Otopark Yönetmeliği ve Otopark Bedeli

Otopark Zorunluluğunun Dayanağı Nedir?

3194 sayılı İmar Kanunu m.37 uyarınca otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere gerekli otopark yeri ayrılmadıkça yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez. Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri plana ve yönetmeliğe aykırı olarak başka amaçlara tahsis edilemez.

Bu hükmün uygulanması 22/2/2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve 15/9/2018’de yürürlüğe giren Otopark Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Yönetmelik m.4/1-a’ya göre binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanması, sayılan istisnalar dışında zorunludur.

Kullanma izninden sonra otopark başka amaçla kullanılırsa ilgili idarenin tebligatı üzerine aykırılık en geç 3 ay içinde giderilmelidir; giderilmezse belediye encümeni veya il idare kurulu kararıyla iş idarece yapılır ve masraf mal sahibinden alınır (3194 m.37).

Otopark Bedeli Hangi Durumlarda Alınır?

Yönetmelik m.4/1-e, otopark ihtiyacının parselde karşılanamadığı durumları sınırlı olarak sayar: parselin alan veya cephe boyutlarının teknik raporla yetersiz bulunması, tescilli taşınmaz kültür varlığı parseli olması, jeolojik ve topoğrafik nedenlerle bodrum yapılamaması, yaya yolundan veya araç girişine izin verilmeyen yoldan cephe alınması ve bitişik nizamda statik risk bulunması.

Bu durumlarda karşılanamayan otopark önce komşu parsellerle ortak otopark veya ada içi uygulamayla, sonra 1500 metre yarıçap veya 2000 metre yürüme mesafesi içindeki başka bir parsel ya da binada irtifak kurularak karşılanır. Bunlar da mümkün değilse bedel alınarak bölge otoparkından yer tahsis edilir (m.4/1-f).

Cephesi 9 metreden veya alanı 250 m²’den küçük parsellerde, otopark ihtiyacının en az yarısı parselde karşılanabiliyorsa konut kullanımına ait asgari ihtiyaç yüzde 50’ye kadar azaltılabilir. Alanı 120 m²’den küçük ve 3 veya daha fazla katlı mevcut parsellerin ihtiyacı ise talep hâlinde bedel alınarak karşılanır (m.8/2).

Otopark Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Birim otopark bedeli (A + B) x 20 x Y formülüyle hesaplanır (Yönetmelik m.12/11). A, arsanın Emlak Vergisi Kanunu uyarınca belirlenen değerinin katlar alanına bölünmesiyle bulunan arsa payını; B, Bakanlığın yapı yaklaşık birim maliyetleri tebliğindeki otopark birim fiyatına karşılık gelen yapı payını; 20 ise binek otolar için manevra alanı dâhil asgari birim park alanını ifade eder.

Y katsayısı, belediye meclisince yerleşme bölgelerinin gruplara ayrılmasına göre uygulanır. Beş gruplu sistemde oran, birinci grupta tarifedeki bedelin tamamından beşinci grupta yüzde 60’ına kadar iner; meclis grup sayısını azaltabilir ve oranları artırabilir.

Bedelin hesabında birim park alanı ile yönetmelik ekindeki otopark sayısı esas alınır; sayı meskenlerde bağımsız bölüm brüt alanı, diğer yapılarda emsal alanı üzerinden belirlenir ve kesirli sonuç bir üst sayıya tamamlanır (m.8/3-4, m.12/2).

Ödeme Takvimi, Tahsis ve İade

Otopark bedelinin yüzde 25’i yapı ruhsatı verilirken nakden, kalanı ise kullanma izninden önce tamamlanmak kaydıyla en çok 36 ay içinde 6 eşit taksitte ve kalan taksitler her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak tahsil edilir. Taksitle ödenecek kısım ödenmeden yapı kullanma izni düzenlenmez (m.12/9).

Bedel alınan parsellerin otopark ihtiyacını karşılamak idarenin yükümlülüğüdür ve bölge otoparkları ruhsat tarihinden itibaren en geç 5 yıl içinde tamamlanmak zorundadır (m.12/7). Otopark hesabında toplanan para yalnızca bölge ve genel otopark için kullanılabilir (m.13).

