşımına uğrar (TTK m.1420).

Adım Adım: Kazadan Sonra Ferdi Kaza Tazminatı

1. Poliçeyi bulun: Kredi, kredi kartı, araç, işyeri veya seyahat ürünleriyle birlikte yapılmış bir ferdi kaza poliçesi olup olmadığını banka ve sigorta şirketlerinden sorun. Poliçedeki teminat türlerini, bedelleri ve istisnaları okuyun.

2. Hemen bildirin ve belgeleyin: Kazayı gecikmeksizin sigortacıya yazılı bildirin; tutanak, hastane kayıtları ve sakatlık raporunu toplayın. Sakatlık oranının tespiti için tedavinin tamamlanmasını beklemek gerekebilir; bu süreçte zamanaşımını takip edin.

3. Ret veya eksik ödemede: Ret yazısını gerekçesiyle birlikte isteyin; gerekçeyi poliçe istisnaları ve TTK hükümleriyle karşılaştırın. Anlaşma sağlanamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yolunu değerlendirin; iki yıllık zamanaşımı süresini kaçırmayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Ferdi kaza sigortası ne zaman ödeme yapar?

Kaza sonucu ölüm, sürekli veya geçici sakatlık ve iş göremezlik hâllerinde poliçedeki teminata göre ödeme yapar (TTK m.1507).

Kazadan aylar sonra ölüm olursa bedel ödenir mi?

Ölüm kaza tarihinden itibaren en çok bir yıl içinde gerçekleşmişse bedel ödenir (TTK m.1507/1).

Mirası reddedersem ferdi kaza bedelini alabilir miyim?

Lehtar olarak atandıysanız evet; mirasın reddi lehtarın hakkını etkilemez (TTK m.1494/1).

Sigorta şirketi kaç günde ödemek zorunda?

Can sigortalarında bedel, ihbardan itibaren en geç 15 gün sonra muaccel olur ve sigortacı temerrüde düşer (TTK m.1427/2).

Trafik sigortasından tazminat aldım, ferdi kazadan da alabilir miyim?

Kural olarak evet; can sigortalarında halefiyet uygulanmaz ve bedel ayrı bir haktır (TTK m.1491/3, m.1510/2).

Kazayı geç bildirdim, tazminat yanar mı?

Geç bildirim bedeli artırmışsa kusura göre indirim yapılır; hak tamamen düşmez (TTK m.1446).

Ferdi kaza tazminatında zamanaşımı ne kadar?

Muacceliyetten itibaren iki yıl, her hâlde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yıldır (TTK m.1420).

Sigortacı hastalığımı söylemediğim için reddedebilir mi?

Sözleşmenin yapılmasından itibaren beş yıl geçmişse, kasıt olmadıkça cayamaz, yalnızca prim farkı isteyebilir (TTK m.1498, kaza sigortasına m.1510/2 ile kıyasen).

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir miyim?

Sigortacı tahkim sistemine üyeyse sözleşmede hüküm olmasa bile başvurabilirsiniz (5684 s.K. m.30).