Beyaz Eşya Arızası ve Değişim

Arızalı Beyaz Eşya Ne Zaman Ayıplı Sayılır?

Teslim anında sözleşmeye, tanıtımına veya objektif olarak sahip olması gereken özelliklere uymayan mal ayıplı maldır (6502 sayılı Kanun m.8). Soğutmayan buzdolabı, su kaçıran çamaşır makinesi veya kullanım amacını karşılamayan bulaşık makinesi bu kapsamdadır.

Kanun, etiket, kullanım kılavuzu, internet sitesi veya reklamda belirtilen özelliklerden birini taşımayan ve tüketicinin makul olarak beklediği faydayı azaltan malları da ayıplı kabul eder (m.8/2). Örneğin ilan edilen enerji sınıfına veya kapasiteye uymayan cihaz ayıplıdır.

Montajı satıcı veya onun sorumluluğundaki servis tarafından yapılan cihazın gereği gibi monte edilmemesi de sözleşmeye aykırı ifadır (m.8/3). Hatalı bağlantı yüzünden ortaya çıkan arızalarda da tüketicinin hakları doğar.

Tüketicinin Seçimlik Hakları Nelerdir?

Ayıplı malda tüketici dört seçimlik haktan birini kullanabilir: sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim (m.11/1). Satıcı, tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür.

Ücretsiz onarım ve değişim hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir; bu hakların yerine getirilmesinden satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (m.11/2). Onarım veya değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici dönme veya indirim haklarından birine yönelebilir (m.11/3).

Seçimlik hakların kullanılmasından doğan tüm masraflar hakkı yerine getiren tarafça karşılanır. Tüketici bu haklardan biriyle birlikte, örneğin su kaçağı nedeniyle zarar gören parkeleri için, Türk Borçlar Kanunu uyarınca tazminat da isteyebilir (m.11/6).

Onarım veya Değişim Ne Kadar Sürede Yapılmalı?

Ücretsiz onarım veya değişim talebi, satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltildiği tarihten itibaren azami otuz iş günü içinde yerine getirilmelidir (m.11/4). Satış sonrası hizmet yönetmeliği ekindeki mallarda ise yönetmelikte belirlenen azami tamir süresi uygulanır.

Bu süreler içinde talep yerine getirilmezse tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir (m.11/4). Yani süresinde onarılmayan bir cihaz için değişim veya iade istenebilir.

Üretici ve ithalatçılar, Bakanlıkça belirlenen kullanım ömrü boyunca bakım ve onarım hizmeti sağlamak zorundadır; bir malın yetkili servisteki tamir süresi yönetmelikte belirlenen azami süreyi geçemez (m.58).

Cihaz Tekrar Arızalanırsa Değişim İstenebilir mi?

Tüketici önce onarım hakkını kullanmışsa, malın üretici belge süresi içinde tekrar arızalanması, azami tamir süresinin aşılması veya tamirin mümkün olmadığının anlaşılması hâlinde diğer seçimlik haklarını kullanabilir; satıcı bu talebi reddedemez (m.56/3).

Bu belge süresi, malın teslim tarihinden itibaren asgari iki yıldır (m.56/2). Satıcı, üretici ve ithalatçı talebin yerine getirilmemesinden müteselsilen sorumludur.

Servis kayıtları bu noktada belirleyicidir. Her arıza başvurusunda servis formunun bir örneğini alın; tekrar eden arızaları ve tamir sürelerini bu belgelerle ispat edebilirsiniz.

Hangi Sürelere Dikkat Edilmeli?

Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslimde var olduğu kabul edilir; bu durumda malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıdadır (m.10/1). Altı aydan sonra arızanın kullanım hatasından kaynaklanmadığını tüketici ispat etmelidir.

Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; kanun veya sözleşmeyle daha uzun süre belirlenebilir (m.12/1). Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz (m.12/3).

İkinci el beyaz eşya satışlarında satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz (m.12/2). Satış sırasında ayıp etikette veya faturada açıkça belirtilmişse, o ayıp için seçimlik haklar kullanılamaz (m.10).

Adım Adım Ne Yapmalı?

Arızayı fark ettiğinizde fotoğraf ve video ile tespit edin, fatura ve servis belgelerini bir araya getirin. Yetkili servise başvurduğunuzda servis fişi veya teknik rapor alın; başvuru tarihi, 30 iş günlük sürenin başlangıcıdır.

Hangi seçimlik hakkı kullandığınızı satıcıya yazılı olarak bildirin. Örneğin “m.11 uyarınca ayıpsız misliyle değişim talep ediyorum” şeklinde açık bir talep, sonraki uyuşmazlıkta ispatı kolaylaştırır.

Talep yerine getirilmezse değeri yıllık parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurun (m.68); sınırın üzerinde ise arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesinde dava açılır (m.73/A).

Sıkça Sorulan Sorular

Yeni aldığım buzdolabı bozuldu, değişim isteyebilir miyim?

Evet. Ayıpsız misliyle değişim dört seçimlik haktan biridir ve satıcı tercih ettiğiniz talebi yerine getirmek zorundadır (m.11).

Servis tamir süresi kaç gündür?

Onarım talebi en geç 30 iş günü içinde yerine getirilmelidir; yönetmelik ekindeki mallarda yönetmelikteki azami süre uygulanır (m.11/4).

Tamir süresi aşılırsa ne olur?

Tüketici değişim, iade veya indirim gibi diğer seçimlik haklarını kullanabilir (m.11/4).

Aynı cihaz tekrar arızalanırsa ne yapmalıyım?

Onarım hakkını kullandıysanız belge süresi içinde tekrar arızalanan mal için değişim veya iade isteyebilirsiniz (m.56/3).

Arızanın benim kullanımımdan kaynaklandığı söylenirse ne olur?

Teslimden itibaren 6 ay içinde ortaya çıkan arızada ayıp olmadığını ispat yükü satıcıdadır (m.10/1).

Beyaz eşyada ayıp için süre ne kadardır?

Teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımı uygulanır; hile varsa bu süre işlemez (m.12).

Üreticiye doğrudan başvurabilir miyim?

Ücretsiz onarım ve değişim taleplerini üretici veya ithalatçıya da yöneltebilirsiniz; satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludurlar (m.11/2).

Arıza yüzünden evime zarar geldi, tazminat isteyebilir miyim?

Seçimlik haklardan biriyle birlikte Türk Borçlar Kanunu uyarınca tazminat da istenebilir (m.11/6).

İkinci el beyaz eşyada da bu haklar var mı?

Evet; ikinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz (m.12/2).