2918 sayılı KTK m. 109 uyarınca motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler; zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa, o süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.
Kısa süre iki yıldır ve öğrenmeye bağlıdır: hem zararın hem de tazminat yükümlüsünün öğrenilmesi gerekir. Uzun süre ise kaza gününden itibaren on yıldır ve öğrenmeden bağımsız üst sınırdır.
Zararın sonradan ağırlaşması hâlinde iki yıllık süre, yeni durumun öğrenildiği tarihten işlemeye başlayabilir; kalıcı maluliyetin rapora bağlandığı tarih bu yönüyle önem taşır.
Sürelerin hesabında kaza tarihi değil, öğrenme tarihi belirleyicidir; ancak on yıllık üst sınır her hâlde işler ve öğrenme iddiasıyla aşılamaz.
Kaza; taksirle yaralama veya taksirle öldürme gibi bir suç oluşturuyorsa ve ceza kanunundaki dava zamanaşımı daha uzunsa, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de uygulanır.
Bu kural, ağır yaralanmalı ve ölümlü kazalarda süreyi fiilen belirgin biçimde uzatır; bu nedenle ceza dosyasının niteliği tazminat davasında ilk incelenecek husustur.
Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır.
Bu karşılıklı etki, mağduru korur: sürücü veya işletene karşı açılan dava ya da başlatılan icra takibi sigortacıya karşı da, sigortacıya karşı yapılan kesme işlemleri ve sigortacının kısmi ödemesi de sürücü ve işletene karşı süreyi etkiler.
Sigortacıya yazılı başvuru dava ve tahkim için ön koşuldur (KTK m.97), ancak tek başına zamanaşımını kesmez. Zamanaşımını sigortacının kısmi ödemesi (TBK m.154/1) ve Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru (TBK m.154/2) keser; bu nedenle başvuru tarihi kadar ödeme ve tahkim başvurusu tarihleri de kayıt altında tutulmalıdır.
Tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları; kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.
Sigortacının rücu davalarında bu süre kritik önemdedir; ödeme tarihinin belgelenmesi gerekir.
Dava açılması, icra takibi, borcun ikrarı ve kısmi ödeme zamanaşımını keser; kesilmeden sonra süre yeniden işlemeye başlar.
Sigorta şirketine yapılan yazılı başvuru, dava veya tahkim yoluna gitmeden önce aranan bir ön koşuldur (KTK m.97); TBK m.154'te sayılan kesme sebepleri arasında yer almaz ve Karayolları Trafik Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu'nda başvuruya kesme ya da durma etkisi tanıyan özel bir hüküm bulunmadığından tek başına zamanaşımını kesmez. Buna karşılık şirketin kısmi ödemesi borcun ikrarı niteliğinde olduğundan, Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru ise hakeme başvuru sayıldığından zamanaşımını keser. Bu nedenle başvuru, ödeme ve yazışma belgelerinin her biri tarihiyle saklanmalıdır.
Zamanaşımı def'i davalı tarafından ileri sürülmelidir; hâkim kendiliğinden dikkate almaz. Bu nedenle sürelerin dolduğu izlenimi veren dosyalarda dahi dava açılabilir.
Manevi tazminat talepleri zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır; bu talepler sürücü, işleten ve varsa teşebbüs sahibine yöneltilir.
Manevi tazminatta da haksız fiil zamanaşımı işler; ceza zamanaşımının uzatıcı etkisi burada da gündeme gelir.
Süre kaçırılmış görünen dosyalarda ceza dosyasının niteliği ve öğrenme tarihi mutlaka yeniden değerlendirilmelidir; çoğu dosya bu iki noktada kurtarılır.
Sigortacıya başvuru dilekçesi, ceza soruşturmasının numarası, sağlık raporlarının tarihleri ve kısmi ödeme dekontları tek bir kronoloji hâlinde tutulmalıdır; zamanaşımı tartışmasında bu tarihlerin her biri ayrı sonuç doğurabilir.
Talep edilen her kalemin dilekçede ayrı ayrı gösterilmesi, bilirkişi incelemesinin kapsamını da belirler; kalem bazında miktarlandırma yapılmadığında eksik inceleme riski doğar. Trafik kazaları da bir haksız fiil türü olduğundan, genel kuralların çerçevesini görmek için haksız fiilde zamanaşımı başlığına göz atmak yararlı olur.
Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde kaza gününden itibaren 10 yıldır.
Fiil suç oluşturuyor ve ceza kanunundaki zamanaşımı daha uzunsa, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de uygulanır.
Yazılı başvuru tek başına zamanaşımını kesmez; ancak sigortacının kısmi ödemesi gibi kesme sebepleri süreyi keser ve zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş sayılır.
Zararın ağırlaştığı hâllerde 2 yıllık süre, yeni durumun öğrenildiği (rapor) tarihten işlemeye başlayabilir.
Ödemeyi yapan yükümlünün, ödeme ve rücu edileceği kişiyi öğrendiği günden itibaren 2 yıldır.
Tazminat, sigorta başvurusu ve tahkim süreçlerinde hukuki destek için bize ulaşın.
Telefon hattımız, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre ücretlendirilen 1 saatlik danışmanlık randevuları içindir (Avukatlık Kanunu m.164). Görüşmede durumunuzu birlikte değerlendirir, izlenecek yolu açıkça konuşuruz. Danışmanlık ücreti hakkında