Kentsel Dönüşümde Kira Yardımı

Kira Yardımının Yasal Dayanağı Nedir?

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun m.5/1 uyarınca uygulamalarda öncelikle malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır; anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir.

Kanun, uygulamanın gerektirmesi hâlinde bu kişiler dışında Kanun kapsamındaki yapıları kullananlara da yardım yapılabileceğini öngörür (m.5/2). Yardımın süresi, miktarı ve başvuru usulü ise 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği m.16 ile düzenlenmiştir.

Kanunda kullanılan ifade “yapılabilir” şeklindedir; yani kira yardımı kendiliğinden doğan bir alacak değil, şartları taşıyan başvurular üzerine idarece onaylanan bir destektir. Bu nedenle şartların ve sürelerin eksiksiz takip edilmesi gerekir.

Kimler Kira Yardımından Yararlanabilir?

Yönetmelik m.16/1 uyarınca aylık kira yardımı, anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye veya yıkım tarihinden itibaren yapılabilir. Mümkünse kira yardımı yerine, konutların teslimine kadar geçici konut veya işyeri tahsisi de yapılabilir.

Kiracılar için sistem farklıdır: kiracı olarak ikamet edenlere ve işyeri işletenlere, aylık kira bedelinin iki katı kadar defaten (tek seferlik) kira yardımı yapılabilir. Kapıcı dairesinde oturan kapıcılar ile sınırlı ayni hak sahibi olarak oturanlara bu tutar aylık bedelin beş katı kadardır (Yön. m.16/3).

İnşaat hâlinde olup içinde oturulan yapılarda yalnız fiilen oturulan bağımsız bölümlerin malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahipleri yararlanabilir. Kanun, ayrıca en az bir yıldır ikamet eden kiracı ve sınırlı ayni hak sahiplerine konut, işyeri veya kredi gibi başka destek imkânları da tanır (6306 s. K. m.6/3).

Kira Yardımı Ne Kadar Süre ve Tutarda Ödenir?

Yönetmelik m.16/1 uyarınca yardım süresi riskli alan dışındaki riskli yapılarda 18 aydır. Riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında ise süre, 48 ayı geçmemek şartıyla ilgili kurumca belirlenir.

Aylık kira bedeli Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca belirlenir ve dönemsel olarak güncellenebilir. Tutarlar il ve yapı türüne göre değişebildiğinden, başvuru tarihinde yürürlükte olan tutar ilgili müdürlükten teyit edilmelidir.

Dönüşüm projeleri özel hesabının finansman durumu gözetilerek Başkanlıkça uygun görülürse, kira yardımının bir yıla kadar olan kısmı peşin ödenebilir (Yön. m.16/5). Ödemeler riskli yapılarda doğrudan malikin hesabına veya ilgililere ödenmek üzere idarenin hesabına yapılır.

Başvuru Nereye ve Ne Zamana Kadar Yapılır?

Kira yardımı başvuruları, tahliye tarihinden veya riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (Yön. m.16/4). Bu süre kaçırılırsa başvurunun reddi riski doğar.

Başvuru yeri yapının durumuna göre değişir: riskli yapılarda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne veya yetki devri yapılmışsa belediyeye; riskli alan ve rezerv yapı alanlarında uygulamayı yürüten ilgili kuruma başvurulur.

Başvuruda genellikle tapu kaydı, riskli yapı tespit belgesi, tahliye veya yıkım tarihini gösteren belge, kimlik ve banka hesap bilgisi istenir; kiracılar için ise kira sözleşmesi ve ikamet kaydı önem taşır. İstenen belgeler Başkanlıkça belirlendiğinden, eksiksiz dosya için müdürlüğün güncel listesi esas alınmalıdır.

Kira Yardımı ile Faiz Desteği Birlikte Alınabilir mi?

Hayır. Dönüşüm projeleri özel hesabından aynı kişiye hem kira yardımı hem faiz desteği yapılamaz; kira yardımından yararlanan faiz desteğinden, faiz desteğinden yararlanan kira yardımından yararlanamaz (Yön. m.16/7).

Faiz desteği için tahliye veya yıkım tarihinden itibaren en geç üç yıl içinde Başkanlıkla protokol imzalamış bankalara kredi başvurusu yapılmış olması gerekir (Yön. m.16/6). Malikin inşaat finansmanı ihtiyacı yüksekse, iki seçenek arasındaki tercih önceden hesaplanmalıdır.

Müteahhitle yapılan sözleşmelerde müteahhidin ayrıca kira ödemesi taahhüt etmesi mümkündür. Sözleşmenin Yönetmelikte düzenlenen şartlarla feshi hâlinde, fesih tarihine kadar müteahhit tarafından hak sahiplerine yapılan kira yardımı ödemeleri geri istenemez (Yön. m.13/11-g).

Sık Yapılan Hatalar

Bir yıllık başvuru süresini kaçırmak: Süre, tahliye veya yıkım tarihinden işlemeye başlar. Maliklerin inşaat sürecine odaklanıp başvuruyu ertelemesi, en sık görülen hak kaybı sebebidir.

Anlaşmasız tahliye: Kanun, yardımı “anlaşma ile tahliye edilen” yapılar için öngörür. İdari yıkım sürecine kalan yapılarda yardım şartlarının oluşup oluşmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Kira yardımı ve faiz desteğini birlikte beklemek: Yönetmelik ikisini birlikte vermeyi yasaklar. Hangi desteğin daha avantajlı olduğu, kredi ihtiyacı ve inşaat süresi dikkate alınarak baştan belirlenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kentsel dönüşümde kira yardımı kaç ay verilir?

Riskli alan dışındaki riskli yapılarda malike 18 ay; riskli ve rezerv yapı alanlarında 48 ayı geçmemek üzere ilgili kurumca belirlenen süre boyunca verilir (Yön. m.16/1).

Kiracılar kira yardımı alabilir mi?

Evet. Kiracılara aylık kira bedelinin iki katı kadar tek seferlik yardım yapılabilir (Yön. m.16/3).

Kira yardımı başvurusu için süre var mı?

Tahliye veya yıkım tarihinden itibaren bir yıl içinde başvurulmalıdır (Yön. m.16/4).

Başvuru nereye yapılır?

Riskli yapılarda il müdürlüğüne veya yetki devri varsa belediyeye; riskli ve rezerv alanlarda ilgili kuruma yapılır (Yön. m.16/4).

Kira yardımı peşin ödenebilir mi?

Başkanlık uygun görürse bir yıla kadar olan kısmı peşin ödenebilir (Yön. m.16/5).

Hem kira yardımı hem kredi faiz desteği alabilir miyim?

Hayır. Aynı kişiye ikisi birlikte yapılamaz (Yön. m.16/7).

Kira yardımı tutarını kim belirler?

Aylık kira bedeli Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca belirlenir (Yön. m.16/1).

Müteahhit kira ödüyorsa devlet yardımı da alınır mı?

Devlet yardımı Yönetmelik şartlarına bağlıdır; müteahhit ödemesi sözleşmeye dayanır. Sözleşme feshedilirse müteahhidin ödediği kira geri istenemez (Yön. m.13/11-g).

Riskli yapı tespitine itiraz süresi ne kadar?

Malikler tespite karşı on beş gün içinde itiraz edebilir (6306 s. K. m.3/1).