Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcının Yükümlülükleri

Temel kavramlar ve kapsam

Kanunun 2. maddesine göre aracı hizmet sağlayıcı, başkalarına ait iktisadi ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamını sağlayan gerçek ve tüzel kişilerdir. Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ise elektronik ticaret pazar yerinde, hizmet sağlayıcıların mal veya hizmetlerinin teminine yönelik sözleşme yapılmasına ya da sipariş verilmesine imkân sağlayan aracı hizmet sağlayıcıdır.

Aynı maddede net işlem hacmi, iptal ve iadeler hariç olmak üzere belirli bir dönemde yapılan sözleşme ve verilen siparişler için düzenlenmesi gereken nihai fatura veya fatura yerine geçen belge değerleri toplamı olarak tanımlanır.

Ekonomik bütünlük kavramı da maddede tanımlanmıştır ve eşiklerin aşılıp aşılmadığının tespitinde belirleyici olur. Ekonomik bütünlük içinde bulunan işletmelerin hacimleri ve işlem sayıları birlikte değerlendirilir.

Bütün pazar yerleri için geçerli yükümlülükler

Ek 2. maddenin birinci fıkrası uyarınca elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, aracılık hizmeti sunduğu pazar yerlerinde kendisinin veya ekonomik bütünlük içinde bulunduğu kişilerin markasını taşıyan ya da marka kullanım hakkını haiz olduğu malları satışa sunamaz veya bu malların satışına aracılık edemez. Bu malların farklı bir elektronik ticaret ortamında satışa sunulması hâlinde ortamlar arasında erişim imkânı sunulamaz ve birbirinin tanıtımı yapılamaz.

Aynı fıkra, hizmet sağlayıcının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında düzenlemesi gereken belgelerdeki bilgilere satışın yapıldığı pazar yerinde yer verebilmesine imkân sağlanmasını da öngörür.

Ayrıca aracı hizmet sağlayıcı, önceden olumlu irade beyanı alınmadan ETBİS'e kayıtlı alan adlarının ana unsurunu oluşturan tescilli markaları kullanarak çevrim içi arama motorlarında pazarlama ve tanıtım faaliyetinde bulunamaz; hizmet sağlayıcının tanıtıcı bilgilerini kendisinden temin ettiği belgeler veya ilgili kurumların erişime açık elektronik sistemleri üzerinden doğrular.

Eşiğe bağlı ek yükümlülükler

Ek 2. maddenin ikinci fıkrası, belirli bir net işlem hacmi eşiğini aşan aracı hizmet sağlayıcılara veri kullanımı ve taşınabilirliğine ilişkin ek yükümlülükler getirir. Bu kapsamda elde edilen veriler yalnızca aracılık hizmetinin sunulması amacıyla kullanılabilir ve hizmet sağlayıcılarla rekabet ederken kullanılamaz.

Aynı fıkra; pay devir ve edinimlerinin Bakanlığa bildirilmesi, şirket kurulması veya pay devri işlemlerinin bildirilmesi, bağımsız denetim kuruluşunca hazırlanan denetim raporunun Bakanlığa gönderilmesi ve mevzuata aykırı içeriklere ilişkin raporlama yükümlülüklerini de düzenler.

Üçüncü fıkra, daha yüksek eşikleri aşanlar bakımından reklam ve indirim bütçesi sınırlaması ile hizmet sağlayıcının alternatif kanallardan satış yapmasını veya reklam vermesini kısıtlama yasağını içerir. Dördüncü fıkra ise en üst eşikte, ekonomik bütünlük içindeki banka ve elektronik para kuruluşlarının hizmetlerine, taşımacılık ve posta hizmetlerine ilişkin sınırlamalar öngörür.

Hukuka aykırı içerik ve fikri mülkiyet şikâyeti

Kanunun 7416 sayılı Kanunla değiştirilen 9. maddesine göre, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça aracı hizmet sağlayıcı, hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerik ve içeriğe konu mal veya hizmetle ilgili hukuka aykırı hususlardan sorumlu değildir.

Maddenin ikinci fıkrası, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının içeriğin hukuka aykırı olduğundan haberdar olması hâlinde bu içeriği gecikmeksizin yayımdan kaldırarak durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirmesini öngörür.

