Takibin kesinleşmesinden sonra borcun itfa edildiğini veya alacaklının mühlet verdiğini noterden tasdikli ya da imzası ikrar edilmiş belgeyle ispat eden borçlu, takibin iptal veya talikini her zaman icra mahkemesinden isteyebilir (İİK m.71).
Ödeme emrine süresinde itiraz edilmemişse takip kesinleşir ve alacaklı haciz isteyebilir hâle gelir. Ancak kesinleşme, borçlunun tüm imkânlarını ortadan kaldırmaz.
Kanun kesinleşme sonrası için ayrı bir yol öngörmüştür: borçlu, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun ve ferilerinin itfa edildiğini yahut alacaklının kendisine bir mühlet verdiğini noterden tasdikli veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispat ederse, takibin iptal veya talikini her zaman icra mahkemesinden istiyebilir (İİK m.71/1).
Bu yol, itirazdan farklıdır: itiraz takibi kesinleşmeden önce icra dairesine yapılır; İİK m.71 yolu ise kesinleşmeden sonra icra mahkemesine başvurularak işletilir.
Kanun yalnızca iki sebep saymıştır.
Birincisi itfadır: borcun ve ferilerinin ödenmiş veya başka bir sebeple sona ermiş olması. Kanun "borcun ve ferilerinin" demektedir; yalnız asıl alacağın ödenmesi yetmez, faiz ve masraflar dahil tüm kalemlerin sona ermiş olması gerekir.
İkincisi mühlettir: alacaklının borçluya ödeme için süre vermiş olması. Bu hâlde takip iptal edilmez, talik edilir; yani verilen süre boyunca durur.
İki sebebin sonuçları farklıdır: itfa hâlinde takip iptal, mühlet hâlinde talik edilir.
Kanun bu iki sebebin, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede gerçekleşmiş olmasını aramaktadır.
Bu yolun en katı yönü ispat şartıdır. Kanun serbest delil sistemini benimsememiş, belgeyi nitelikli kılmıştır: iddia noterden tasdikli veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispat edilmelidir (İİK m.71/1).
Dolayısıyla adi yazılı bir makbuz, tanık beyanı veya yemin bu yolda yeterli değildir.
"İmzası ikrar edilmiş belge" ifadesi, alacaklının belgedeki imzayı kabul etmesi hâlini anlatır. Alacaklı imzayı inkâr ederse belge bu nitelikte sayılmaz ve talep reddedilir.
Uygulamada ödeme iddiası bakımından en güvenli belgeler, alacaklının imzasını taşıyan ve noterde düzenlenmiş ibra veya ödeme belgeleridir. Banka dekontu tek başına bu nitelikte görülmeyebilir; alacaklının bunu kabul etmesi hâlinde imza ikrarı gündeme gelir.
Belge bu nitelikte değilse borçlunun yolu, genel mahkemede menfi tespit veya istirdat davası açmaktır.
Kanun bu yol için hak düşürücü süre öngörmemiştir: borçlu takibin iptal veya talikini her zaman icra mahkemesinden isteyebilir (İİK m.71/1).
Bu, şikâyet yolundan ayrılan önemli bir noktadır: İİK m.16 uyarınca şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır. İİK m.71 talebi ise süreye bağlı değildir.
Sürenin bulunmaması, itfa veya mühletin niteliğinden kaynaklanır: borç ödenmişse takibin sürdürülmesi için hukuki sebep kalmamıştır.
Bununla birlikte talebin, takip derdest iken ileri sürülmesi gerekir; takip sona ermişse bu yolun konusu kalmaz.
Borcun kesinleşmeden sonra zamanaşımına uğraması ayrı bir hâldir ve kanun bunu farklı bir hükme bağlamıştır.
Borçlu, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürecek olursa, 33 a maddesi hükmü kıyasen uygulanır (İİK m.71/2).
Bu yollama önemlidir: zamanaşımı iddiası, itfa ve mühlet için aranan noter tasdikli belge şartına tabi değildir; kendi usulüne göre incelenir.
Uygulamada icra takibinde zamanaşımı, takip işlemleri arasında geçen sürenin ilgili zamanaşımı süresini aşması hâlinde gündeme gelir.
Bu nedenle takip dosyasındaki işlem tarihlerinin ve son işlem tarihinin tespiti, zamanaşımı savunmasının temelini oluşturur.
Üç yol sık karıştırılır; ayrımı zaman ve merci belirler.
İtiraz, takip kesinleşmeden önce ve ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır (İİK m.62/1); süresinde yapılırsa takibi durdurur (İİK m.66/1).
Şikâyet, icra dairesinin kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan işlemlerine karşı, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır (İİK m.16).
İİK m.71 talebi ise takip kesinleştikten sonra, itfa veya mühlet sebebiyle ve nitelikli belgeyle icra mahkemesine yöneltilir; süreye bağlı değildir.
Doğru yolun seçilmemesi talebin reddine yol açar; bu nedenle dilekçede hangi hükme dayanıldığının açıkça gösterilmesi gerekir.
Borcun itfa edildiğini veya alacaklının mühlet verdiğini nitelikli belgeyle ispat ederek icra mahkemesinden takibin iptal veya talikini isteyebilirsiniz (İİK m.71/1).
Noterden tasdikli veya imzası ikrar edilmiş belge aranır (İİK m.71/1); adi yazılı belge veya tanık beyanı yeterli değildir.
Hayır. Talep her zaman icra mahkemesinden ileri sürülebilir (İİK m.71/1).
İtfa hâlinde takibin iptaline, mühlet hâlinde ise takibin talikine (durmasına) karar verilir.
Kanun borcun ve ferilerinin itfasını aramaktadır; kısmi ödeme tek başına iptal sonucu doğurmaz.
Takibin kesinleşmesinden sonraki devrede zamanaşımı iddiası için İİK m.33/a hükmü kıyasen uygulanır (İİK m.71/2).
Belge "imzası ikrar edilmiş" nitelikte sayılmaz; bu hâlde genel mahkemede menfi tespit yoluna gidilmesi gerekebilir.
Evet. İtiraz kesinleşmeden önce icra dairesine yedi gün içinde yapılır; m.71 talebi kesinleşmeden sonra icra mahkemesine yöneltilir ve süreye bağlı değildir.
Takibin iptaline karar verilmesi hâlinde takip dayanaksız kalacağından, takibe bağlı hacizler de hukuki dayanağını yitirir.
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.