Sıfır Araçta Gizli Ayıp

Sıfır Araçta Gizli Ayıp Ne Demektir?

6502 sayılı TKHK m.8 uyarınca ayıplı mal, teslim anında sözleşmeye veya objektif olarak sahip olması gereken özelliklere uygun olmayan maldır; tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler de ayıp sayılır.

Gizli ayıp, teslim sırasında olağan bir gözden geçirmeyle fark edilemeyen ve kullanım sırasında ortaya çıkan ayıptır. Sıfır araçlarda tipik örnekler şanzıman veya motor kaynaklı üretim hataları, fabrika çıkışlı boya farkı, önceden hasar görüp onarılmış parçalar ve tekrarlayan elektronik arızalardır.

Satıcı, aracı sözleşmeye uygun teslim etmekle yükümlüdür (TKHK m.9). Ambalajda, kataloğda veya reklamda belirtilen bir özelliğin bulunmaması, örneğin ilan edilen donanımın eksik çıkması da ayıptır.

Hangi Haklar Kullanılabilir?

Tüketici, ayıp anlaşıldığında TKHK m.11 uyarınca dört seçimlik haktan birini kullanır: aracı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya imkân varsa ayıpsız misliyle değişim. Satıcı tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür.

Ücretsiz onarım veya değişim seçilirse talep, satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami 30 iş günü içinde yerine getirilmelidir; yönetmelik listesindeki mallarda yönetmelikteki azami tamir süresi uygulanır. Süre aşılırsa tüketici diğer haklarını kullanabilir (TKHK m.11/4).

Onarım hakkını kullanan tüketici, üreticinin düzenlediği satış sonrası belgenin süresi içinde araç tekrar arızalanırsa, azami tamir süresi aşılırsa veya tamirin mümkün olmadığı anlaşılırsa diğer seçimlik haklarına geçebilir (TKHK m.56/3). Bu seçimlik haklarla birlikte TBK hükümlerine göre tazminat da istenebilir (TKHK m.11/6).

Süreler ve İspat Yükü

Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, aracın tesliminden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir (TKHK m.12). Kanun veya sözleşme daha uzun bir süre öngörebilir; ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.

Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir ve aracın ayıplı olmadığını ispat satıcıya düşer (TKHK m.10/1). Altı aydan sonra ortaya çıkan ayıplarda ise ayıbın teslimde var olduğunu, çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle, tüketici ispat etmelidir.

Tüketici sözleşme kurulurken ayıptan haberdar idiyse veya haberdar olması beklenebilirse sözleşmeye aykırılık yoktur (TKHK m.10/2). Bu nedenle teslim sırasında fark edilen çizik veya boya farkları teslim tutanağına yazdırılmalıdır.

Satıcı mı, Üretici mi Sorumludur?

Seçimlik hakların muhatabı kural olarak satıcıdır. Ancak ücretsiz onarım ve değişim hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir ve bu hakların yerine getirilmesinden satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (TKHK m.11/2).

Üretici veya ithalatçı, ayıbın mal piyasaya sürüldükten sonra doğduğunu ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Sözleşmeden dönme ve bedel indirimi ise satıcıya karşı ileri sürülür; dönme hâlinde ödenen bedelin tamamı derhâl iade edilir (TKHK m.11/5).

Araç bağlı kredi ile alınmışsa, sözleşmeden dönme veya bedel indirimi hâlinde satıcı ve kredi veren, kullanılan kredi miktarıyla ve teslimden itibaren bir yılla sınırlı olarak müteselsilen sorumludur (TKHK m.30/4).

Nereye ve Nasıl Başvurulur?

Değeri kanunda belirlenen ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın üstündeki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvurulamaz (TKHK m.68). Sıfır araç uyuşmazlıkları çoğunlukla bu sınırın üzerinde kalır.

Tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar bu şartın dışındadır (TKHK m.73/A). Tüketici davası tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir (TKHK m.73/5).

Hakem heyeti kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir (TKHK m.70/3). Hangi yolun seçileceği, uyuşmazlığın değerine göre başvuru tarihindeki güncel sınır kontrol edilerek belirlenmelidir.

Gizli Ayıpta Adım Adım Ne Yapmalı?

İlk adımda arızayı belgeleyin: yetkili servis iş emirleri, arıza kayıtları, fotoğraf ve videolar ile servise giriş-çıkış tarihlerini saklayın. Tekrarlayan arızalarda her servis girişinin ayrı kaydı, onarım süresinin ve tekrar arızanın ispatı için önemlidir.

İkinci adımda seçtiğiniz hakkı satıcıya ve gerekirse üreticiye yazılı olarak, tercihen noter aracılığıyla bildirin. Onarım seçtiyseniz 30 iş günü süresinin başlangıcını gösteren yazılı talep kanıtını saklayın.

Üçüncü adımda uyuşmazlık değerine göre hakem heyeti veya arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesi yolunu belirleyin. Teslimden itibaren iki yıllık süreyi takvimde işaretleyin; hile iddianız varsa buna ilişkin delilleri (örneğin önceden boyanmış parça tespiti) ayrıca toplayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Sıfır araçta sonradan çıkan ayıp için kaç yıl içinde başvurmalıyım?

Teslimden itibaren iki yıl içinde; ayıp hile veya ağır kusurla gizlenmişse bu süre uygulanmaz (TKHK m.12).

Arızalı sıfır aracın değiştirilmesini isteyebilir miyim?

Evet, imkân varsa ayıpsız misliyle değişim seçimlik haklardan biridir (TKHK m.11).

Aracı iade edip paramı geri alabilir miyim?

Aracı geri vermeye hazır olduğunuzu bildirerek sözleşmeden dönebilirsiniz; ödenen bedel derhâl iade edilir (TKHK m.11/5).

Servis aracı ne kadar sürede onarmalı?

Talebin yöneltilmesinden itibaren azami 30 iş günü; yönetmelik listesindeki mallarda yönetmelikteki azami tamir süresi uygulanır (TKHK m.11/4).

Ayıbın teslimde var olduğunu kim ispat eder?

İlk altı ayda ortaya çıkan ayıplarda ispat yükü satıcıdadır; sonrasında tüketici ispat eder (TKHK m.10).

Üreticiye doğrudan başvurabilir miyim?

Ücretsiz onarım ve değişim için evet; satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (TKHK m.11/2).

Aynı arıza tekrar ederse ne olur?

Onarım hakkını kullandıktan sonra araç tekrar arızalanırsa diğer seçimlik haklara geçilebilir (TKHK m.56/3).

Hakem heyetine mi, mahkemeye mi gitmeliyim?

Kanundaki güncel parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar hakem heyetine, üstündekiler arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesine götürülür (TKHK m.68, m.73/A).

Kredili aldığım araçta banka da sorumlu mu?

Bağlı kredide dönme veya indirim hâlinde kredi veren, kredi miktarı ve bir yılla sınırlı olarak müteselsilen sorumludur (TKHK m.30).