Finansal kiralama, kiralayanın kiracının seçtiği malı satın alıp kira bedeli karşılığında zilyetliğini kiracıya bıraktığı sözleşmedir (6361 sayılı Kanun m.18). Kira ödenmezse kiralayan en az 30 gün, mülkiyetin kiracıya geçeceği sözleşmelerde en az 60 gün süre vererek sözleşmeyi feshedebilir (m.31).
6361 sayılı Kanun m.18 uyarınca finansal kiralama sözleşmesi; kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü bir kişiden veya bizzat kiracıdan satın aldığı ya da başka suretle temin ettiği bir malın zilyetliğini, her türlü faydayı sağlamak üzere kira bedeli karşılığında kiracıya bırakmasını öngören sözleşmedir.
Sözleşmeye taşınır ve taşınmaz mallar konu olabilir; ancak bilgisayar yazılımlarının çoğaltılmış nüshaları dışında patent gibi fikrî ve sınai haklar leasinge konu olamaz (m.19). Asli niteliğini koruyan bütünleyici parça veya eklenti de tek başına kiralanabilir.
Bu yapıda malın mülkiyeti kiralayanda kalır, kullanım kiracıya geçer. Kiracının bizzat kendisinden satın alınan malın geri kiralanması da tanım kapsamındadır.
Sözleşme yazılı veya Kurulun belirlediği mesafeli ve elektronik yöntemlerle kurulur (m.22). Taşınmazlarda sözleşme tapu kütüğünün şerhler hanesine, özel sicili bulunan taşınırlarda ise ilgili sicile tescil ve şerh edilir ve kiralayan tarafından Finansal Kurumlar Birliğine bildirilir.
Özel sicile kayıtlı olmayan taşınırlara ilişkin sözleşmeler Birliğin tuttuğu özel sicile tescil edilir. Bu sicil herkese açıktır ve hiç kimse sicildeki kaydı bilmediğini ileri süremez.
Tescil veya şerhten sonra üçüncü kişilerin kiralanan mal üzerindeki ayni hak kazanımları kiralayana karşı ileri sürülemez (m.22). Kiracının malı başkasına satması veya rehnetmesi, bu nedenle kiralayanın mülkiyetini etkilemez.
Kiracı, sözleşme süresince malın zilyedidir ve malı sözleşme şartlarına göre itinayla kullanmak zorundadır; aksine hüküm yoksa bakım ve onarım masrafları kiracıya aittir (m.24).
Malın sigortalanması zorunludur ve primleri kiracı öder. Sözleşme süresince hasar ve ziya sorumluluğu kiracıdadır; bu sorumluluk sigortanın karşılamadığı kısımla sınırlıdır. Kiracının seçtiği malın ayıplı olmasından kiralayan sorumlu tutulamaz (m.24).
Kira bedeli ve ödeme dönemleri taraflarca belirlenir; sözleşmede açıkça yazılmışsa mal henüz teslim edilmeden de kira tahsil edilebilir. Aksi kararlaştırılmadıkça malın sözleşme tarihinden itibaren iki yıl içinde teslimi zorunludur (m.20). Kiralayanın kusuruyla teslim yapılmazsa Borçlar Kanununun temerrüde ilişkin hükümleri uygulanır (m.25).
Kiralayan, ödemede temerrüde düşen kiracıya verdiği otuz günlük süre içinde de bedel ödenmezse sözleşmeyi feshedebilir; süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmışsa bu süre altmış günden az olamaz (m.31).
Ayrıca bir yıl içinde kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödemediği için ihtar alan kiracıyla yapılan sözleşme de feshedilebilir. Taraflardan birinin sözleşmeye aykırı davranışı, diğerinden sözleşmeyi sürdürmesi beklenemeyecek ağırlıktaysa da fesih mümkündür.
