Torunların Mirasçılığı

Torun Hangi Durumda Mirasçı Olur?

TMK m.495 uyarınca mirasbırakanın birinci derece mirasçıları altsoyudur ve mirasbırakandan önce ölmüş çocukların yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır. Torun, bu kural sayesinde ölen annesi veya babasının yerine geçer.

Ebeveyn sağ ise torun mirasçı olmaz; çünkü aynı zümrede mirasbırakana daha yakın olan çocuk, kendi altsoyunu mirastan dışlar. Bu durumda torun, ancak ileride kendi ebeveyninin mirası yoluyla bu malvarlığına ulaşabilir.

Mirasçı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında sağ olmak gerekir (TMK m.580). Ebeveyn dededen sonra ölmüşse, dededen gelen miras payı önce ebeveyne geçer; torun bu payı ebeveyninin mirasçısı olarak alır.

Torunun Payı Nasıl Hesaplanır?

Çocuklar eşit olarak mirasçıdır (TMK m.495). Bu nedenle önce mirasbırakanın çocukları sayısınca eşit kök payı belirlenir; önce ölen çocuğun kök payı, onun çocukları arasında eşit olarak bölünür.

Örneğin dedenin üç çocuğundan biri dededen önce ölmüş ve geride iki çocuk bırakmışsa, eş yoksa terekenin üçte biri bu iki toruna, her birine altıda bir olacak şekilde düşer. Diğer iki çocuk ise üçte birer pay alır.

Halefiyet “her derecede” işler: torun da mirasbırakandan önce ölmüşse onun yerini torunun çocukları, yani mirasbırakanın torunlarının çocukları alır (TMK m.495).

Dede veya Ninenin Eşi Sağsa Pay Nasıl Değişir?

Sağ kalan eş, altsoyla birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birini alır (TMK m.499). Kalan dörtte üç, çocuklar ve önce ölen çocukların yerine geçen torunlar arasında kök esasına göre paylaşılır.

Önceki örnekte dedenin eşi sağsa terekenin dörtte biri eşe kalır; kalan dörtte üçün üçte biri, yani terekenin dörtte biri, iki toruna eşit olarak bölünür. Her torunun payı sekizde bir olur.

Torunun annesi veya babası dedenin ikinci eşinden olmayan bir çocuksa da sonuç değişmez; halefiyet, ebeveynin mirasbırakanın çocuğu olmasına bağlıdır.

Mirasın Reddi, Mirastan Yoksunluk ve Çıkarma

Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığında kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m.611). Böylece ebeveynin reddettiği pay, kural olarak torunlara geçer; torunlar da ayrıca reddedebilir.

Ancak altsoyun tamamı mirası reddederse payları sağ kalan eşe geçer (TMK m.613). Borca batık terekelerde tüm aile bireylerinin ret kararını birlikte değerlendirmesi bu nedenle önemlidir.

Mirastan yoksun olanın altsoyu, önce ölen kimsenin altsoyu gibi mirasçı olur (TMK m.579). Mirasçılıktan çıkarılan ebeveynin payı da, mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmamışsa, onun altsoyuna kalır ve torunlar saklı paylarını isteyebilir (TMK m.511).

Torunun Saklı Payı Var mıdır?

Altsoy için saklı pay, yasal miras payının yarısıdır (TMK m.506). Halefiyetle mirasçı olan torun da altsoydan olduğu için, ebeveyninin yerine geçtiği yasal payın yarısı oranında saklı paya sahiptir.

Mirasbırakan vasiyetname veya bağışlamayla saklı payı zedelemişse, torun tenkis davası açabilir. Bu dava, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır (TMK m.571).

Mirasbırakan, saklı paylı mirasçısını ancak kanunda sayılan ağır sebeplerle mirasçılıktan çıkarabilir (TMK m.510). Bu durumda bile çıkarılanın altsoyu saklı payını isteyebilir (TMK m.511).

Adım Adım Ne Yapmalı

Önce mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınarak kimlerin mirasçı olduğu ve payları resmen belirlenmelidir. Belgede torunların ebeveynlerinin yerine geçip geçmediği ve payların doğru yazılıp yazılmadığı kontrol edilmelidir.

Terekenin borca batık olma ihtimali varsa, ölümün öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay içinde mirası reddetme seçeneği değerlendirilmelidir (TMK m.606). Ret yoluyla mirasçı hâline gelen torunlar için bu süre, önceki mirasçıların reddini öğrendikleri tarihten başlar (TMK m.608).

Süre içinde reddedilmeyen miras kayıtsız şartsız kazanılmış olur (TMK m.610). Tereke mallarını kullanmak veya satmak da ret hakkını ortadan kaldırabileceğinden, karar verilmeden tereke işlemlerine karışılmamalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Annem dedemden önce öldü, dedemden miras alabilir miyim?

Evet. Annenizin yerini halefiyet yoluyla siz ve kardeşleriniz alırsınız; annenize düşecek pay aranızda eşit bölünür (TMK m.495).

Babam sağken dedemden torun olarak pay alabilir miyim?

Hayır. Ebeveyniniz sağ ve mirasçıysa, sizi mirastan dışlar; yalnız ebeveyniniz önce ölmüş, reddetmiş veya mirastan yoksun kalmışsa mirasçı olursunuz.

Ninem sağken dedem öldü, torunlar ne kadar alır?

Sağ kalan eş altsoyla birlikte mirasın dörtte birini alır (TMK m.499); kalan dörtte üç, çocuklar ve önce ölen çocukların yerindeki torunlar arasında kök esasına göre bölünür.

Torunların saklı payı ne kadardır?

Altsoy için saklı pay, yasal miras payının yarısıdır (TMK m.506); torun, ebeveyninin yerine geçtiği payın yarısı oranında korunur.

Babam dedemin mirasını reddederse ne olur?

Reddedilen pay, babanız sağ değilmiş gibi hak sahiplerine, kural olarak torunlara geçer (TMK m.611).

Torun olarak mirası reddetme süresi kaç gündür?

Ret süresi 3 aydır; ret nedeniyle mirasçı olanlar için süre, önceki mirasçıların reddini öğrendikleri tarihten başlar (TMK m.606, m.608).

Tüm çocuklar ve torunlar reddederse miras kime kalır?

Altsoyun tamamı mirası reddederse payları sağ kalan eşe geçer (TMK m.613).

Dedem vasiyetle beni mirastan dışladıysa ne yapabilirim?

Saklı payınız zedelendiyse, öğrenmeden itibaren 1 yıl ve her hâlde 10 yıl içinde tenkis davası açabilirsiniz (TMK m.571).

Dedem öldükten sonra babam öldü, dedemin mirası bana geçer mi?

Evet, ancak halefiyetle değil; dededen babanıza geçen pay, babanızın terekesine girer ve siz onu babanızın mirasçısı olarak alırsınız (TMK m.580).