6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 6. maddesi uyarınca ticari elektronik iletiler, alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir. Onay yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim aracıyla alınabilir. Alıcı, 8. madde gereğince dilediği zaman ve hiçbir gerekçe belirtmeksizin iletileri almayı reddedebilir; hizmet sağlayıcı, ret talebinin ulaşmasından itibaren üç iş günü içinde göndermeyi durdurmak zorundadır.
Kanun m.6/1’in ilk cümlesi kuralı açıkça koyar: ticari elektronik iletiler, alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir. Bu onay, yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim aracıyla alınabilir.
Aynı fıkranın son cümlesi bir istisna getirir. Kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla alıcının iletişim bilgilerini vermesi hâlinde, temin edilen mal veya hizmetlere ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma yönelik ticari elektronik iletiler için ayrıca onay alınmaz. Bu istisna dar yorumlanır; kampanya ve indirim duyurularını kapsamaz.
Maddenin ikinci fıkrası uyarınca esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ticari elektronik ileti gönderilebilir. Ancak esnaf ve tacirlerin de ret hakkı saklıdır; ret bildiriminden sonra gönderime devam edilemez.
Onayın geçerli olabilmesi için alıcının olumlu irade beyanını içermesi, ad ve soyad ile elektronik iletişim adresini barındırması gerekir. Önceden işaretlenmiş kutucuklar ya da sözleşmenin genel şartları arasına gizlenmiş ifadeler geçerli onay doğurmaz.
İspat yükü hizmet sağlayıcıdadır. Onayın hangi tarihte, hangi kanaldan ve hangi metne dayanılarak alındığı kayıt altına alınmalıdır. Kayıt tutulmaması hâlinde şikâyet incelemesinde hizmet sağlayıcı savunmasız kalır.
Onayın kapsamı da önemlidir. Bir marka için verilen onay, aynı grubun diğer şirketlerine kendiliğinden teşmil edilemez. Gönderici ile onayın verildiği hizmet sağlayıcının farklı olması, iletinin izinsiz sayılmasına yol açar.
Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik uyarınca hizmet sağlayıcıların onayları İleti Yönetim Sistemine kaydetmesi ve gönderim öncesinde alıcının onay durumunu bu sistem üzerinden kontrol etmesi gerekir. Sisteme kaydedilmeyen onaylar geçersiz sayılır.
Alıcılar, kendilerine ait onayları İleti Yönetim Sistemi üzerinden görüntüleyebilir, marka bazında ve kanal bazında ret hakkını kullanabilir. Böylece ret talebinin tek bir merkezden yönetilmesi mümkün olur.
Sistem üzerinden yapılan ret bildirimi de Kanun m.8 kapsamındadır. Hizmet sağlayıcı, talebin ulaşmasını müteakip üç iş günü içinde gönderimi durdurmak zorundadır.
Ticari elektronik iletide hizmet sağlayıcının kimliğine ilişkin bilgilere ve iletinin ticari nitelikte olduğunu gösteren ifadeye yer verilmelidir. Alıcının, göndericiyi tereddütsüz biçimde tanıyabilmesi gerekir.
Kanun m.8/2 uyarınca hizmet sağlayıcı, ret bildiriminin elektronik iletişim araçlarıyla kolay ve ücretsiz olarak iletilmesini sağlamakla ve gönderdiği iletide buna ilişkin gerekli bilgileri sunmakla yükümlüdür. Ücretli hat üzerinden ret alınması bu hükme aykırıdır.
Ret hakkının kullanılması için gerekçe gösterilmesi istenemez. Kanun m.8/1 alıcıların diledikleri zaman, hiçbir gerekçe belirtmeksizin ticari elektronik iletileri almayı reddedebileceğini düzenler.
İzinsiz ileti alan kişi, Ticaret Bakanlığına şikâyette bulunabilir. Şikâyet, iletinin alındığı tarihten itibaren mevzuatta öngörülen süre içinde ve iletiyi ispatlayacak ekran görüntüleriyle birlikte yapılır.
Kanun m.12 aykırılıklar için idari para cezası öngörür. Ceza miktarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir ve Ticaret Bakanlığı tebliğiyle ilan edilir. Aykırılığın sürmesi hâlinde cezalar kademeli olarak ağırlaşabilir.
İzinsiz ileti gönderimi aynı zamanda bir kişisel veri işleme faaliyetidir. Telefon numarası ve elektronik posta adresinin hukuka aykırı biçimde işlenmesi hâlinde 6698 sayılı Kanun m.11 kapsamındaki haklar kullanılabilir ve Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet edilebilir.
İletinin ekran görüntüsü, gönderim tarihi, gönderici numarası veya adresi ile marka adını gösterecek biçimde kaydedilmelidir. Şikâyet incelemesinde bu kayıt esas alınır.
İleti Yönetim Sistemi üzerinden onay durumu sorgulanmalı, verilmemiş bir onay görünüyorsa bu durum şikâyet dilekçesinde ayrıca belirtilmelidir.
Ret bildirimine rağmen gönderimin sürmesi, ihlalin ağırlaşmasına yol açar. Ret tarihinin ve sonrasında alınan iletilerin ayrı ayrı kayıt altına alınması önerilir.
Kural olarak hayır. 6563 sayılı Kanun m.6/1 uyarınca ticari elektronik iletiler ancak önceden onay alınmak kaydıyla gönderilebilir. Esnaf ve tacirler bakımından ise m.6/2 istisna öngörür.
6563 sayılı Kanun m.8/3 uyarınca hizmet sağlayıcı, talebin ulaşmasını müteakip üç iş günü içinde alıcıya elektronik ileti göndermeyi durdurmak zorundadır.
Onay alınmadıysa atamaz. Kanun m.6/1’deki istisna yalnızca temin edilen mal veya hizmete ilişkin değişiklik, kullanım ve bakım iletilerini kapsar; kampanya duyuruları bu kapsamda değildir.
Hizmet sağlayıcı ispatla yükümlüdür. Onayın tarihi, alındığı kanal ve dayandığı metin kayıt altına alınmalı, ayrıca İleti Yönetim Sistemine kaydedilmelidir.
Evet. Telefon numarası ve elektronik posta adresinin hukuka aykırı işlenmesi söz konusu olduğundan 6698 sayılı Kanun m.11’deki haklar kullanılabilir ve Kurula şikâyette bulunulabilir.
Uyum süreçleri, veri ihlalleri ve içerik uyuşmazlıklarında değerlendirme için bize ulaşın.