Kamu Denetçiliği Kurumuna Başvuru

Kamu Denetçiliği Kurumu Hangi Konulara Bakar?

Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine idarenin her türlü eylem ve işlemi ile tutum ve davranışlarını insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönünden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir (6328 s. K. m.5).

Bir belediyenin ruhsat başvurusunu yıllarca sonuçlandırmaması, bir kamu kurumunun bilgi edinme veya dilekçe başvurusunu cevapsız bırakması, sosyal yardım ya da emeklilik işlemlerinde yaşanan gecikmeler tipik şikâyet konularıdır.

Buna karşılık yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri Kurumun görev alanı dışındadır (6328 s. K. m.5/2). Bir mahkeme kararına itiraz için Ombudsmana başvurulamaz.

Kimler Başvurabilir, Başvuru Nasıl Yapılır?

Kuruma gerçek ve tüzel kişiler başvurabilir ve başvurudan hiçbir ücret alınmaz; başvuru sahibinin talebi üzerine başvuru gizli tutulur (6328 s. K. m.17).

Başvuru; ad soyad, imza, yerleşim yeri veya iş adresi ve T.C. kimlik numarasını (yabancılarda pasaport numarasını) içeren Türkçe dilekçeyle yapılır. Yönetmelikteki şartlara uyulmak kaydıyla elektronik ortamda da başvurulabilir; illerde valilikler, ilçelerde kaymakamlıklar aracılığıyla da dilekçe verilebilir.

Belli bir konu içermeyen, yargı organlarında görülmekte olan veya karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin olan, şekil şartlarını taşımayan ya da daha önce sonuçlandırılmış aynı konudaki başvurular incelenmez (6328 s. K. m.17/3).

Önce İdareye Başvurmak Şart mı?

Kuruma başvurabilmek için İdari Yargılama Usulü Kanununda öngörülen idari başvuru yolları ile özel kanunlardaki zorunlu idari başvuru yollarının tüketilmesi gerekir; tüketilmeden yapılan başvurular ilgili kuruma gönderilir (6328 s. K. m.17/4).

Kurum, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ihtimali bulunan hâllerde idari başvuru yolları tüketilmese dahi başvuruyu kabul edebilir. Bu istisna, acil sağlık, barınma veya eğitim ihtiyacı gibi durumlarda önem taşır.

Başvuru süresi, idarenin verdiği cevabın tebliğinden; idare altmış gün içinde cevap vermezse bu sürenin bitiminden itibaren altı aydır (6328 s. K. m.17/7). Başvuru tarihi, dilekçenin Kuruma, valilik veya kaymakamlığa verildiği tarihtir.

Ombudsmana Başvuru Dava Açma Süresini Durdurur mu?

Dava açma süresi içinde Kuruma yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur (6328 s. K. m.17/8). Bu kural, başvurunun idari yargıya gitme hakkını tüketmemesini sağlar.

Başvuru reddedilirse durmuş olan süre, gerekçeli ret kararının tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar. Başvuru kabul edilir ancak idare öneri üzerine otuz gün içinde işlem veya eylem yapmazsa da süre kaldığı yerden işler (6328 s. K. m.21).

Kurum incelemeyi başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramazsa durmuş olan dava süresi yine kaldığı yerden işlemeye başlar. Süre “yeniden başlamaz”, yalnız kalan kısmı işler; bu nedenle takvimi dikkatle tutmak gerekir.

İnceleme Ne Kadar Sürer, Sonuç Bağlayıcı mı?

Kurum inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır ve sonucu, varsa önerileriyle birlikte ilgili mercie ve başvurana bildirir; başvurana işleme karşı başvuru yollarını, süreyi ve başvurulacak makamı da gösterir (6328 s. K. m.20).

İnceleme sırasında Kurumun istediği bilgi ve belgelerin, isteğin tebliğinden itibaren otuz gün içinde verilmesi zorunludur; haklı neden olmaksızın vermeyenler hakkında soruşturma açılır (6328 s. K. m.18).

Kurumun kararı bir mahkeme hükmü gibi icra edilebilir nitelikte değildir; öneri niteliğindedir. Ancak ilgili merci öneriyi uygulanabilir görmezse gerekçesini otuz gün içinde Kuruma bildirmek zorundadır (6328 s. K. m.20/3). Öneri uygulanmazsa idari yargı yolu açıktır.

Adım Adım Başvuru

Önce şikâyet ettiğiniz işlemi yapan idareye yazılı başvuru yapın ve evrak kayıt numarasını saklayın. İdare cevap verirse tebliğ tarihini, vermezse başvurunuzun üzerinden geçen altmış günü not edin.

Ardından altı ay içinde Kuruma dilekçe verin veya elektronik başvuru yapın. Dilekçede olayı kronolojik olarak anlatın, idareye yaptığınız başvuru ve cevabın örneğini ekleyin, idareden ne beklediğinizi açıkça yazın.

Dava açma süresini de ayrıca takip edin: Kuruma başvuru süreyi durdurur ama sona erdirmez. Kurumun ret kararının veya altı aylık inceleme süresinin bitiminden sonra kalan günlerinizi hesaplayıp idari dava açma imkânını kaçırmayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Ombudsmana başvuru ücretli mi?

Hayır; Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvurulardan ücret alınmaz (6328 s. K. m.17/6).

Doğrudan Ombudsmana başvurabilir miyim?

Kural olarak önce idari başvuru yollarının tüketilmesi gerekir; telafisi güç zarar ihtimalinde Kurum istisnaen başvuruyu kabul edebilir (6328 s. K. m.17/4).

Başvuru süresi ne kadar?

İdarenin cevabının tebliğinden veya 60 günlük cevap süresinin bitiminden itibaren altı aydır (6328 s. K. m.17/7).

Mahkeme kararından şikâyet edebilir miyim?

Hayır; yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar Kurumun görev alanı dışındadır (6328 s. K. m.5/2).

Davası süren bir konuda başvuru yapılabilir mi?

Yargı organlarında görülmekte olan uyuşmazlıklara ilişkin başvurular incelenmez (6328 s. K. m.17/3).

Ombudsmana başvuru dava açma süresini etkiler mi?

Dava açma süresi içinde yapılan başvuru süreyi durdurur; sonuçlanınca süre kaldığı yerden işler (6328 s. K. m.17/8, 21).

Kurum kaç ayda karar verir?

İnceleme başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırılır (6328 s. K. m.20).

İdare Ombudsmanın önerisine uymak zorunda mı?

Öneri bağlayıcı bir yargı kararı değildir; ancak idare uygulamayacaksa gerekçesini otuz gün içinde bildirmek zorundadır (6328 s. K. m.20/3).

Kimliğim şikâyet edilen kuruma bildirilir mi?

Talep etmeniz hâlinde başvurunuz gizli tutulur (6328 s. K. m.17/1).