Raporlu İşçinin İşten Çıkarılması

Raporlu İşçi İşten Çıkarılabilir mi?

İşveren, raporlu işçinin sözleşmesini sağlık sebebiyle ancak devamsızlık 17 nci maddedeki bildirim süresini altı hafta aştıktan sonra bildirimsiz feshedebilir (İş Kanunu m.25/I). Bu süre dolmadan rapora dayanılarak yapılan fesih, haklı nedene dayanmaz.

Kanun ayrıca hastalık veya kaza nedeniyle bu bekleme süresi içinde işe geçici devamsızlığın geçerli fesih sebebi oluşturmadığını açıkça belirtir (m.18/3-f). Yani iş güvencesi kapsamındaki işçi, rapor süresinde çıkarılırsa işe iade talep edebilir.

İşçinin raporlu olduğu süre boyunca iş sözleşmesi askıdadır. Kanun, işçinin işine gidemediği bu süreler için ücret işlemeyeceğini de öngörür; işçinin gelir kaybı, sosyal güvenlik mevzuatındaki geçici iş göremezlik ödeneğiyle karşılanır.

Bekleme Süresi Nasıl Hesaplanır?

Bekleme süresi, işçinin kıdemine göre 2, 4, 6 veya 8 haftalık bildirim süresine 6 hafta eklenerek bulunur (m.17 ve m.25/I). Buna göre süre en az 8, en çok 14 haftadır.

Kıdemi altı aydan az olan işçide 2 hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasında 4 hafta, bir buçuk ile üç yıl arasında 6 hafta, üç yıldan fazla kıdemde 8 hafta bildirim süresi uygulanır (m.17). Bu sürelere 6 hafta eklenir.

Doğum ve gebelik hâllerinde bekleme süresi, kanunda kadın işçinin çalıştırılmasının yasak olduğu doğum öncesi ve sonrası sürelerin bitiminde başlar (m.25/I). Bu dönemde işe gelmemek de geçerli fesih sebebi sayılmaz (m.18/3-e).

Kendi Kusuruyla Hastalanan İşçi

İşçinin kendi kastından, derli toplu olmayan yaşayışından veya içkiye düşkünlüğünden doğan hastalıkta, devamsızlık ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününü aşarsa işveren sözleşmeyi hemen feshedebilir (m.25/I-a).

Bu istisna dar yorumlanır. Olağan bir hastalık, iş kazası veya ameliyat nedeniyle alınan rapor bu kapsama girmez; işverenin hastalığın işçinin kusurlu yaşayışından doğduğunu ispat etmesi gerekir.

Ayrıca işçinin hastalığının tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğu Sağlık Kurulunca saptanırsa, işveren bekleme süresini beklemeden fesih hakkı kazanır (m.25/I-b).

Rapor Süresinde Yapılan Fesih Geçersiz midir?

Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan belirsiz süreli işçi iş güvencesinden yararlanır; rapor nedeniyle bekleme süresinde yapılan fesih geçerli sebep sayılmaz (m.18). Böyle bir fesihte işçi işe iade talep edebilir.

Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir (m.20). İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır (m.19).

Mahkeme feshi geçersiz bulursa işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır; başlatmazsa işçiye en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında tazminat ve en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ödenir (m.21).

Bekleme Süresi Aşıldıktan Sonra Fesihte İşçinin Hakları

Bekleme süresi aşıldıktan sonra sağlık sebebiyle yapılan fesih, 25 inci maddenin (II) numaralı bendindeki ahlak ve iyi niyet hâllerinden olmadığı için işçinin kıdem tazminatı hakkı korunur (1475 sayılı Kanun m.14). Kıdem tazminatı her tam yıl için 30 günlük ücret üzerinden hesaplanır.

Kanun bu hâlde işverene bildirimsiz fesih hakkı tanır ve bekleme süresi bildirim süresini zaten içerir; bu nedenle ayrıca ihbar tazminatı doğmayacağı yönündeki görüş ağır basar, ancak somut olayda fesih tarihinin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ayrıca incelenmelidir.

İşçi, feshin kanundaki sebeplere uymadığını ileri sürerek 18, 20 ve 21 inci maddeler çerçevesinde yargı yoluna başvurabilir (m.25 son fıkra). Tüm işçilik alacaklarında dava öncesi arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3).

Rapor Süresinde Çıkarıldıysanız Adım Adım Ne Yapmalı?

Önce fesih bildiriminin tarihini ve gösterilen sebebi tespit edin; raporlarınızın tarihlerini ve kıdeminize göre bekleme sürenizi hesaplayın. Fesih tarihi bekleme süresi içindeyse sağlık sebebine dayanan fesih kanuna aykırıdır.

İş güvencesi kapsamındaysanız fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurun; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açın (m.20). Bu süreler hak düşürücüdür.

İş güvencesi kapsamında değilseniz de kıdem, ihbar ve varsa kötüniyet tazminatı için arabuluculuk yoluyla talepte bulunabilirsiniz. Raporların asıllarını, SGK kayıtlarını ve işverenle yazışmaları saklayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Raporlu işçi kaç hafta sonra işten çıkarılabilir?

Kıdeme göre 2 ila 8 haftalık bildirim süresine 6 hafta eklenerek bulunan süre aşıldıktan sonra (m.25/I ve m.17).

Raporluyken işten çıkarılırsam işe iade davası açabilir miyim?

İş güvencesi kapsamındaysanız evet; bekleme süresindeki devamsızlık geçerli fesih sebebi değildir (m.18).

Rapor süresinde maaş ödenir mi?

Kanun, işçinin işine gidemediği askı süreleri için ücret işlemeyeceğini öngörür (m.25/I); gelir kaybı geçici iş göremezlik ödeneğiyle karşılanır.

Sürekli rapor alan işçiye kıdem tazminatı ödenir mi?

Bekleme süresi aşıldıktan sonra sağlık sebebiyle yapılan fesihte kıdem tazminatı hakkı korunur (1475 m.14).

Doğum izni sırasında işten çıkarılabilir miyim?

Doğum öncesi ve sonrası çalıştırma yasağı sürelerinde işe gelmemek geçerli fesih sebebi değildir (m.18/3-e).

İşveren hastalığımın kendi kusurum olduğunu söylerse ne olur?

Kusurlu yaşayıştan doğan hastalıkta kısa bekleme uygulanır (m.25/I-a); ancak bunu ispat yükü işverendedir.

İşe iade için kaç gün içinde başvurmalıyım?

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalısınız (m.20).

Fesih bildirimi sözlü yapılabilir mi?

Geçerli sebebe dayanan fesihte bildirim yazılı olmalı ve sebep açıkça belirtilmelidir (m.19).

İşe iade kazanılırsa ne kadar tazminat alınır?

İşe başlatılmazsanız 4 ila 8 aylık ücret tutarında tazminat ve en çok 4 aylık boşta geçen süre ücreti ödenir (m.21).