Kredi Kullanırken Zorunlu Sigorta Dayatması

Kredi Bağlantılı Sigorta Zorunlu mu?

Tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla açık talebi olmaksızın kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz (TKHK m.29/1). Kredi veren, sigorta içeren bir kredi sözleşmesi sunabilir; ancak bunun için sigorta içermeyen bir sözleşmeyi de tüketiciye teklif etmesi şarttır.

Aynı kural Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.26 ile de tekrarlanır. Yönetmelik ayrıca krediye ilişkin aynı teminatı içeren birden fazla sigorta yaptırılamayacağını ve kredi tutarını aşan sigorta yapılmasının yasak olduğunu düzenler.

Tüketici kredisi sözleşmesi, kredi ile ilgili olanlar dışında yan finansal ürün ve hizmetlerin satın alınması şartına bağlanamaz (TKHK m.29/3). Krediyi, ilgisiz bir yatırım ürünü veya başka bir sigortanın alınmasına bağlamak bu nedenle hukuka aykırıdır.

Sigorta Şirketini Kim Seçer?

Tüketicinin istediği sigorta şirketinden sağladığı teminat, kredi veren tarafından kabul edilmek zorundadır (TKHK m.29/2). Yönetmelik bu teminatın kredi tutarı ve süresiyle uyumlu olmasını ve dain-i mürtehininin kredi veren olmasını arar; bu şartları taşıyan poliçe, krediye ilişkin koşullarda değişiklik yapılmaksızın kabul edilmelidir.

Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği m.13 de kredi kullananın sigorta şirketini seçme hakkının sınırlandırılamayacağını ve sigortanın belirli bir şirkete yaptırılmasına ilişkin her türlü şartın hükümsüz olduğunu açıkça belirtir.

Kredi bağlantılı meblağ sigortalarında sigortanın kalan borç tutarı ve vadesiyle uyumlu olması gerekir (TKHK m.29/2). Kredi erken kapatılırsa veya borç yapısı değişirse, tüketicinin açık onayı alınmadıkça sigorta sözleşmesi sonlandırılır (Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.26).

Hangi Sigortalar Gerçekten Zorunludur?

Kredi bağlantılı sigorta ile kanunen zorunlu sigortaları ayırmak gerekir. Kredi kuruluşları, verdikleri kredilerle ilgili olarak kredi kullandırılması sırasında zorunlu sigortaların yapılıp yapılmadığını kontrol eder (Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği m.5).

Konut kredisinde teminat gösterilen konutun kanunen zorunlu deprem sigortası bu tür bir zorunluluğa örnektir. Bu sigortanın varlığının aranması bir dayatma değildir; ancak hangi şirketten yaptırılacağı konusunda tüketicinin tercihi yine korunur.

Hayat, işsizlik veya ferdi kaza gibi sigortalar ise ihtiyari niteliktedir. Bu sigortalar krediyi alabilmenin ön şartı olarak sunulamaz; ancak tüketici açıkça talep ederse yapılabilir.

Konut Kredisinde Kurallar Farklı mı?

Konut finansmanı sözleşmelerinde de aynı ilke geçerlidir: tüketicinin açık talebi olmaksızın kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz ve konut finansmanı kuruluşu sigortasız bir sözleşmeyi de teklif etmek zorundadır (TKHK m.38/1).

Tüketicinin istediği sigorta şirketinden sağladığı teminat, konut finansmanı kuruluşu tarafından kabul edilmek zorundadır (TKHK m.38/2). Konut kredisi sözleşmesi de kredi ile ilgili olmayan yan ürünlerin alınması şartına bağlanamaz.

Kredi veren, sözleşmenin kurulmasından makul bir süre önce tüketiciye koşulları içeren sözleşme öncesi bilgi formunu vermek zorundadır (TKHK m.23; konut kredisinde m.33). Sigortanın tutarı ve kapsamı bu formda açıkça görülmelidir.

Hakkım İhlal Edildiyse Nereye Başvururum?

Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik yaratan şartlar haksız şarttır ve kesin olarak hükümsüzdür (TKHK m.5). Talebiniz olmadan eklenen sigorta şartı bu kapsamda değerlendirilebilir.

Tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda tüketici mahkemeleri görevlidir ve dava tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir (TKHK m.73). Kanunda belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda ise tüketici hakem heyetine başvurulur; bu sınır her yıl güncellendiğinden başvuru anındaki tutar kontrol edilmelidir.

Tüketiciler ve tüketici örgütleri tarafından tüketici mahkemelerinde açılan davalar harçtan muaftır (TKHK m.73). Başvurudan önce bankaya yazılı başvuru yaparak iade talep etmek, hem uyuşmazlığı çözebilir hem de delil oluşturur.

Adım Adım: Sigorta Dayatmasıyla Karşılaşırsanız

1. Sigortasız teklifi isteyin: Banka, sigortalı kredinin yanında sigortasız bir kredi teklifini de sunmak zorundadır. Talebinizi yazılı veya dijital kanaldan iletin ve kaydını saklayın.

2. Kendi poliçenizi getirin: Kredi tutarı ve süresiyle uyumlu, dain-i mürtehini banka olan bir poliçeyi istediğiniz şirketten alabilirsiniz; banka bunu kabul etmek zorundadır.

3. Kesintiyi itiraz edin: Talebiniz olmadan sigorta primi tahsil edildiyse bankaya yazılı başvurun; sonuç alamazsanız tutar sınırına göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurun.

Sıkça Sorulan Sorular

Kredi çekerken hayat sigortası zorunlu mu?

Hayır; tüketicinin açık talebi olmadan kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz (TKHK m.29).

Banka sigortasız kredi vermek zorunda mı?

Banka sigortalı teklif sunabilir; ancak sigortasız bir kredi sözleşmesini de teklif etmek zorundadır (TKHK m.29).

Sigortayı bankanın anlaştığı şirketten yaptırmak zorunda mıyım?

Hayır; istediğiniz şirketten sağladığınız uygun teminat kabul edilmek zorundadır (TKHK m.29; Uygulama Esasları Yönetmeliği m.13).

Konut kredisinde DASK zorunlu mu?

Konut için kanunen zorunlu sigortalar ayrıdır; bankalar kredi kullandırırken zorunlu sigortaların yaptırılıp yaptırılmadığını kontrol eder (Uygulama Esasları Yönetmeliği m.5).

Krediyi erken kapatırsam sigorta ne olur?

Kredi bağlantılı meblağ sigortası, açık onayınız alınmadıkça erken ödemede sonlandırılır (Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.26).

Kredi tutarından fazla sigorta yapılabilir mi?

Hayır; kredi tutarını aşan sigorta ve aynı teminatı içeren birden fazla sigorta yasaktır (Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği m.26).

Banka krediyi başka bir ürün almama bağlayabilir mi?

Kredi ile ilgili olanlar dışında yan finansal ürün alınması şartı konulamaz (TKHK m.29).

Haksız alınan sigorta primini nasıl geri alırım?

Önce bankaya yazılı başvurun; sonuç alınamazsa tutara göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine gidilir (TKHK m.73).

Tüketici mahkemesinde dava açmak için harç öder miyim?

Tüketiciler tarafından tüketici mahkemelerinde açılan davalar harçtan muaftır (TKHK m.73).