Üçüncü fıkraya göre hak sahibinin fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlaline dair bilgi ve belgeye dayanan şikâyeti üzerine şikâyete konu ürün yayımdan kaldırılır ve durum taraflara bildirilir. Hizmet sağlayıcının şikâyetin aksini gösteren bilgi ve belgeye dayanan itirazını sunması üzerine ürün yeniden yayımlanır; ilgililerin genel hükümlere göre adli ve idari mercilere başvurma hakları saklıdır.

Elektronik ticaret lisansı

7416 sayılı Kanunla eklenen ek 4. madde, bir takvim yılındaki net işlem hacmi ve işlem sayısı kanunda belirtilen eşikleri aşan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının faaliyetine devam edebilmek için Bakanlıktan lisans almak ve lisansını yenilemek zorunda olduğunu düzenler.

Lisans alma başvurusu, eşiklerin aşıldığı tarihi izleyen takvim yılının; lisans yenileme başvurusu ise eşikler aşıldığı sürece her takvim yılının mart ayı içinde yapılır. Lisans ücretinin ödendiğine dair belgenin ibraz edilmesi hâlinde başka bir şart aranmaksızın lisans verilir veya yenilenir.

Lisans ücreti, net işlem hacminin dilimlerine göre artan oranlarda hesaplanır ve Bakanlıkça peşin tahsil edilir. Maddedeki parasal eşikler her yıl ETBİS verileri kullanılarak hesaplanan elektronik ticaret hacminin yıllık değişim oranına göre artırılır ve ilan edilir.

Pazar yeri işletmeleri için uyum kontrolü

Net işlem hacmi ve işlem sayısı, ekonomik bütünlük içindeki işletmeler birlikte değerlendirilerek hesaplanmalıdır. Tek başına eşiğin altında kalmak, ekonomik bütünlük nedeniyle yükümlülük doğmasını engellemeyebilir.

Eşiklerin aşıldığı yılı izleyen takvim yılı başından itibaren uygulanacak yükümlülükler ile ilk üç ay içinde uyum sağlanması gereken yükümlülükler ayrı ayrı planlanmalıdır.

Kendi markalı ürün satışına ilişkin yasağın istisnaları gözden geçirilmelidir. Süreli yayınlar, kitap ve elektronik kitap okuyucuları ile toplam satış hasılatının yarıdan fazlasını elektronik ticaret dışından elde eden kişilerin markalı malları bakımından ayrık düzenlemeler bulunmaktadır.

Fikri ve sınai mülkiyet şikâyetlerinin karşılanacağı bir iç süreç kurulmalıdır. Şikâyet ve itirazda yer alması gereken bilgiler kanunda ve yönetmelikte gösterilmiştir.

Arama motoru reklamlarında üçüncü kişilerin tescilli markalarının kullanılması, önceden alınmış olumlu irade beyanına bağlanmıştır; bu beyanların yazılı veya elektronik ortamda saklanması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı kimdir?

6563 sayılı Kanunun 2. maddesine göre elektronik ticaret pazar yerinde, hizmet sağlayıcıların mal veya hizmetlerinin teminine yönelik sözleşme yapılmasına ya da sipariş verilmesine imkân sağlayan aracı hizmet sağlayıcıdır.

Pazar yeri kendi markalı ürününü satabilir mi?

Ek 2. maddenin birinci fıkrası, aracı hizmet sağlayıcının kendisinin veya ekonomik bütünlük içinde bulunduğu kişilerin markasını taşıyan malları pazar yerinde satışa sunmasını kural olarak yasaklar. Maddede sayılı istisnalar saklıdır.

Aracı hizmet sağlayıcı içerikten sorumlu mudur?

Kanunun 9. maddesine göre diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça aracı hizmet sağlayıcı, hizmet sağlayıcının sunduğu içerikten sorumlu değildir. Ancak hukuka aykırılıktan haberdar olması hâlinde içeriği gecikmeksizin yayımdan kaldırma ve bildirim yükümlülüğü doğar.

Elektronik ticaret lisansı ne zaman alınır?

Ek 4. maddeye göre eşikleri aşan aracı hizmet sağlayıcı, eşiklerin aşıldığı tarihi izleyen takvim yılının mart ayı içinde lisans başvurusunda bulunur; eşikler aşıldığı sürece her yıl mart ayında yenileme başvurusu yapar.

Kanundaki parasal eşikler sabit midir?

Hayır. Ek 2 ve ek 4. maddelerdeki parasal eşikler, ETBİS verileri kullanılarak hesaplanan elektronik ticaret hacminin yıllık değişim oranına göre her yıl artırılır ve en geç şubat ayında Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir.