Franchise (İsim Hakkı) Sözleşmesi

Hukuki Niteliği

Franchise sözleşmesi, kanunda özel olarak düzenlenmemiş (isimsiz/atipik) sürekli borç ilişkisi doğuran bir sözleşmedir. Bu nedenle uyuşmazlıklarda öncelikle tarafların iradesi, ardından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun genel hükümleri ve niteliğine uygun düştüğü ölçüde benzer sözleşmelere ilişkin kurallar uygulanır.

Sözleşme; satış, kira, hizmet, vekâlet ve lisans gibi çeşitli sözleşme tiplerinden unsurlar taşıyan karma bir yapı gösterir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadı, franchise ilişkisini sürekli ve karşılıklı güvene dayalı bir çerçeve sözleşme olarak değerlendirmektedir.

Marka, Know-How Kullanımı ve İnhisar Hakkı

Franchise veren; markasını, ticaret unvanını, işletme sistemini ve know-how'ını belirli bir bedel karşılığında franchise alana kullandırır. Marka ve diğer sınai hakların kullanımı, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında lisans niteliğinde değerlendirilir.

Sözleşmeyle franchise alana belirli bir bölgede tek yetkili olma (inhisar/tekel) hakkı tanınabilir. Franchise veren bu durumda aynı bölgede başka bir işletmeciyle anlaşmama ve alanın sistemden yararlanmasını sürdürme yükümü altına girer.

Franchise Bedeli ve Rekabet Yasağı

Franchise alan, sisteme giriş için genellikle bir başlangıç bedeli ile ciro veya satış üzerinden hesaplanan sürekli (royalty) bedel öder. Buna karşılık franchise verenin eğitim, denetim ve destek sağlama borcu doğar.

Sözleşmelerde çoğunlukla, franchise alanın sözleşme süresince ve sona ermesinden sonra belirli bir süre rakip faaliyette bulunmamasını öngören rekabet yasağı kayıtları yer alır. Bu kayıtların geçerliliği, süre, yer ve konu bakımından makul sınırlar içinde kalması koşuluna bağlıdır (TBK m.444 vd. kıyasen).

Sıkça Sorulan Sorular

Franchise sözleşmesi hangi kanunda düzenlenmiştir?

Özel bir kanuni düzenlemesi yoktur; isimsiz sürekli borç ilişkisi olarak TBK genel hükümleri, TTK ve içtihatlar çerçevesinde uygulanır.

Franchise alan belirli bir bölgede tek yetkili olabilir mi?

Sözleşmeyle franchise alana inhisar (tekel) hakkı tanınabilir; bu durumda veren aynı bölgede başka bir işletmeciyle anlaşamaz.

Sözleşme sonrası rekabet yasağı geçerli midir?

Rekabet yasağı kayıtları, süre, yer ve konu bakımından makul sınırlar içinde kaldığı ölçüde geçerli sayılır (TBK m.444 vd. kıyasen).