Sınai Mülkiyette Dava Şartı Arabuluculuk

Dava Şartı Arabuluculuk

Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A/1). Marka, patent ve tasarım tecavüzünden doğan tazminat talepleri de bu kapsama girer.

Kapsam

Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta öngörülen hususlardan doğan davalar, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayılır (TTK m.4/1-d). Tecavüzün durdurulması ve önlenmesi gibi taleplerden farklı olarak, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları için arabuluculuk dava şartı olarak aranır (TTK m.5/A/1). Talebin niteliği, arabuluculuğun zorunlu olup olmadığını belirler.

Süreç

Arabulucuya başvuru ile süreç başlar; taraflar bir araya getirilerek anlaşma sağlanmaya çalışılır. Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir (TTK m.5/A/2). Anlaşma sağlanırsa düzenlenen tutanak, ilam niteliğinde belge sayılabilir.

Anlaşmama Hâli

Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, düzenlenen son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi gerekir. Tutanak eklenmeden açılan davada mahkeme, eksikliğin giderilmesi için süre verir; verilen sürede eklenmezse dava usulden reddedilir.

Hukuki Destek

Arabuluculuk görüşmelerinde hak kaybı yaşanmaması için talebin doğru değerlendirilmesi önemlidir. Sınai mülkiyet uyuşmazlıklarınızda hukuki destek alabilirsiniz.

Süreler ve Başvuru Usulü

Ticari davalarda arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir (6102 sayılı Kanun m.5/A). Başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (6325 sayılı Kanun m.18/A/4). Arabulucu büronun yetkisini kendiliğinden dikkate alamaz; karşı taraf en geç ilk toplantıda büronun yetkisine itiraz edebilir, bu durumda dosya sulh hukuk mahkemesine gönderilir ve mahkeme yetkili büroyu kesin olarak belirler (m.18/A/8). Sürelerin hesabında görevlendirme tarihi esas alındığından, görevlendirme yazısının dosyada bulunması gerekir; uzatma kararı da tutanağa geçirilmelidir.

Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Sınai mülkiyet hakkından doğan özel hukuka ilişkin taleplerde zamanaşımı bakımından Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır (6769 sayılı Kanun m.157). Tecavüz süregelen nitelikteyse, zamanaşımının başlangıcı yönünden fiilin devam ettiği dönem ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle başvuru tarihinin ve tutanakların kaydı önem taşır. Son tutanağın tarihi, dava açma planlaması bakımından esas alınacak temel veridir; bu nedenle tutanak örneğinin mutlaka temin edilmesi gerekir.

Kapsam Dışı Talepler ve Görevli Mahkeme

Dava şartı arabuluculuk, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarıyla sınırlıdır (TTK m.5/A/1). Bu nedenle markanın, tasarımın veya patentin hükümsüzlüğü ile tecavüzün tespiti, durdurulması ya da önlenmesi gibi talepler için önceden arabulucuya başvurulması aranmaz. İhtiyati tedbir ve delil tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri de doğrudan mahkemeden istenebilir; bu talepler dava şartının dışında kalır. Talebin niteliği baştan doğru belirlenmezse dava usulden reddedilir ve süreç yeniden kurulur; terditli taleplerde bu ayrım daha da önem kazanır.

Görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir; bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde belirlenen asliye hukuk mahkemesi davaya bakar (6769 sayılı Kanun m.156). Kurumun kararlarına karşı açılacak davalarda ise görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir. Dava, para alacağı ile birlikte başka talepleri de içeriyorsa, yalnızca para alacağı yönünden arabuluculuk şartının tamamlanmış olması gerekir. Ceza yönü bulunan uyuşmazlıklarda şikâyet ve süre koşulları hukuk davasından bağımsız işler; iki süreç birlikte planlanmalıdır. Dava açarken yatırılacak harç ve gider avansını önceden görmek için dava harcı ve gider hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Marka ve patent uyuşmazlıklarında arabuluculuk zorunlu mu?

Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında zorunludur; bu davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (6102 sayılı TTK m.5/A/1). Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta öngörülen hususlardan doğan davalar, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayılır (TTK m.4/1-d); bu nedenle taraflardan biri tacir olmasa da şart aranır. Başvuru yapılmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.

Tecavüzün durdurulması davasında arabuluculuk şartı aranır mı?

Hayır, aranmaz. Tecavüzün tespiti, durdurulması ve önlenmesi gibi para alacağı içermeyen talepler dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır. 6102 sayılı TTK m.5/A yalnızca konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarını kapsar. Talepler birlikte ileri sürülürse para talebi yönünden başvuru gerekir.

Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa tutanak nasıl icraya konur?

Taraflar anlaşırsa düzenlenen anlaşma belgesi, 6325 sayılı Kanun m.18 uyarınca sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınarak ilam niteliğinde belgeye dönüşür. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ise şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Böylece uyuşmazlık, ayrıca dava açılmasına gerek kalmadan sonuçlandırılabilir.