Sanık Duruşmaya Gelmezse Ne Olur?

Sanığın Duruşmada Bulunması Neden Zorunludur?

Ceza yargılamasında sanığın duruşmada bulunması savunma hakkının temelidir: suçlama yüzüne karşı okunur, sorgusu yapılır, delillere karşı beyanda bulunur. Bu nedenle kanun, ayrık hâller dışında sanık hazır olmadan duruşma yapılamayacağını kural olarak koyar (CMK m.193/1).

İddianame çağrı kâğıdıyla birlikte sanığa tebliğ edilir; tutuklu olmayan sanığa gönderilen çağrı kâğıdına, mazeretsiz gelmediğinde zorla getirileceği yazılır (CMK m.176/1-2). Çağrı kâğıdının tebliği ile duruşma günü arasında en az bir hafta bulunmalıdır (CMK m.176/4). Duruşma tarihinin ayrıca telefon veya e-postayla bildirilmesi mümkündür; ancak bu bildirime çağrı kâğıdının sonuçları bağlanmaz.

Gelememe hâlinde mazeretin duruşmadan önce, belgesiyle birlikte mahkemeye bildirilmesi en sağlıklı yoldur. Sağlık raporu, yurt dışında bulunma veya başka bir zorunlu sebep zamanında iletilirse mahkeme zorla getirme yerine yeni bir duruşma günü belirleyebilir.

Gelmeyen Sanık Hakkında Hangi Kararlar Verilir?

Geçerli mazereti olmayan sanık için ilk adım zorla getirme kararıdır (CMK m.193/1). Mahkeme sanığın hazır bulunmasına ve zorla getirme kararı veya yakalama emriyle getirilmesine her zaman karar verebilir (CMK m.199). Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emrini, resen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim ya da mahkeme düzenler (CMK m.98/3).

Soruşturmanın veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle kendisine ulaşılamayan kişiye kaçak denir (CMK m.247/1). Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir; ancak daha önce sorgusu yapılmamışsa mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez (CMK m.247/3). Duruşma yapılırken müdafii yoksa barodan avukat görevlendirilir (CMK m.247/4).

16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun CMK m.247/3'ü değiştirerek yeni bir imkân getirdi: kaçak sanık hakkında güvenlik tedbirine karar verilirse sanık veya müdafii, savunma hakkını kullanmak istediğini belirterek yargılamanın yenilenmesini talep edebilir.

Sanık Gelmeden Hangi Durumlarda Karar Verilebilir?

Birinci durum, sanık lehine sonuçtur. Toplanan delillere göre mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa dava, sorgu yapılmamış olsa da yoklukta bitirilebilir (CMK m.193/2). Bu hüküm 2023'te 7445 sayılı Kanun'la bugünkü hâlini aldı; beraat veya düşme kararı için sanığın zorla getirilmesini beklemek gerekmez.

İkinci durum, sorgusu yapılmış sanığın sonradan ayrılmasıdır. Sanık duruşmadan savuşur veya ara vermeyi izleyen oturuma gelmezse, önceden sorguya çekilmiş olması ve mahkemenin artık hazır bulunmasına gerek görmemesi koşuluyla dava yokluğunda bitirilebilir (CMK m.194/2).

Üçüncü durum, cezanın türüyle ilgilidir. Suç yalnız veya birlikte adli para cezasını ya da müsadereyi gerektiriyorsa sanık gelmese bile duruşma yapılabilir; bu hâlde davetiyeye gelmese de duruşmanın yapılacağı yazılır (CMK m.195).

Duruşmadan Bağışık Tutulma ve İstinabe ile Sorgu

Mahkemece sorgusu yapılmış sanık veya bu konuda yetkili kıldığı müdafii isterse, mahkeme sanığı duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutabilir (CMK m.196/1). Başka şehirde yaşayan veya çalışan sanıklar için sık kullanılan bu imkân, sorgudan sonraki oturumlara katılma zorunluluğunu kaldırır. Sanık hazır bulunmasa da müdafii bütün oturumlarda hazır bulunmak yetkisine sahiptir (CMK m.197).

Sorgunun kendisi de başka yer mahkemesinde yapılabilir. Alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç sanık, istinabe yoluyla, yani bulunduğu yerdeki mahkemece sorguya çekilebilir; sorgudan önce ifadesini esas mahkeme huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur (CMK m.196/2). Yurt dışında bulunan sanığın duruşmaya gelmesi zorsa, belirlenen tarihten önce duruşma açılarak veya istinabe yoluyla sorgusu yapılabilir (CMK m.196/6).

Hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda yurt içindeki sanığın sorgusu ses ve görüntü nakliyle de yapılabilir (CMK m.196/4); bu uygulama e-Duruşma ve SEGBİS yazısında anlatılmıştır.

Yokluğumda Karar Verildiyse Ne Yapabilirim?

Duruşma sanık hazır bulunmadan yapılmışsa sanık, mahkemenin karar ve işlemlerinin kendisine tebliğinden itibaren bir hafta içinde, kanuni nedenlere dayanarak eski hâle getirme isteminde bulunabilir (CMK m.198/1). Kusuru olmaksızın bir süreyi kaçıran kişi de eski hâle getirme isteyebilir; kanun yolu hakkı kendisine bildirilmemişse kusursuz sayılır (CMK m.40).

Bu imkân sınırsız değildir. Sanık kendi istemiyle duruşmadan bağışık tutulmuşsa ya da müdafii aracılığıyla temsil edilme yetkisini kullanmışsa artık eski hâle getirme isteminde bulunamaz (CMK m.198/2).

Yoklukta verilen hükme karşı istinaf süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273/1). Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı süre hesabında belirleyicidir; kanun yolları ve süreleri için ceza davasında istinaf ve temyiz yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Duruşmaya gitmezsem hakkımda yakalama kararı çıkar mı?

Çıkabilir; mazeretsiz gelmeyen sanığın zorla getirilmesine karar verilir ve mahkeme yakalama emriyle getirilmesine de her zaman karar verebilir (CMK m.193/1, m.199).

Sanık gelmeden beraat kararı verilebilir mi?

Evet; mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verilecekse dava sorgu yapılmadan da yoklukta bitirilebilir (CMK m.193/2).

Başka şehirde yaşıyorum, her duruşmaya gitmek zorunda mıyım?

Hayır; sorgunuz yapıldıktan sonra siz veya yetkili kıldığınız müdafiiniz isterse mahkeme sizi duruşmadan bağışık tutabilir (CMK m.196/1).

Sorgum bulunduğum şehirde yapılabilir mi?

Evet; alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis gerektiren suçlar hariç istinabe yoluyla sorgu yapılabilir (CMK m.196/2).

Hangi suçlarda sanık gelmese de duruşma yapılır?

Suç yalnız veya birlikte adli para cezasını ya da müsadereyi gerektiriyorsa sanık gelmese de duruşma yapılabilir (CMK m.195).

Avukatım duruşmaya tek başına girebilir mi?

Evet; sanık hazır bulunmasa da müdafii bütün oturumlarda hazır bulunmak yetkisine sahiptir (CMK m.197).

Yokluğumda karar verildiyse ne kadar sürem var?

Eski hâle getirme için tebliğden itibaren bir hafta (CMK m.198/1), istinaf için gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta süreniz vardır (CMK m.273/1).