Noter aracılığıyla gönderilen fesih ihtarnameleri hakkında İİK m.68/b uygulanır (m.33). Bu nedenle sözleşmede gösterilen adresin güncel tutulması, ihtarın tebliğ edilmiş sayılması riskine karşı kiracı açısından önemlidir.
Aksi kararlaştırılmadıkça sözleşme; sürenin dolması, kiracının iflası, ölümü veya fiil ehliyetini kaybetmesi hâllerinde kendiliğinden sona erer (m.30). Taraflar, sürenin bitiminden en az üç ay önce bildirerek uzatma talep edebilir; uzatma karşılıklı anlaşmaya bağlıdır.
Sözleşme sona erdiğinde satın alma hakkını kullanmayan veya bu hakkı bulunmayan kiracı malı derhâl geri vermek zorundadır (m.32). Kiralayan feshederse de kiracı malı iade eder (m.33).
İade edilen mal satılırsa, sözleşmede aksi bir değer kararlaştırılmadıkça satış bedeli ile vadesi gelmemiş kira bedelleri ve varsa kiralayanın bunu aşan zararı karşılaştırılır; satış bedeli düşükse fark kiracıdan istenir, yüksekse fark kiracıya ödenir (m.33). Teminat ipoteklerinin paraya çevrilmesinde İİK m.150/ı uygulanır.
Satın alma hakkı ve bedeli: Süre sonunda mülkiyetin size geçip geçmeyeceği ve bunun şartları açıkça yazılmalıdır; bu kayıt, temerrütte size tanınacak asgari sürenin altmış gün olmasını da sağlar (m.31).
Sigorta ve hasar: Sigortayı kimin yaptıracağı sözleşmede gösterilir ve primler kiracıya aittir; sigortanın karşılamadığı hasar da size kalır (m.24). Poliçe kapsamını teminat bedeli ve muafiyetler açısından kontrol edin.
Devir ve ayıp: Kiralayan, sözleşmede yetki verilmedikçe malın mülkiyetini devredemez; yetki varsa devir ancak başka bir kiralayana yapılabilir (m.27). Malın ayıbından kiralayan sorumlu olmadığından (m.24) satıcıya karşı ayıp nedeniyle doğan hakların nasıl kullanılacağı da düzenlenmelidir.
Hayır. Sözleşme yazılı veya Kurulun belirlediği mesafeli ya da elektronik yöntemlerle kurulur; taşınmaz ve sicilli mallarda sicile şerh edilir (6361 sayılı Kanun m.22).
Evet. Taşınır ve taşınmaz mallar finansal kiralamaya konu olabilir; taşınmazlarda sözleşme tapuya şerh edilir (m.19, m.22).
Hayır. Yazılımların çoğaltılmış nüshaları dışında patent gibi fikrî ve sınai haklar finansal kiralamaya konu olamaz (m.19).
Kiralayan en az otuz gün süre verir; mülkiyetin kiracıya geçeceği sözleşmelerde bu süre altmış günden az olamaz (m.31).
Bir yıl içinde üç kira bedelini veya üst üste ikisini zamanında ödemediği için ihtar alan kiracının sözleşmesi feshedilebilir (m.31).
Sigorta zorunludur ve primleri kiracı öder; kimin sigorta ettireceği sözleşmede gösterilir (m.24).
Hayır. Kiracının seçimi ve talebiyle sağlanan malın ayıplı olmasından kiralayan sorumlu tutulamaz (m.24).
Satış bedeli vadesi gelmemiş kiralar ve kiralayanın zararından düşükse fark kiracıdan istenir; yüksekse fark kiracıya ödenir (m.33).
Satın alma hakkını kullanmayan veya bu hakkı olmayan kiracı malı derhâl geri vermek zorundadır (m.32).
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.
Bankacılık, kredi, sigorta ve bireysel emeklilik gibi.
Devamını oku ›MakaleTeslim anında ayıpsız olan kiralananın kira süresi içinde.
Devamını oku ›MakaleKonut finansmanı uyuşmazlıkları: sözleşme öncesi.
Devamını oku ›