Ayıplı Telefon ve Elektronik Cihaz Değişimi

Telefon Ne Zaman “Ayıplı Mal” Sayılır?

TKHK m.8 uyarınca ayıplı mal, teslim anında kararlaştırılan örnek veya modele uymayan ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır. Kendiliğinden kapanan, şarj tutmayan, ekranı arızalanan veya kutusunda yazan özelliği sağlamayan bir telefon bu tanıma girebilir.

Kanun ayrıca ambalajında, etiketinde, kullanma kılavuzunda, internet portalında veya reklamlarında yer alan özelliklerden birini taşımayan, tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan maddi, hukuki veya ekonomik eksiklik içeren malları da ayıplı kabul eder. Örneğin reklamda belirtilen kamera veya hafıza özelliğini karşılamayan cihaz da ayıplıdır.

Tüketici sözleşme kurulurken ayıptan haberdarsa veya haberdar olması beklenebiliyorsa, o ayıp için sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz (TKHK m.10/2). Teşhir ürünü veya kusurlu olduğu açıkça bildirilen cihazlarda bu kural önem taşır.

Tüketicinin Seçimlik Hakları Nelerdir?

TKHK m.11 uyarınca ayıp anlaşıldığında tüketici dört seçimlik haktan birini kullanır: sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya imkân varsa ayıpsız misliyle değişim. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.

Seçim hakkı tüketiciye aittir; satıcı “önce servise gönderelim” diyerek tüketiciyi onarıma zorlayamaz. Ancak ücretsiz onarım veya değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa, tüketici dönme veya indirim haklarından birine yönelebilir (TKHK m.11/3).

Ücretsiz onarım ve değişim hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir; bu konuda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (TKHK m.11/2). Seçimlik hakların kullanılmasından doğan tüm masraflar talebi yerine getiren tarafa aittir.

Değişim Talebi Kaç Günde Yerine Getirilir?

Ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim talebi, satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltildiği tarihten itibaren azami 30 iş günü içinde yerine getirilmelidir (TKHK m.11/4). Bu süre, cihazın servise teslim edildiği tarihten değil talebin yöneltildiği tarihten işlemeye başlar.

Kanun, m.58 uyarınca çıkarılan yönetmelik eki listedeki mallarda ücretsiz onarımın yönetmelikte belirlenen azami tamir süresi içinde yapılacağını öngörür. Süre aşılırsa tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir; yani onarımı bekleyen tüketici, süre dolunca değişim veya iade isteyebilir.

Dönme veya indirim seçildiğinde ödenen bedelin tümü ya da indirim tutarı derhâl iade edilir (TKHK m.11/5). Taksitli alımlarda iadenin nasıl yapılacağı satıcıyla ve kart kuruluşuyla yazılı olarak netleştirilmelidir.

İlk 6 Ayda Ortaya Çıkan Arızada İspat Kimdedir?

TKHK m.10/1 uyarınca teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir ve malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıdadır. Bu karine, malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz.

Uygulamada satıcı veya servis, arızanın “kullanıcı hatası” veya “sıvı teması” kaynaklı olduğunu ileri sürer. İlk altı ayda bunu ispat etmek satıcıya düşer; servis raporunun gerekçesiz olması veya tüketiciye verilmemesi, tüketici lehine değerlendirilebilecek bir durumdur.

Altı aydan sonra ortaya çıkan arızalarda ise ayıbın teslim anında var olduğunu kural olarak tüketici ispat eder. Bu nedenle servis kayıtları, arıza fotoğrafları ve yazışmalar dikkatle saklanmalıdır.

Ayıplı Telefon İçin Hak Arama Süresi Ne Kadar?

TKHK m.12 uyarınca kanunda veya sözleşmede daha uzun süre öngörülmedikçe ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz.

Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (TKHK m.12/3). Yenilenmiş cihazın sıfır gibi satılması bu kapsamda değerlendirilebilir.

Kanunda belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür ve kural olarak önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TKHK m.68, 73/A). Sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden başvuru öncesinde yürürlükteki tutar kontrol edilmelidir.

Adım Adım Ne Yapmalı?

Arıza ortaya çıkınca talebinizi satıcıya yazılı ve ispatlanabilir biçimde (e-posta, noter, kayıtlı elektronik posta veya imzalı dilekçe) bildirin; hangi seçimlik hakkı kullandığınızı açıkça yazın. “Değişim istiyorum” gibi net bir ifade, 30 iş günlük sürenin başlangıcını belirler.

Cihazı servise verirken teslim fişi alın; fişte arızanın tarifi, teslim tarihi ve cihazın fiziksel durumu yazılı olsun. Servis raporunu mutlaka isteyin ve inceleme sonucu size aykırı ise itirazınızı yazılı yapın.

Süre aşılır veya talep reddedilirse, uyuşmazlık tutarına göre tüketici hakem heyetine ya da arabuluculuk sonrasında tüketici mahkemesine başvurun. Başvuruda fatura, fiş, yazışmalar ve servis kayıtlarını ekleyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Ayıplı telefonu değiştirmek zorunlu mu, satıcı sadece tamir mi yapabilir?

Seçim hakkı tüketicidedir; değişim imkânı varsa satıcı talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Yalnız değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici dönme veya indirime yönelebilir (TKHK m.11).

Telefon değişimi kaç günde yapılmalı?

Değişim veya ücretsiz onarım talebi, talebin yöneltilmesinden itibaren en geç 30 iş günü içinde yerine getirilmelidir (TKHK m.11/4).

Servis süreyi aşarsa ne olur?

Azami süre aşılırsa tüketici diğer seçimlik haklarını, örneğin sözleşmeden dönme veya değişimi kullanabilir (TKHK m.11/4).

Telefonu üreticiye mi satıcıya mı iade etmeliyim?

Dönme ve indirim satıcıya karşı kullanılır; ücretsiz onarım ve değişim ise satıcı, üretici veya ithalatçıya karşı kullanılabilir ve bunlar müteselsilen sorumludur (TKHK m.11/2).

Arıza 4. ayda çıktı, kullanıcı hatası dediler; ne yapmalıyım?

İlk altı ayda çıkan ayıpta ayıbın teslimde var olduğu kabul edilir ve aksini ispat yükü satıcıdadır (TKHK m.10/1). Servis raporuna yazılı itiraz edin.

Ayıplı cihaz için kaç yıl içinde başvurmalıyım?

Ayıplı maldan sorumluluk teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; hile veya ağır kusurla gizlenen ayıplarda bu süre uygulanmaz (TKHK m.12).

İkinci el telefonda da bu haklar var mı?

Satıcı tacir ise ikinci el satışlarda da TKHK uygulanır ve satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz (TKHK m.12/2).

Kargo ve servis masraflarını kim öder?

Seçimlik hakların kullanılmasından doğan tüm masraflar, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafa aittir (TKHK m.11/6).

Değişimle birlikte tazminat da isteyebilir miyim?

Evet, tüketici seçimlik haklardan biriyle birlikte Türk Borçlar Kanunu uyarınca tazminat da talep edebilir (TKHK m.11/6).