Yaya Kazası ve Tazminat

Yaya Kazasında Kim Sorumludur?

Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına sebep olursa aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur (KTK m.85).

Bu sorumluluk kusura dayanmaz; işleten, sürücünün ve aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. Yani araç sahibi “aracı ben kullanmıyordum” diyerek kural olarak sorumluluktan kurtulamaz.

İşletenin bu sorumluluğunu karşılamak için zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırması zorunludur (KTK m.91). Yaya bu nedenle tazminat talebini işletenin yanında doğrudan sigorta şirketine de yöneltebilir.

Yaya Kusurluysa Tazminat Alınabilir mi?

İşleten, kendisinin veya sürücünün kusuru ve araçta kazayı etkileyen bir bozukluk olmaksızın kazanın zarar görenin ağır kusurundan ya da mücbir sebepten kaynaklandığını ispat ederse sorumluluktan kurtulur (KTK m.86).

Kurtuluş için yayanın kusurunun “ağır” olması ve sürücünün hiç kusurunun bulunmaması gerekir. Sürücünün hız, dikkat veya geçiş önceliği bakımından küçük bir kusuru bile varsa işleten sorumluluktan tamamen kurtulamaz.

Sorumluluktan kurtulamayan işleten, yayanın kusurunun bulunduğunu ispat ederse hâkim tazminatı durum ve koşullara göre indirebilir. Uygulamada kusur oranları bilirkişi raporuyla belirlenir ve tazminat bu orana göre hesaplanır.

Yayalar ve Sürücüler Hangi Kurallara Uymalıdır?

Yayalar taşıt yolunun karşısına kural olarak yaya ve okul geçitleri ile kavşak giriş ve çıkışlarından geçmelidir; ancak yaklaşık yüz metre mesafede geçit veya kavşak yoksa, trafiğe engel olmadan ve kendi güvenliklerini sağlayarak en kısa doğrultuda geçebilirler (KTK m.68).

Yaya yolu, banket veya uygun alan varsa yayaların burada yürümesi gerekir. Her iki yanında yaya yolu ve banket bulunmayan iki yönlü karayollarında yayalar taşıt yolunun sol kenarını izlemek zorundadır.

Sürücüler de ışıklı işaret veya görevli bulunmayan yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak ve geçen ya da geçmek üzere olan yayalara durarak ilk geçiş hakkı vermek zorundadır (KTK m.74). Bu kurallara uyulup uyulmadığı kusur dağılımını doğrudan etkiler.

Yaya Kazasında Hangi Tazminatlar İstenebilir?

Bedensel zararlar özellikle tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardır (TBK m.54).

Ölüm hâlinde cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve kayıplar ile ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıpları istenebilir (TBK m.53). Destek tazminatı, ölen kişinin bakımına katkıda bulunduğu eş, çocuk ve diğer yakınlar için hesaplanır.

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde zarar görene, ağır bedensel zarar veya ölümde ise yakınlarına da uygun bir miktar manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir (TBK m.56). Zorunlu trafik sigortası genel şartları uyarınca manevi tazminat bu sigortanın teminatı dışında tutulduğundan, bu talep uygulamada işleten ve sürücüye yöneltilir.

Sigorta Şirketine Başvuru ve Güvence Hesabı

Zarar gören, zorunlu sigorta sınırları içinde dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapmak zorundadır; sigorta 15 gün içinde cevap vermez veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir (KTK m.97).

Sigortacı, hak sahibinin genel şartlarda belirlenen belgeleri kendisine ulaştırdığı tarihten itibaren 8 iş günü içinde sigorta sınırları içindeki tutarı ödemek zorundadır (KTK m.99).

Aracı tespit edilemeyen (kaçan), sigortasız ya da çalıntı bir araç yayaya çarparsa bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilir (5684 sayılı Kanun m.14). Hesap, zorunlu sigortanın geçerli teminat tutarlarına kadar ödeme yapar.

Zamanaşımı ve İlk Yapılması Gerekenler

Motorlu araç kazalarından doğan maddi zarar talepleri, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa o süre uygulanır (KTK m.109).

Zamanaşımı işletene karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur. Yaralanmalı kazalarda genellikle taksirle yaralama soruşturması başladığından ceza zamanaşımı süresinin uygulanıp uygulanmayacağı dosya özelinde değerlendirilmelidir.

Kazadan hemen sonra kaza tespit tutanağının ve olay yeri fotoğraflarının alınması, tanık bilgilerinin kaydedilmesi, kamera kayıtlarının silinmeden istenmesi ve tüm tedavi belgelerinin saklanması gerekir. Sigortaya başvuru dilekçesine bu belgeler ile maluliyet raporu eklenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yayaya çarpan araç sahibi kusursuzsa da sorumlu mu?

Evet, işleten kusura dayanmayan bir sorumlulukla sorumludur; ancak yayanın ağır kusuru ve sürücünün tam kusursuzluğu ispat edilirse kurtulabilir (KTK m.85, 86).

Kırmızı ışıkta geçen yaya tazminat alabilir mi?

Sürücünün de kusuru varsa işleten sorumluluktan kurtulamaz; hâkim yayanın kusuruna göre tazminatı indirebilir (KTK m.86).

Yaya geçidi yoksa yoldan geçmek yasak mı?

Yüz metre kadar mesafede geçit veya kavşak yoksa, trafiğe engel olmadan ve güvenliği sağlayarak en kısa doğrultuda geçilebilir (KTK m.68).

Sigorta şirketine başvurmadan dava açabilir miyim?

Hayır, sigorta sınırları içindeki talepler için önce yazılı başvuru zorunludur (KTK m.97).

Sigorta kaç gün içinde cevap vermelidir?

Başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermelidir (KTK m.97).

Sigorta tazminatı ne zaman öder?

Gerekli belgelerin ulaşmasından itibaren 8 iş günü içinde ödemelidir (KTK m.99).

Çarpıp kaçan araç bulunamazsa ne olur?

Bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilir (5684 sayılı Kanun m.14).

Yaya kazasında manevi tazminat istenebilir mi?

Evet, zarar görene, ağır bedensel zarar veya ölümde yakınlarına da manevi tazminat verilebilir (TBK m.56).

Yaya kazasında tazminat davası süresi nedir?

Maddi zararlarda öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde kazadan itibaren 10 yıldır; suç için daha uzun ceza zamanaşımı varsa o uygulanır (KTK m.109).