Yoldaki Çukur Nedeniyle Kaza

Yoldaki Çukurdan Hangi İdare Sorumludur?

Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla ulaşım gibi kentsel altyapı, su ve kanalizasyon ile şehir içi trafik hizmetlerini yapar veya yaptırır; görev ve sorumluluk alanı belediye sınırlarını kapsar (5393 sayılı Kanun m.14).

Bu nedenle belediye sınırları içindeki yolların bakımı kural olarak ilgili belediyenin görevidir. Büyükşehirlerde yolun ana arter mi yoksa ilçe yolu mu olduğuna göre büyükşehir veya ilçe belediyesi, devlet ve il yollarında ise ilgili karayolu idaresi sorumlu olabilir.

Çukur bir altyapı kazısından kaynaklanıyorsa su, doğalgaz veya elektrik kuruluşunun da sorumluluğu gündeme gelir. Başvuru yapılmadan önce yolun hangi idareye ait olduğu ve kazının kimin tarafından yapıldığı belediyeden yazılı olarak sorulmalıdır.

Hizmet Kusuru Nedir, Ne Zaman Tazminat Doğar?

İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler, idare mahkemesinde tam yargı davası açabilir (İYUK m.2/1-b). Yolun bakımsız bırakılması, çukurun zamanında kapatılmaması veya uyarı levhası konmaması idari eylem niteliğindedir.

İdare hukukunda bu durum hizmet kusuru olarak adlandırılır: hizmet hiç işlememiş, geç işlemiş veya kötü işlemiştir. Yargı uygulamasında yol güvenliğinin sağlanmaması, idarenin sorumluluğunu doğuran tipik bir hizmet kusuru olarak değerlendirilir.

Tazminat kapsamına aracın onarım bedeli, değer kaybı, kullanılamadığı sürede yapılan zorunlu masraflar ve bedensel zarar varsa tedavi giderleri ile kazanç kaybı girebilir. Tutar, mahkemenin yaptıracağı bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Dava Açmadan Önce İdareye Başvurmak Zorunlu mu?

Evet. İdari eylemden hakları ihlal edilenler, dava açmadan önce eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak zararlarının karşılanmasını istemelidir (İYUK m.13/1).

İstek kısmen veya tamamen reddedilirse ret işleminin tebliğini izleyen günden, 30 gün içinde cevap verilmezse bu sürenin bitiminden itibaren dava süresi içinde dava açılabilir (İYUK m.13/1).

Başvuru dilekçesinde kazanın tarihi, yeri, zararın kalemleri ve talep edilen tutar gösterilmeli; tutanak, fotoğraf ve ekspertiz raporu eklenmelidir. Başvuru yapılmadan doğrudan açılan dava, usulden sorun yaratır.

Dava Süresi Nasıl Hesaplanır?

Özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemesinde dava açma süresi 60 gündür (İYUK m.7/1). Bu süre, idarenin ret cevabının tebliğinden veya 30 günlük cevap süresinin dolmasından itibaren hesaplanır.

Zarar bir idari işlemden doğmuşsa, işleme karşı doğrudan tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davaları birlikte açılabilir (İYUK m.12). Yoldaki çukur gibi fiili durumlarda ise eylem nedeniyle m.13’teki başvuru yolu izlenir.

Adli yargıda açılan tazminat davası görev yönünden reddedilirse, sonradan idare mahkemesine açılacak davada idareye önceden başvurma şartı aranmaz (İYUK m.13/2). Yine de doğru yargı yolunu baştan seçmek zaman kaybını önler.

Sürücünün Kusuru ve Kasko Etkisi

Zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52). Aşırı hız, gece farların yetersizliği veya uyarı levhasına rağmen dikkatsizlik, idarenin sorumluluğunu azaltabilir.

İdari yargıda bu ilke kıyasen uygulanır ve bilirkişi, idare ile sürücü arasında bir kusur dağılımı yapar. Kusursuz bir sürücü için dahi yolun olağan kullanımda tehlike oluşturup oluşturmadığı değerlendirilir.

Aracın kaskosu varsa zarar önce kasko şirketinden alınabilir. Tazminatı ödeyen sigortacı, ödediği bedel kadar sigortalının yerine geçer ve idareye rücu edebilir; kısmi ödemede sigortalı kalan kısım için başvurma hakkını korur (TTK m.1472).

Kaza Anında ve Sonrasında Delil Toplama

Kaza yerinde çukuru, çevresinde uyarı levhası olmadığını ve aracın hasarını tarih ve konum görünecek şekilde fotoğraflayın; mümkünse ölçü için yanına bir nesne koyarak çukurun derinliğini gösterin. Tanıkların iletişim bilgilerini alın.

Polis veya jandarmaya kaza tespit tutanağı tutturun ya da en azından olay yerine çağırdığınızı gösteren kayıtları saklayın. Hasar için ekspertiz raporu ve servis faturası alın; bedensel zarar varsa hastane kayıtlarını dosyalayın.

Belediyeye başvuruyu yazılı ve evrak kayıt numarası alarak yapın. Aynı yerde önceki şikâyetler veya kazalar varsa bunları CİMER ya da belediye kayıtlarından belgelemek, idarenin çukurdan haberdar olduğunu göstermek bakımından önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yoldaki çukur yüzünden aracım hasar gördü, kime başvurmalıyım?

Yolun bağlı olduğu idareye, kentsel yollarda kural olarak belediyeye yazılı başvuru yapılır (5393 sayılı Kanun m.14; İYUK m.13).

Belediyeye başvuru süresi ne kadar?

Olayı öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde olay tarihinden itibaren 5 yıl (İYUK m.13/1).

Belediye cevap vermezse ne olur?

30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi işlemeye başlar (İYUK m.13/1).

Dava hangi mahkemede açılır?

İdare mahkemesinde tam yargı davası olarak açılır (İYUK m.2/1-b).

Dava açma süresi kaç gün?

Ret cevabının tebliğinden veya 30 günlük sürenin bitiminden itibaren 60 gün (İYUK m.7).

Hızlı gidiyordum; yine tazminat alabilir miyim?

Kusurunuz oranında tazminat indirilebilir veya ağır kusurda kaldırılabilir (TBK m.52).

Kasko ödedi, ayrıca belediyeye başvurabilir miyim?

Kaskonun ödediği kısım için sigortacı idareye rücu eder; karşılanmayan kısım için başvuru hakkınız devam eder (TTK m.1472).

Asliye hukuk mahkemesinde dava açtım, reddedildi; ne yapmalıyım?

Görev yönünden ret hâlinde idare mahkemesine açılacak davada önce idareye başvurma şartı aranmaz (İYUK m.13/2).

Yaya olarak çukura düşüp yaralandım; aynı yol mu izlenir?

Evet. Bedensel zararlar için de idareye başvuru ve ardından tam yargı davası yolu izlenir (İYUK m.2, 13).