Aynı Kazada Ölenlerin Mirası

Birlikte Ölüm Karinesi Ne Demektir?

Bir hakkın kullanılması için bir kimsenin belirli bir zamanda ya da başka bir kimsenin ölümünde sağ bulunduğunu ileri süren kişi, iddiasını ispat etmek zorundadır (TMK m.29/1). Birden fazla kişiden hangisinin önce veya sonra öldüğü ispat edilemezse hepsi aynı anda ölmüş sayılır (TMK m.29/2).

Kural yalnız trafik kazalarına özgü değildir; deprem, yangın, sel, uçak veya maden kazası gibi bir olayda birden fazla aile üyesinin öldüğü bütün durumlarda uygulanır. Kanun ölümlerin aynı olayda gerçekleşmesini ayrıca şart koşmaz; ölüm sırası belirlenemeyen her durumda karine devreye girer.

Karinenin sonucu mirasçılık bakımından belirleyicidir. Mirasçı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında mirasa ehil olarak sağ olmak şarttır (TMK m.580/1). Aynı anda ölmüş sayılan kişilerden hiçbiri diğerinin ölümü anında sağ olmadığından ona mirasçı olamaz.

Kimin Önce Öldüğü Neden Önemlidir?

Mirasın açıldığı anda sağ olan mirasçı sonradan ölürse, onun miras hakkı kendi mirasçılarına kalır (TMK m.580/2). Bu nedenle birkaç dakikalık fark bile bir terekenin hangi aileye gideceğini değiştirebilir.

Örnek: Ahmet ile evli oğlu Burak aynı kazada ölmüştür; Burak'ın eşi Selin ve çocuğu Ece sağdır, Ahmet'in eşi daha önce ölmüştür ve başka çocuğu yoktur. Burak'ın babasından sonra öldüğü ispatlanırsa Burak önce Ahmet'in tek mirasçısı olur; bu değerler Burak'ın terekesine girer ve Selin dörtte bir, Ece dörtte üç pay alır (TMK m.499/1).

Ölüm sırası ispatlanamazsa ikisi aynı anda ölmüş sayılır ve Burak babasına mirasçı olamaz. Mirasbırakandan önce ölmüş çocukların yerini halefiyet yoluyla kendi altsoyları aldığından (TMK m.495/3), Ahmet'in mirası doğrudan torunu Ece'ye geçer. Selin ise kayınpederinin terekesinden pay alamaz; yalnız eşi Burak'ın kendi terekesinden dörtte bir pay alır.

Karı Koca Aynı Anda Ölürse Miras Nasıl Paylaşılır?

Eşler aynı kazada ölür ve ölüm sırası belirlenemezse birbirine mirasçı olmaz. Ortak çocukları varsa her iki eşin terekesi de çocuklara kalır; çocuklar her iki ebeveynin de altsoyu olduğundan bu durumda sonuç çoğu zaman değişmez (TMK m.495).

Çocukları yoksa karine sonucu belirgin biçimde etkiler. Altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları ana ve babasıdır; onlar daha önce ölmüşse yerlerini kendi altsoyları, yani mirasbırakanın kardeşleri alır (TMK m.496). Böylece kocanın terekesi kendi ailesine, kadının terekesi kendi ailesine gider. Eşlerden birinin diğerinden sonra öldüğü ispatlanırsa sonra ölen eş öncekine mirasçı olur ve o pay, sonra ölen eşin ailesine geçer.

Mal rejimi eşlerden birinin ölümüyle sona erer (TMK m.225/1) ve her eşin mirasçıları diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.236/1). Bu nedenle eşlerin terekeleri belirlenirken önce edinilmiş mallara katılma hesabının yapılması gerekir.

Ölüm Sırası Nasıl İspatlanır?

