Asgari Ücrete Haciz Konur mu?

Asgari Ücrete Haciz Konabilir mi?

Evet. İİK m.83 maaşları ve her türlü ücreti, borçlu ve ailesinin geçinmesi için icra memurunca gerekli görülen miktar düşüldükten sonra haczedilebilir mallar arasında sayar. Kanunda asgari ücret için ayrı bir haciz yasağı öngörülmemiştir.

Bu nedenle asgari ücretle çalışan bir işçinin maaşına da haciz konulabilir. Borçlunun geliri düşük olsa da kanun koruyucu bir alt sınır değil, kesinti oranı sınırı öngörür.

Asgari ücretin haczedilemeyeceği yönünde yaygın bir kanaat bulunsa da bu kanaatin mevzuatta karşılığı yoktur. Borçlunun korunması, aşağıda açıklanan oran sınırı ve kesinti sırası kurallarıyla sağlanır.

Maaşın Ne Kadarı Kesilebilir?

4857 sayılı İş Kanunu m.35 uyarınca işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez ve başkasına devir ve temlik edilemez. İşçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hâkimin takdir edeceği miktar bu paraya dahil değildir.

İİK m.83/2 ise haczedilecek miktarın ücretin dörtte birinden az olamayacağını düzenler. İki hüküm birlikte uygulandığında, iş sözleşmesiyle çalışan işçi bakımından olağan alacaklar için kesinti oranı uygulamada dörtte bir olarak belirlenir.

Hacze konu tutarın brüt mü net ücret üzerinden mi hesaplanacağı konusunda kanunda açık hüküm yoktur; uygulamada kesintinin yasal kesintiler düşüldükten sonra kalan ücret üzerinden yapılması yaygındır. Bu konuda tereddüt varsa icra dairesinden hesap açıklaması istenmelidir.

Birden Fazla Haciz Varsa Ne Olur?

Birden fazla alacaklı aynı maaşa haciz koymuşsa hacizler sıraya konur ve sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez (İİK m.83/2).

Bu kural, birden çok icra dosyası olan asgari ücretlinin maaşından aynı anda birden fazla dörtte birlik kesinti yapılmasını engeller. Kesinti oranı her durumda tek bir haciz için uygulanır.

İşveren kesintiyi yanlış sırayla veya birden fazla dosya için eşzamanlı yapıyorsa işçi, durumu öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidebilir (İİK m.16).

Nafaka Borcunda Kesinti Farklı mıdır?

Evet. İş Kanunu m.35 dörtte bir sınırını koyarken nafaka borcu alacaklılarının haklarını saklı tutar. Bu nedenle nafaka alacağı için yapılan hacizlerde dörtte bir sınırı bağlayıcı değildir.

Uygulamada nafaka alacağı için yapılan kesintinin oranı, borçlunun ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin zorunlu ihtiyaçları gözetilerek belirlenir. İİK m.83/1 de haczin, borçlu ve ailesinin geçinmesi için gerekli miktar düşüldükten sonra yapılacağını öngördüğünden, kesinti borçlunun geçimini tamamen ortadan kaldıracak düzeyde olmamalıdır.

İlama dayanmayan nafakalar ise İİK m.83’e göre borçlunun geliri olarak haczedilebilir değerler arasında sayılır.

İşverenin Haciz Yazısındaki Yükümlülüğü Nedir?

İşveren, maaş haczi yazısı kendisine tebliğ edildiğinde haczin uygulandığını ve borçlunun ücret miktarını en geç bir hafta içinde icra dairesine bildirmek ve borç bitinceye kadar kesilen tutarı hemen daireye göndermek zorundadır (İİK m.355).

Kesinti yapmayan veya parayı göndermeyen işverenden bu tutar, ayrıca mahkeme kararı alınmasına gerek olmaksızın icra dairesince tahsil edilir; işverenin işçiye rücu hakkı saklıdır (İİK m.356).

İşçinin işten ayrılması veya ücretinin değişmesi hâlinde de işveren bunu derhâl icra dairesine bildirmekle yükümlüdür (İİK m.355/2). Bu nedenle iş değişikliği hacizleri sona erdirmez; yeni işverene yeniden haciz yazısı gönderilir.

Maaşınıza Haciz Geldiyse Adım Adım

Önce bordronuzdan kesilen tutarı ve kaç dosya için kesinti yapıldığını kontrol edin. Aynı anda birden fazla dosya için kesinti yapılıyorsa veya oran dörtte biri aşıyorsa, öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunun (İİK m.16).

Maaşın haczedilebileceğine dair borç doğmadan önce imzalanan anlaşmalar geçerli değildir (İİK m.83/a). Kredi sözleşmesindeki “maaşımın tamamının haczine rıza gösteririm” gibi önceden verilmiş muvafakatler bu nedenle kendiliğinden bağlayıcı olmaz.

Borcu kapatmanın en kısa yolu çoğu zaman alacaklıyla icra dairesinde taksit sözleşmesi yapmaktır. Böylece hem kesinti planlanabilir hem de sonraki dosyaların sıraya girmesi hızlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Asgari ücret haczedilebilir mi?

Evet, kanunda asgari ücreti hacizden muaf tutan bir hüküm yoktur; diğer ücretler gibi haczedilebilir (İİK m.83).

Asgari ücretin ne kadarı kesilir?

İşçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez (İş K. m.35).

İki icra dosyam varsa iki kez kesinti yapılır mı?

Hayır, hacizler sıraya konur; öndeki haczin kesintisi bitmeden sonrakine geçilemez (İİK m.83/2).

Nafaka borcunda da dörtte bir sınırı var mı?

İş Kanunu m.35 nafaka alacaklılarının haklarını saklı tuttuğundan bu sınır nafaka için bağlayıcı değildir.

İşveren haciz yazısını ne zaman cevaplamalı?

En geç bir hafta içinde haczi ve ücret miktarını icra dairesine bildirmelidir (İİK m.355).

İşveren kesinti yapmazsa ne olur?

Kesilmeyen tutar ayrıca dava açılmadan işverenden tahsil edilir (İİK m.356).

Kredi sözleşmesinde maaş haczine önceden rıza verdim, geçerli mi?

Borç doğmadan önce yapılan haciz anlaşmaları geçerli değildir (İİK m.83/a).

Fazla kesintiye nasıl itiraz ederim?

Öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet edebilirsiniz (İİK m.16).

İşten ayrılırsam haciz sona erer mi?

Hayır; işveren ayrılışı bildirir ve yeni işverene yeniden haciz yazısı gönderilebilir (İİK m.355).