Müstehcenlik Suçu

Müstehcenlik Suçunun Temel Hâlleri

Bir çocuğa müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünleri veren ya da içeriğini gösteren, bunları çocukların görebileceği yerlerde veya alenen sergileyen, satışa özgü yerler dışında satan veya reklamını yapan kişi 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır (TCK m.226/1).

Bu fıkra çocukları müstehcen içerikten korumayı ve yetişkinlerin istemedikleri hâlde bu içerikle karşılaşmasını önlemeyi amaçlar. İçeriğine vakıf olunabilecek şekilde satışa veya kiraya arz ile başka mal ve hizmet satışı yanında bedelsiz dağıtım da suç kapsamındadır.

Kanun “müstehcen” kavramını tanımlamamıştır. Uygulamada toplumun cinsel ahlak anlayışını aşan, cinsel duyguları tahrik amacı taşıyan ve sanatsal veya bilimsel değeri bulunmayan içerikler bu kapsamda değerlendirilmekte; değerlendirme her olayın koşullarına göre yapılmaktadır.

Basın ve Yayın Yoluyla Müstehcenlik

Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yoluyla yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden kişi 6 aydan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (TCK m.226/2).

Yetişkinler arasında rızaya dayalı özel kullanım bu fıkranın konusu değildir; suç, içeriğin basın ve yayın aracılığıyla kamuya sunulmasıyla oluşur. İnternet siteleri ve sosyal medya yayınlarının bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği somut olayın özelliğine göre tartışılır.

Bu suçlardan dolayı tüzel kişiler hakkında da onlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur (TCK m.226/6). Yayın kuruluşları ve şirketler bu nedenle ayrıca yaptırım riskiyle karşılaşabilir.

Çocukların Kullanıldığı Ürünler

Müstehcen ürünlerin üretiminde çocukları, temsili çocuk görüntülerini veya çocuk gibi görünen kişileri kullanan kişi 5 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (TCK m.226/3).

Bu ürünleri ülkeye sokan, çoğaltan, satan, nakleden, depolayan, bulunduran ya da başkalarının kullanımına sunan kişi ise 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır. Yani yalnızca bu tür içeriği bulundurmak da suçtur.

Bu içeriklerin basın ve yayın yoluyla yayınlanması veya çocukların görmesinin sağlanması hâlinde ceza 6 yıldan 10 yıla kadar hapistir (TCK m.226/5). Sanatsal değer istisnası üçüncü fıkra bakımından uygulanmaz.

Şiddet ve Doğal Olmayan İçerikler

Şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde veya doğal olmayan yoldan yapılan cinsel davranışlara ilişkin ürünleri üreten, satan, nakleden, depolayan, başkalarının kullanımına sunan veya bulunduran kişi 1 yıldan 4 yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır (TCK m.226/4).

Bu fıkrada da bulundurma fiili suç olarak düzenlenmiştir. Dolayısıyla bu tür içeriklerin kişisel cihazlarda tutulması bile ceza soruşturmasına konu olabilir.

Dördüncü fıkradaki ürünlerin basın ve yayın yoluyla yayınlanması veya çocukların görmesinin sağlanması da TCK m.226/5 kapsamında 6 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası gerektirir.

İstisnalar, Erişim Engeli ve Zamanaşımı

Madde hükümleri bilimsel eserler hakkında uygulanmaz; sanatsal ve edebi değeri olan eserler hakkında ise üçüncü fıkra hariç ve çocuklara ulaşması engellenmek koşuluyla uygulanmaz (TCK m.226/7).

İnternette içeriği müstehcenlik suçunu oluşturduğu hususunda yeterli şüphe bulunan yayınlar hakkında içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine karar verilir (5651 sayılı Kanun m.8). Karar soruşturmada hâkim, kovuşturmada mahkeme tarafından verilir.

Dava zamanaşımı cezanın üst sınırına göre belirlenir: üst sınırı 5 yılı aşmayan hâllerde 8 yıl, 5 yıldan fazla ve 20 yıldan az hapis gerektiren hâllerde 15 yıldır (TCK m.66). Bu nedenle üçüncü ve beşinci fıkralardaki fiiller 15 yıllık süreye tabidir.

Soruşturmada Dikkat Edilecek Noktalar

Suçlamanın hangi fıkraya dayandığı cezanın ağırlığını ve zamanaşımını doğrudan belirler. Bu nedenle ifade öncesinde isnat edilen fiilin “bulundurma”, “yayınlama” veya “çocuğa gösterme” olup olmadığının netleştirilmesi gerekir.

Dijital delillerde içeriğin cihaza nasıl geldiği, kasten indirilip indirilmediği ve kime erişime açıldığı teknik incelemeyle ortaya konur. İmaj alınması ve inceleme raporunun içeriği savunma açısından önemlidir.

Sanatsal veya bilimsel değer savunması yapılacaksa bu değeri gösteren yayın geçmişi, eleştiri ve uzman görüşleri toplanmalıdır; ancak çocuk içeren ürünlerde bu istisna uygulanmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Müstehcenlik suçunun cezası nedir?

Temel hâlde 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır (TCK m.226/1).

Müstehcen içeriği sosyal medyada paylaşmak suç mu?

Basın ve yayın yoluyla yayınlama sayılırsa 6 aydan 3 yıla kadar hapis gerektirir (TCK m.226/2).

Çocuk içeren görüntüleri bulundurmak suç mu?

Evet, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.226/3).

Çocuk kullanarak müstehcen ürün üretmenin cezası nedir?

5 yıldan 10 yıla kadar hapis ve adli para cezası (TCK m.226/3).

Sanat eserleri müstehcenlik suçu oluşturur mu?

Sanatsal değeri olan eserlere, çocuklara ulaşması engellenirse ve çocuk içermiyorsa madde uygulanmaz (TCK m.226/7).

Bilimsel yayınlar suç kapsamında mı?

Hayır, madde bilimsel eserlere uygulanmaz (TCK m.226/7).

Müstehcen internet sitesine erişim engellenebilir mi?

Evet, içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesine karar verilebilir (5651 sayılı Kanun m.8).

Şirketler de sorumlu olur mu?

Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirlerine hükmolunur (TCK m.226/6).

Müstehcenlik suçunda zamanaşımı kaç yıl?

Temel hâllerde 8 yıl, ağır hâllerde 15 yıldır (TCK m.66).