İspat yükü, bir kişinin diğerinden sonra öldüğünü ileri sürerek bundan hak çıkaran taraftadır (TMK m.29/1). Ölüm saatini gösteren hastane kayıtları, olay yeri ve otopsi tutanakları, ambulans ve sağlık ekiplerinin kayıtları ile tanık anlatımları başlıca delillerdir.

Resmî sicil ve senetler belgeledikleri olguların doğruluğuna kanıt oluşturur; ancak içeriklerinin doğru olmadığının ispatı, kanunda aksine hüküm yoksa herhangi bir şekle bağlı değildir (TMK m.7). Nüfus kaydına farklı ölüm saatleri yazılmış olması bu nedenle tek başına belirleyici olmayabilir; karşı taraf aksini her türlü delille kanıtlayabilir.

Depremde enkaz altında kalan veya selde kaybolan ve cesedi bulunamayan kişi, ölümüne kesin gözle bakılmasını gerektiren durumlar içinde kaybolmuşsa gerçekten ölmüş sayılır (TMK m.31). Ölüm hakkında yalnız kuvvetli olasılık varsa gaiplik kararı istenebilir; bunun için ölüm tehlikesinin üzerinden en az bir yıl veya son haber tarihinden en az beş yıl geçmiş olmalıdır (TMK m.32, m.33). Ayrıntılar için gaiplik kararı yazısına bakılabilir.

Mirasçılık Belgesi ve Tazminat Süreci

Yasal mirasçılara sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren belge verilir (TMK m.598/1). Aynı olayda ölen kişiler için düzenlenecek belgelerde ölüm sırası payları doğrudan etkilediğinden belgelerin aynı varsayıma göre ve birbiriyle tutarlı biçimde çıkarılması gerekir. Hatalı düzenlenen mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m.598/3); bu konuda mirasçılık belgesinin iptali yazısı yol gösterir.

Ölüm hâlinde ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin uğradığı kayıplar ayrı bir zarar kalemidir (TBK m.53). Bu tazminat miras paylarına göre değil destek ilişkisine göre belirlenir; mirası reddeden bir yakının bu hakkı ayrıca değerlendirilmelidir. Konu destekten yoksun kalma tazminatı yazısında ele alınmıştır.

Ölenlerden birinin hayat sigortası varsa bedel poliçede gösterilen lehtara ödenir. Lehtar istem hakkını kazanamazsa bu hak sigorta ettirene, o da ölmüşse onun mirasçılarına geçer (TTK m.1495); aynı kazada lehtar da öldüyse ölüm sırası burada da önem kazanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Aynı kazada ölen baba ve oğul birbirine mirasçı olur mu?

Ölüm sırası ispatlanamazsa hayır; ikisi aynı anda ölmüş sayılır ve birbirine mirasçı olmaz (TMK m.29/2, m.580/1).

Bu durumda oğlun çocukları dedelerinden miras alır mı?

Evet; mirasçı olamayan çocuğun yerini halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır (TMK m.495/3).

Gelin, kayınpederinin mirasından pay alır mı?

Doğrudan almaz; eşi kayınpederinden sonra öldüyse eşinin terekesine giren paydan kendi miras payını alır (TMK m.580/2), birlikte ölüm hâlinde ise bu yol da kapanır.

Çocuksuz karı koca aynı anda ölürse mallar kime kalır?

Her birinin terekesi kendi ana-babasına, onlar ölmüşse kendi kardeşlerine kalır (TMK m.496).

Kimin önce öldüğünü kim ispat eder?

Sonra ölümden hak çıkaran kişi ispat eder (TMK m.29/1).

Depremde cesedi bulunamayan kişi için ne yapılır?

Ölümüne kesin gözle bakılan durumlarda ceset bulunmasa da ölmüş sayılır; aksi hâlde gaiplik kararı istenebilir (TMK m.31, m.32).

Destekten yoksun kalma tazminatı miras paylarına göre mi bölünür?

Hayır; bu tazminat ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin kendi zararıdır (TBK m.53).