Yapı ruhsatı iptal edilirse otopark için alınan bedel o yıla göre hesaplanacak miktar üzerinden geri ödenir (m.12/8). Tahsis edilen alan kamulaştırılır veya kullanılamaz hâle gelirse yeni bir otopark alanı tahsis edilir. Beş yıllık sürenin aşılmasının yaptırımı yönetmelikte açıkça düzenlenmediğinden, bu durumda iade talebi somut dosyaya göre değerlendirilmelidir.

Otopark Bedeline Nasıl İtiraz Edilir?

Otopark bedeli tahakkuku bir idari işlemdir. İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 uyarınca özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemesinde dava açma süresi, yazılı bildirimden itibaren 60 gündür.

Dava açmadan önce işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi idareden istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur. 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işlemeye devam eder (İYUK m.11).

İtirazda en sık tartışılan konular; parselin gerçekten m.4/1-e kapsamında olup olmadığı, komşu parsel veya yakın mesafe seçeneklerinin değerlendirilip değerlendirilmediği, otopark sayısının doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ve meclis kararıyla belirlenen grup oranının parsele doğru uygulanıp uygulanmadığıdır.

Ruhsat Başvurusundan Önce Kontrol Listesi

Otopark sayısını kendiniz hesaplayın. Bağımsız bölüm brüt alanlarına göre yönetmelik ekindeki sayıları uygulayın ve kesirleri üst sayıya tamamlayın. Belediyenin hesabıyla karşılaştırmak, sonraki itirazın temelini oluşturur.

Alternatifleri belgeleyin. Parselde karşılanamayan otopark için komşu parsel veya 2000 metre yürüme mesafesindeki bir otoparkta irtifak imkânı varsa, bedel ödemek yerine bu seçenek belediyeye sunulabilir.

Tahsis ve süreyi takip edin. Bedel ödendikten sonra tahsis edilen bölge otoparkının yeri ve 5 yıllık tamamlanma süresi yazılı olarak sorulmalı; tahsilat makbuzunda ada, parsel ve kaç araçlık yer için ödeme yapıldığının yazılı olduğu kontrol edilmelidir (m.12/10).

Sıkça Sorulan Sorular

Otopark bedeli hangi durumda alınır?

Otopark parselde, komşu parselde veya yakın mesafedeki başka bir yerde karşılanamıyorsa bedel alınarak bölge otoparkından yer tahsis edilir (Otopark Yönetmeliği m.4/1-f).

Otopark bedeli taksitle ödenebilir mi?

Evet. Yüzde 25’i ruhsatta nakden, kalanı en çok 36 ay içinde 6 eşit taksitte ödenir (m.12/9).

Taksitler bitmeden iskân alınabilir mi?

Hayır. Taksitle ödenecek kısım ödenmeden yapı kullanma izni düzenlenmez (m.12/9).

Belediye otoparkı ne zamana kadar yapmak zorunda?

Bölge otoparkları ruhsat tarihinden itibaren en geç 5 yıl içinde tamamlanmalıdır (m.12/7).

Ruhsat iptal edilirse bedel geri verilir mi?

Evet. Bedel o yıla göre hesaplanacak miktar üzerinden geri ödenir (m.12/8).

Küçük parselde otopark ihtiyacı azaltılabilir mi?

Cephesi 9 metreden veya alanı 250 m²’den küçük parsellerde, ihtiyacın en az yarısı parselde karşılanırsa konut otoparkı yüzde 50’ye kadar azaltılabilir (m.8/2).

Otopark bedeline karşı dava süresi nedir?

Özel süre bulunmadıkça tebliğden itibaren 60 gündür (İYUK m.7).

Belediyeye itiraz dava süresini durdurur mu?

Evet. İdareye başvuru dava süresini durdurur; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11).

Otoparkı depo yaparsam ne olur?

Otopark başka amaca tahsis edilemez; tebligattan sonra 3 ay içinde düzeltilmezse idare işi yapar ve masrafı malikten alır (3194 m.37).