Evlatlığın Mirasçılığı

Evlatlık, Evlat Edinene Mirasçı Olur mu?

TMK m.500/1 uyarınca evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. TMK m.314/2 de evlatlığın evlat edinenin mirasçısı olduğunu ayrıca vurgular.

Bu, evlatlığın miras bakımından evlat edinenin öz çocuğundan farksız olduğu anlamına gelir. TMK m.495 uyarınca mirasbırakanın birinci derece mirasçıları altsoyudur ve çocuklar eşit olarak mirasçıdır; evlatlık da bu eşitlikten yararlanır.

Örneğin eşi ve biri evlatlık iki çocuğu bulunan kişi öldüğünde, sağ kalan eş mirasın dörtte birini alır (TMK m.499); kalan dörtte üç, öz çocuk ile evlatlık arasında eşit olarak paylaşılır.

Evlatlık Öz Ailesinden de Miras Alır mı?

TMK m.500/1 uyarınca evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Evlat edinilme, evlatlığın öz anne-babası ve diğer kan hısımlarıyla miras bağını koparmaz.

Bu nedenle evlatlık, hem evlat edinenin hem de öz anne ve babasının mirasçısı olabilir. Türk hukukunda bu “çifte mirasçılık” evlatlığın korunmasına yönelik bilinçli bir tercihtir.

Nüfus kayıtlarında da bu bağ korunur: evlatlığın miras ve başka haklarının zedelenmemesi için evlatlığın naklen geldiği aile kütüğü ile evlat edinenin aile kütüğü arasında her türlü bağ kurulur (TMK m.314).

Evlat Edinen, Evlatlığa Mirasçı Olur mu?

TMK m.500/2 uyarınca evlat edinen ve hısımları, evlatlığa mirasçı olmaz. Mirasçılık tek yönlüdür: evlatlık evlat edinene mirasçı olur, fakat evlat edinen evlatlığın yasal mirasçısı değildir.

Evlatlık altsoyu bulunmadan ölürse mirası, öz ailesindeki yasal mirasçılarına (öz anne-baba zümresi gibi) ve varsa sağ kalan eşine kalır. Evlat edinen aile bu mirastan yasal yoldan pay alamaz.

Evlatlık, evlat edinenin de mirasından pay almasını istiyorsa bunu ancak vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarrufla, saklı pay sınırlarına uyarak sağlayabilir.

Evlatlığın Saklı Payı Ne Kadardır?

TMK m.506 uyarınca altsoy için saklı pay, yasal miras payının yarısıdır. Evlatlık da altsoy gibi mirasçı olduğundan aynı saklı pay korumasından yararlanır.

Evlat edinen, vasiyetname veya bağışlarla evlatlığı mirastan dışlamak isterse, evlatlık saklı payı zedelendiği ölçüde tenkis davası açabilir. Öz çocukların lehine yapılan tasarruflar da bu sınırı aşamaz.

Evlatlık ilişkisi kurulduktan sonra evlat edinenin bir öz çocuğu dünyaya gelse bile evlatlığın mirasçılığı ve saklı payı etkilenmez. Evlatlık ile öz çocuk arasında pay farkı yaratan bir yasal kural yoktur.

Evlatlığın Çocukları da Mirasçı Olur mu?

TMK m.500/1 mirasçılığı yalnız evlatlığa değil, altsoyuna da tanır. Evlatlık, evlat edinenden önce ölmüşse, onun yerini çocukları alır.

Bu, TMK m.495/3’teki halefiyet kuralının evlatlık bakımından da uygulanması sonucunu doğurur: mirasbırakandan önce ölen çocuğun yerini her derecede kendi altsoyu alır.

Evlatlık ilişkisi hâkim kararıyla kaldırılırsa miras hakkı da bu karar çerçevesinde değerlendirilir; örneğin yasal sebep olmaksızın rızası alınmamış kişilerin talebiyle ilişki kaldırılabilir (TMK m.317).

Uygulamada Dikkat Edilecekler

Mirasçılık belgesi alınırken evlatlık ilişkisini gösteren kesinleşmiş mahkeme kararı ve nüfus kayıtları mutlaka dosyaya konmalıdır. Evlatlığın kaydı eksik görünürse mirasçılık belgesinde adı yer almayabilir; bu durumda belgenin iptali ve yeniden düzenlenmesi gündeme gelir.

Evlat edinme kayıtları mahkeme kararı olmadıkça veya evlatlık istemedikçe açıklanamaz (TMK m.314). Bu gizlilik, mirasçılık belgesi sürecinde bilgi talebini yazılı ve gerekçeli yapmayı gerektirir.

Evlat edinen, evlatlığın kendisine mirasçı olmasını istemiyorsa bile saklı pay sınırını aşamaz; tersine, evlatlığın ailesinin kendisine bir şey bırakmasını istiyorsa bunun ancak ölüme bağlı tasarrufla mümkün olduğunu bilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlatlık öz çocukla eşit miras alır mı?

Evet. Evlatlık evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur ve çocuklar eşit mirasçıdır (TMK m.495, 500).

Evlatlık öz annesinden de miras alır mı?

Evet. Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı devam eder (TMK m.500/1).

Evlat edinen, evlatlığın mirasını alabilir mi?

Hayır. Evlat edinen ve hısımları evlatlığa yasal mirasçı olmaz (TMK m.500/2).

Evlatlığın saklı payı ne kadar?

Altsoy gibi yasal miras payının yarısıdır (TMK m.506).

Evlatlığı vasiyetle mirastan çıkarabilir miyim?

Saklı payı zedeleyen tasarruflara karşı evlatlık tenkis davası açabilir (TMK m.506).

Evlatlık benden önce ölürse torunlar mirasçı olur mu?

Evet. Evlatlığın altsoyu da mirasçıdır ve önce ölenin yerini altsoyu alır (TMK m.495, 500).

Eşim ve evlatlığım varken eşimin payı nedir?

Altsoyla birlikte mirasçı olan sağ kalan eş mirasın dörtte birini alır (TMK m.499).

Ergin yaşta evlat edinilen kişi de mirasçı olur mu?

Kanun ayrım yapmaz; evlatlık, evlat edinilme yaşına bakılmaksızın evlat edinenin mirasçısıdır (TMK m.314, 500).

Evlatlık kayıtları mirasçılık belgesinde görünür mü?

Aile kütükleri arasında bağ kurulur ve kesinleşmiş karar her iki kütüğe işlenir (TMK m.314).