Sınır Dışı Etme Kararına İtiraz

Kararı Kim Verir ve Nasıl Tebliğ Edilir

6458 sayılı Kanun m.53 uyarınca sınır dışı etme kararı, Göç İdaresi Başkanlığının talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır. Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkında karar alınan yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir.

Yabancı bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa, kendisi veya yasal temsilcisi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir. Bu bilgilendirme yükümlülüğü, yedi günlük kısa sürenin etkin biçimde kullanılabilmesini sağlamaya yöneliktir.

Tebliğ tarihi, başvuru süresinin başlangıcını belirlediğinden tebliğ evrakının ve tarihinin belgelenmesi önem taşır. Geri gönderme merkezinde bulunan yabancılar bakımından tebliğ, merkez idaresi aracılığıyla yapılır.

Hakkında Karar Alınacak ve Alınmayacak Yabancılar

Kanun m.54, sınır dışı etme kararı alınacak yabancıları tek tek sayar. Bunlar arasında terör örgütü veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi ya da destekleyicisi olanlar, giriş, vize ve ikamet izni işlemlerinde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından tehdit oluşturanlar bulunur.

Aynı maddede vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar, ikamet izni iptal edilenler, ikamet izni süresini kabul edilebilir gerekçe olmadan on günden fazla ihlal edenler, çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler ile yasal giriş ve çıkış hükümlerini ihlal edenler de sayılmıştır.

Buna karşılık m.55, m.54 kapsamında olsalar dahi bazı yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınamayacağını düzenler. Gönderileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar, ciddi sağlık sorunu, yaş ve hamilelik nedeniyle seyahati riskli görülenler, tedavisi süren hayati tehlike arz eden hastalığı bulunanlar, mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağdurları ile şiddet mağdurları bu kapsamdadır. Değerlendirme herkes için ayrı yapılır.

Yedi Günlük Başvuru Süresi ve Yargılama

Kanun m.53’ün üçüncü fıkrası, başvurunun tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine yapılacağını belirtir. Mahkemeye başvuran kişi, başvurusunu sınır dışı etme kararını veren makama da bildirir.

Aynı fıkraya göre savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Duruşma yapılması mahkemenin takdirindedir. Başvurular, dosyanın tekemmülünden veya ara karar ya da duruşma gereken hâllerde bunların tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde sonuçlandırılır.

Mahkemenin bu konuda verdiği karar kesindir; istinaf veya temyiz yolu kapalıdır. Buna karşılık, dava açma süresi içinde ve yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancının sınır dışı edilememesi, başvurunun kendiliğinden koruyucu etki doğurmasını sağlar.

İdari Gözetim ve Alternatif Yükümlülükler

Kanun m.57 uyarınca m.54 kapsamındaki yabancılar kolluk tarafından yakalandığında derhâl valiliğe bildirilir; değerlendirme ve karar süresi kırk sekiz saati geçemez. Kaçma ve kaybolma riski bulunan, giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden, sahte ya da asılsız belge kullanan, tanınan sürede çıkmayan veya kamu düzeni bakımından tehdit oluşturanlar hakkında idari gözetim kararı alınır.

Geri gönderme merkezlerindeki idari gözetim süresi altı ayı geçemez. İşlemlerin yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belge vermemesi nedeniyle tamamlanamaması hâlinde bu süre en fazla altı ay daha uzatılabilir. Gözetimin devamında zaruret bulunup bulunmadığı valilikçe her ay düzenli olarak değerlendirilir.

İdari gözetim kararına karşı yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı sulh ceza hâkimine başvurabilir; başvuru gözetimi durdurmaz ve hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Kanun m.57/A ise belirli adreste ikamet etme, bildirimde bulunma, teminat ve elektronik izleme gibi idari gözetime alternatif yükümlülükleri düzenler; bu yükümlülüklerin süresi yirmi dört ayı geçemez.

Başvuru Dilekçesinde Dikkat Edilecek Hususlar

Başvuru dilekçesinde, kararın hangi bent kapsamında alındığı ve bu bendin somut olayda gerçekleşmediği ayrı ayrı tartışılmalıdır. Kararın yalnızca kanun metnini tekrar etmesi, sebep ve gerekçe yönünden hukuka aykırılık iddiasına dayanak yapılabilir.

Kanun m.55 kapsamına giren bir durum varsa, buna ilişkin sağlık raporu, tedavi belgeleri veya mağduriyet kayıtları dilekçe ekinde sunulmalıdır. Bu belgeler, kararın alınmasına engel bir hâlin varlığını doğrudan ortaya koyar.

Aile birliği, Türkiye’de doğmuş çocukların durumu ve uzun süreli yasal ikamet gibi kişisel koşullar, ölçülülük değerlendirmesi bakımından ayrıca ileri sürülebilir. Süre çok kısa olduğundan dilekçenin ve eklerin önceden hazırlanması gerekir.

Süreçte Pratik Notlar

Yedi günlük süre hak düşürücüdür; tebliğ tarihini gösteren belge mutlaka temin edilmelidir.

Mahkemeye başvurunun, kararı veren makama da bildirilmesi kanunen öngörülmüştür.

İdari gözetim kararı ile sınır dışı etme kararı farklı yollara tabidir: biri sulh ceza hâkimliğine, diğeri idare mahkemesine götürülür.

Sıkça Sorulan Sorular

Sınır dışı etme kararına itiraz süresi kaç gündür?

Kararın tebliğinden itibaren yedi gündür. 6458 sayılı Kanun m.53 uyarınca başvuru idare mahkemesine yapılır.

Başvuru sınır dışı edilmeyi durdurur mu?

Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.

Mahkeme kararına karşı kanun yolu var mıdır?

Hayır. 6458 sayılı Kanun m.53 uyarınca idare mahkemesinin bu konuda verdiği karar kesindir.

İdari gözetim ne kadar sürebilir?

Geri gönderme merkezlerinde idari gözetim altı ayı geçemez; kanunda sayılan hâllerde en fazla altı ay daha uzatılabilir ve gözetimin devamı her ay değerlendirilir.

İdari gözetim kararına nereye başvurulur?

Sulh ceza hâkimine başvurulur. Başvuru gözetimi durdurmaz ve hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır; bu karar kesindir.