Borsada işlem gören paylar kayden izlendiği için bunlara yönelik haciz talepleri, 6362 sayılı Kanun m.13/7 uyarınca yalnızca MKK üyeleri tarafından yerine getirilir. Alacaklı İİK m.89 ile haciz ihbarnamesi gönderir; kurum 7 gün içinde itiraz etmezse varlık zimmetinde sayılır.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.13/1 uyarınca sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmaksızın elektronik ortamda kayden ihracı esastır. Kaydi araçlara ilişkin haklar Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından izlenir ve kayıtlar MKK üyelerince tutulur.
Bu yapı haczin yapılış biçimini belirler. SPK m.13/7, kayden izlenen araçlara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri her türlü idari ve adli talebin münhasıran MKK üyeleri tarafından yerine getirileceğini öngörür. Yani haciz, payların bulunduğu aracı kurum veya banka üzerinden uygulanır.
Kayden izlenen araçlar üzerindeki hakların üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesinde MKK’ya yapılan bildirim tarihi esas alınır (SPK m.13/5). Aynı paylar üzerinde birden fazla haciz olduğunda bildirim tarihi bu yüzden önem taşır.
Aracı kurum, borçlu adına varlık tutan üçüncü kişi konumundadır; bu nedenle haciz İİK m.89 uyarınca haciz ihbarnamesiyle yapılır. Kurum, ihbarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz etmezse mal elinde veya borç zimmetinde sayılır.
Süresinde itiraz etmeyen kuruma ikinci ihbarname gönderilir; buna da itiraz edilmez ve ödeme yapılmazsa, kuruma 15 gün içinde ödeme yapması veya menfi tespit davası açması gerektiği bildirilir. Davayı kaybeden üçüncü kişi, dava konusu şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir.
Haciz ihbarnamesi kurumun merkezine tüm şubeleri kapsayacak şekilde tebliğ edilebilir ve bildirim UYAP üzerinden elektronik olarak da yapılabilir (İİK m.89/7 ve son fıkra).
Yatırım kuruluşlarının müşteri nakitleri bankalarda ayrı hesaplarda izlenir. SPK m.46/7 uyarınca bu hesaplarda bakiyesi bulunan müşterilerle ilgili haciz ve benzeri talepler münhasıran ilgili yatırım kuruluşuna bildirilir ve kuruluş tarafından yerine getirilir.
Yatırım fonlarında ise ayrı bir koruma vardır: SPK m.53/2, fon mal varlığının kamu alacaklarının tahsili dâhil haczedilemeyeceğini düzenler. Bu hüküm fonun portföyünü korur; yatırımcının sahip olduğu katılma payının yatırımcının kendi borcu için haczi ise genel hükümlere göre değerlendirilir.
Yatırımcının kredili işlem, ödünç veya açığa satış işlemleri için verdiği teminatlar da tevdi amacı dışında kullanılamaz ve kamu alacağı için dahi haczedilemez (SPK m.46/4). Bu nedenle hesaptaki varlıkların bir kısmı fiilen bloke olabilir.
SPK m.46/6 uyarınca yatırımcıların yatırım kuruluşları nezdindeki nakit ve sermaye piyasası araçları, kuruluşun borçları nedeniyle kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez. Aynı şekilde kuruluşun malvarlığı da yatırımcıların borçları için haczedilemez.
Yatırımcı varlıkları kuruluşun malvarlığından ayrı izlenir ve yatırımcının yazılı açık izni olmadan tevdi amacı dışında kullanılamaz (SPK m.46/5). Böylece aracı kurumun alacaklıları müşterilerin hisselerine ulaşamaz.
Bu koruma yalnızca kuruluşun borçlarına karşıdır. Yatırımcının kendi borcu için alacaklı, hesabındaki paylara ve nakde haciz ihbarnamesiyle ulaşabilir.
Alacaklı veya borçlu, İİK m.106 uyarınca hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir. Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamı peşin yatırılmalıdır; yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır.
Borsada fiyatı bulunan kıymetli evrakta açık artırma şart değildir. İİK m.119/2, borsa veya piyasada fiyatı bulunan kıymetli evrak için o günün piyasa fiyatı teklif edilirse satışın pazarlık suretiyle yapılabileceğini öngörür.
Pay fiyatları hızla değiştiği için borçlu da satış isteyebilir; icra memuru, kıymeti süratle düşen malların satışına her zaman karar verebilir (İİK m.113).
Alacaklı, haciz ihbarnamesini borçlunun hesap tuttuğu aracı kurum veya bankaya göndermelidir; MKK’nın doğrudan muhatap olmadığını, talebin MKK üyesi tarafından yerine getirildiğini unutmamak gerekir.
Borçlu, hesabındaki bir varlığın kanunen haczedilemeyen bir teminat niteliğinde olduğunu düşünüyorsa, işlemi öğrendiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunabilir (İİK m.16).
Satış aşamasında fiyatın düşmesi her iki tarafın aleyhinedir. Taraflar, İİK m.119 ile tanınan pazarlıkla satış imkânını değerlendirerek hisselerin borsa fiyatından hızlıca paraya çevrilmesini isteyebilir.
Evet. Kaydi paylar, MKK üyesi aracı kurum veya banka aracılığıyla haczedilebilir (SPK m.13/7).
Aracı kurum, ihbarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz etmelidir; aksi hâlde varlık zimmetinde sayılır (İİK m.89).
Hayır. Haciz talepleri münhasıran MKK üyeleri, yani aracı kurum veya banka tarafından yerine getirilir (SPK m.13/7).
Hayır. Yatırımcı varlıkları, kuruluşun borçları nedeniyle kamu alacağı için dahi haczedilemez (SPK m.46/6).
Fonun portföyü haczedilemez (SPK m.53/2); yatırımcının katılma payının kendi borcu için haczi ise genel hükümlere tabidir.
Satış hacizden itibaren bir yıl içinde istenmelidir (İİK m.106).
Borsada fiyatı olan kıymetli evrak, o günün piyasa fiyatı teklif edilirse pazarlıkla satılabilir (İİK m.119/2).
SPK m.46/4 uyarınca bu teminatlar tevdi amacı dışında kullanılamaz ve kamu alacağı için dahi haczedilemez.
Kaydi araçlar üzerindeki hakların üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesinde MKK’ya yapılan bildirim tarihi esas alınır (SPK m.13/5).
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.
Borçlunun hisseli taşınmazdaki payı haczedilebilir mi? Paylı.
Devamını oku ›Makale6098 sayılı TBK m.342 uyarınca kira güvencesi üç aylık kira.
Devamını oku ›MakaleElektronik haciz ile banka hesaplarına haciz uygulanmasının.
Devamını oku ›