Limited Şirket Payının Haczi

Limited Şirket Payı Haczedilebilir mi?

Limited şirket ortağının esas sermaye payı, ortağın malvarlığına dahil ve devredilebilir bir hak olduğundan ortağın kişisel borçları için haczedilebilir. İİK m.121, bir şirket hissesi gibi kanunda ayrıca gösterilmeyen malların satışı için özel bir usul öngörür.

Haczedilen şey şirketin kendisi veya şirketin malları değil, borçlu ortağın şirketteki payıdır. Şirketin kendi malvarlığı, ortağın kişisel borcu için haczedilemez; şirket ayrı bir tüzel kişidir.

Uygulamada haciz, şirkete ve ticaret sicil müdürlüğüne bildirilerek yapılır. Böylece payın haciz sırasında başkasına devredilmesinin önüne geçilmesi amaçlanır.

Haczedilen Pay Nasıl Satılır?

İİK m.121 uyarınca şirket hissesi gibi malların satılması gerektiğinde icra memuru satışın nasıl yapılacağını icra mahkemesine sorar.

İcra mahkemesi, yerleşim yerleri bilinen ilgilileri davet eder ve gelenleri dinledikten sonra açık artırma yaptırabilir, satış için bir memur atayabilir ya da gerekli gördüğü başka bir tedbiri alabilir.

Bu esnek yapı, limited şirket payının kendine özgü niteliğinden kaynaklanır: payın piyasası yoktur, değeri şirketin mali durumuna bağlıdır ve alıcının şirkete kabulü ayrıca TTK hükümlerine tabidir.

Şirket Alıcıyı Reddedebilir mi?

TTK m.596/1 uyarınca esas sermaye payı icra yoluyla geçtiğinde tüm haklar ve borçlar, genel kurulun onayına gerek olmaksızın payı iktisap eden kişiye geçer.

Ancak şirket, iktisabı öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde payın geçtiği kişiyi onaylamayı reddedebilir. Bunun için payı kendi, bir ortağı veya gösterdiği üçüncü kişi hesabına gerçek değeri üzerinden devralmayı önermesi şarttır (m.596/2).

Ret kararı devrin gerçekleştiği günden itibaren geriye etkilidir; şirket üç ay içinde açıkça ve yazılı olarak reddetmezse onay vermiş sayılır (m.596/3-4). Bu sistem, şirkete istenmeyen ortağı dışarıda tutma, alacaklıya ise payın değerine ulaşma imkânı verir.

Payın Gerçek Değeri Nasıl Belirlenir?

TTK m.597 uyarınca kanunda veya şirket sözleşmesinde payın bedeli olarak gerçek değerin öngörüldüğü hâllerde taraflar anlaşamazsa bu değer, taraflardan birinin istemi üzerine şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesince belirlenir.

Mahkeme yargılama ve değer belirleme giderlerini kendi takdirine göre paylaştırır ve kararı kesindir. Gerçek değer, payın itibari değerinden farklıdır; şirketin aktifleri, borçları ve kazanç kapasitesi dikkate alınarak saptanır.

Pay sahipliğindeki değişiklikler müdürlerce ticaret siciline tescil ettirilir; sicil kaydına güvenen iyiniyetli kişinin güveni korunur (TTK m.598).

Kâr Payı ve Diğer Alacaklar Haczedilebilir mi?

İİK m.89 uyarınca borçlunun üçüncü kişideki alacakları haciz ihbarnamesiyle haczedilir; üçüncü kişi, ihbarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz etmezse borç zimmetinde sayılır.

Bu yolla şirkete haciz ihbarnamesi gönderilerek borçlu ortağın doğmuş kâr payı alacakları veya şirketten olan diğer alacakları haczedilebilir. Şirket bundan sonra ödemeyi ortağa değil icra dairesine yapmak zorundadır.

Payın kendisinin haczi ile kâr payı alacağının haczi ayrı işlemlerdir. Alacaklı, somut duruma göre her ikisini birlikte talep ederek hem düzenli geliri hem de payın değerini güvence altına alabilir.

Alacaklı İçin Adım Adım

Önce ticaret sicilinden borçlunun hangi şirkette ne kadar paya sahip olduğunu tespit edin. Haciz talebini hem şirkete hem ticaret sicil müdürlüğüne bildirilecek şekilde yaptırın.

Aynı anda şirkete İİK m.89 uyarınca haciz ihbarnamesi göndererek borçlunun kâr payı ve diğer alacaklarını haczettirin; şirketin 7 günlük itiraz süresini takip edin.

Satış aşamasında icra memurundan dosyayı İİK m.121 uyarınca icra mahkemesine göndermesini isteyin. Şirket payı gerçek değerle devralmayı önerirse, bedel konusunda anlaşma olmazsa asliye ticaret mahkemesinden değer tespiti istenebileceğini unutmayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Ortağın kişisel borcu için şirketin malları haczedilebilir mi?

Hayır. Şirket ayrı tüzel kişidir; ortağın borcu için yalnız ortağın payı ve şirketten alacakları haczedilebilir.

Limited şirket payı nasıl satılır?

İcra memuru satış usulünü icra mahkemesine sorar; mahkeme açık artırma veya başka bir yol belirler (İİK m.121).

İhaleyle pay alan kişi için genel kurul onayı gerekir mi?

Hayır. İcra yoluyla geçişte haklar ve borçlar genel kurul onayı olmaksızın geçer (TTK m.596/1).

Şirket yeni ortağı reddedebilir mi?

Evet. İktisabı öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde payı gerçek değeriyle devralmayı önererek reddedebilir (TTK m.596/2).

Şirket üç ay içinde ses çıkarmazsa ne olur?

Açık ve yazılı ret yoksa onay verilmiş sayılır (TTK m.596/4).

Payın gerçek değerinde anlaşılamazsa ne olur?

Şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesi değeri belirler; karar kesindir (TTK m.597).

Ortağın kâr payı haczedilebilir mi?

Evet. Şirkete haciz ihbarnamesi gönderilerek borçlu ortağın şirketten alacakları haczedilebilir (İİK m.89).

Şirket haciz ihbarnamesine kaç günde cevap vermeli?

Tebliğden itibaren 7 gün içinde; itiraz etmezse borç zimmetinde sayılır (İİK m.89).

Normal pay devrinde hangi şekil aranır?

Devir yazılı yapılır, imzalar noterce onanır ve kural olarak genel kurul onayı gerekir (TTK m.595).