Acentenin Denkleştirme (Portföy) Tazminatı

Denkleştirme Talebinin Koşulları

Sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra müvekkil, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde önemli menfaatler elde ediyorsa ve acente, ilişkinin sona ermesi yüzünden bu müşterilerle yapılmış veya yapılacak işlerden doğan haklarını kaybediyorsa acente uygun bir tazminat (denkleştirme) isteyebilir (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.122).

Denkleştirme talebinin doğması için ayrıca bu ödemenin hakkaniyete uygun düşmesi gerekir. Bu talep, acentenin sözleşme ilişkisi boyunca hak kazandığı ücret alacaklarından bağımsız ve onlara ek bir haktır.

Üst Sınır ve Talep Süresi

Denkleştirme tutarı, acentenin son beş yıllık faaliyeti sonucu aldığı yıllık komisyon veya diğer ödemelerin ortalamasını aşamaz. Sözleşme ilişkisi daha kısa sürmüşse, faaliyetin devamı süresince ortaya çıkan ortalama esas alınır (TTK m.122).

Denkleştirme isteminin, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmesi gerekir. Bu süre hak düşürücü nitelikte olduğundan, süresinde ileri sürülmeyen talep dinlenmez.

Feragat Yasağı ve Uygulama Alanı

Denkleştirme isteminden önceden vazgeçilemez; sözleşme ilişkisinin sona ermesinden önce bu haktan feragati öngören anlaşmalar geçersizdir. Bu yönüyle hüküm, acenteyi koruyan emredici bir düzenleme niteliğindedir.

Denkleştirme hükmü, hakkaniyete aykırı düşmedikçe tek satıcılık ve benzeri sürekli sözleşme ilişkilerine de kıyasen uygulanır. Yargıtay'ın yerleşik içtihadı, bayilik ve tek satıcılık ilişkilerinde bu talebin koşullarını somut sözleşmeye göre değerlendirmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Denkleştirme tazminatı ne zaman istenebilir?

Acentelik sözleşmesi sona erdikten sonra müvekkil müşteri portföyünden önemli menfaat sağlamaya devam ediyor ve ödeme hakkaniyete uygun düşüyorsa istenebilir (TTK m.122).

Denkleştirme tutarının üst sınırı nedir?

Acentenin son beş yıllık ortalama yıllık komisyon veya ödemelerini aşamaz; ilişki daha kısaysa o sürenin ortalaması esas alınır (TTK m.122).

Talep süresi ne kadardır?

Denkleştirme istemi, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir (TTK m.122).