Mirasçılık belgesinin geçersizliği, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.598 uyarınca her zaman ileri sürülebilir; bu talep bir hak düşürücü süreye veya zamanaşımına tabi değildir. Belge, sulh mahkemesince ya da noterlikçe verilen ve mirasçılık sıfatını gösteren bir belgedir; kesin hüküm oluşturmaz. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.11 uyarınca mirasçılık belgesinin iptali ve yeni belge verilmesine ilişkin davalarda mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir.
Mirasçılık belgesi, mirasçı olduğu ileri sürülen kişilerin sıfatını ve paylarını gösteren bir karine belgesidir. Talep üzerine sulh mahkemesince veya noterlikçe düzenlenir ve tapu, banka, sigorta gibi işlemlerde kullanılır.
Belge kesin hüküm oluşturmadığı için aksinin ispatı mümkündür. Kanun, belgenin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceğini açıkça düzenlemiştir; ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı da ayrıca saklıdır.
En sık görülen sebep, bir mirasçının belgede hiç gösterilmemesi veya payların yanlış hesaplanmasıdır. Nüfus kayıtlarındaki hatalar, soybağının sonradan kurulması, evlat edinme ilişkisi ve mirastan çıkarma ya da mirasçılıktan yoksunluk hâlleri de belgenin gerçeği yansıtmamasına yol açar.
Bir diğer sebep, belgenin verilmesinden sonra vasiyetname ya da miras sözleşmesinin ortaya çıkmasıdır. Yabancılık unsuru bulunan dosyalarda ise uygulanacak hukukun yanlış belirlenmesi belgenin iptalini gerektirebilir.
Mirasbırakanın birden fazla evliliği bulunması, yurt dışında yapılmış ve Türkiye'de tescil edilmemiş evlilik ya da boşanma kayıtları da hatalı belge düzenlenmesine yol açar. Bu hâllerde önce nüfus kaydının düzeltilmesi, ardından mirasçılık belgesinin iptali gündeme gelir.
Dava açma hakkı, belgenin içeriğinden hakkı zedelenen herkese aittir. Yasal mirasçılar, atanmış mirasçılar, vasiyet alacaklıları ve mirasçılık sıfatı tartışmalı kişiler bu davayı açabilir.
Dava, belgede mirasçı olarak gösterilen tüm kişilere karşı yöneltilir. Husumetin eksik yöneltilmesi davanın reddine yol açabileceğinden, dava açılmadan önce güncel nüfus kayıt örneğinin temini önemlidir.
Yetki bakımından kanun özel bir kural getirmiştir: mirasçılık belgesinin iptali ve yeni mirasçılık belgesi verilmesine ilişkin davalarda mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Bu kural, yurt dışında yaşayan mirasçılar bakımından kolaylık sağlar.
Görev bakımından ise talebin niteliği belirleyicidir. Belgedeki maddi hatanın düzeltilmesi ile mirasçılık sıfatının çekişmeli biçimde tartışılması farklı sonuçlar doğurduğundan, dava açılmadan önce görev konusunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
İptal kararıyla birlikte belge hükümsüz hâle gelir ve talep hâlinde yeni bir mirasçılık belgesi düzenlenir. Yeni belge, gerçek mirasçıları ve doğru payları gösterir.
Eski belgeye dayanılarak yapılmış tapu devirleri ve banka ödemeleri kendiliğinden ortadan kalkmaz. Bu işlemler bakımından tapu iptali ve tescil, miras sebebiyle istihkak veya sebepsiz zenginleşme temelli ayrı talepler ileri sürülmelidir.
İptal kararı kesinleşmeden yeni belgeye dayanılarak işlem yapılması sakıncalıdır. Tapu müdürlükleri ve bankalar kural olarak kesinleşme şerhi taşıyan karar ile güncel mirasçılık belgesini birlikte aramaktadır.
İlk iş, mevcut mirasçılık belgesinin ve dayanağı nüfus kayıtlarının temin edilmesidir. Vukuatlı nüfus kayıt örneği, soybağına ilişkin mahkeme kararları ve varsa evlat edinme kararı dosyaya eklenmelidir.
Terekede yer alan malvarlığı üzerinde devir riski varsa, dava ile birlikte ihtiyati tedbir istenmesi düşünülmelidir. Aksi hâlde iptal kararı alınana kadar taşınmazlar üçüncü kişilere devredilebilir.
Hayır. Kanun, mirasçılık belgesinin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceğini düzenler. Ancak belgeye dayanılarak yapılmış işlemlere yönelik talepler kendi sürelerine tabidir.
Edilebilir. Belgenin noterlikçe verilmiş olması niteliğini değiştirmez; gerçeği yansıtmayan belge mahkeme kararıyla hükümsüz kılınır ve yeni belge düzenlenir.
Mevcut belgenin iptali ile birlikte yeni mirasçılık belgesi verilmesi istenir. Talep tek bir davada birlikte ileri sürülebilir.
Kendiliğinden durmaz. Devir riskine karşı mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilmesi ve tapu kaydına şerh verilmesi istenmelidir.
Vasiyetnamenin açılıp okunması ve gerekli işlemlerin tamamlanmasının ardından mevcut belgenin iptali ile yeni belge verilmesi istenebilir.
Mirasçılık belgesi, tereke tespiti, ölünceye kadar bakma sözleşmesi ve yurt dışı unsurlu miras işlemlerinde büromuzdan hukuki destek alabilirsiniz.
Belgenin alınması, içeriği ve hangi işlemlerde kullanıldığı.
Devamını oku ›MakaleMirasçıların sırası ve payların belirlenme esasları.
Devamını oku ›MakaleVasiyetname ve miras sözleşmesinin iptal sebepleri.
Devamını oku ›