Yatılı Kişisel İlişki Nasıl Kurulur?

Yatılı Kişisel İlişkinin Yasal Dayanağı Nedir?

TMK m.323 uyarınca ana ve babadan her biri, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir. Kanun “yatılı” veya “günübirlik” gibi bir ayrım yapmaz; ilişkinin biçimini, süresini ve sıklığını hâkim belirler.

Boşanma veya ayrılık kararında mahkeme, anne ve babayı dinledikten sonra çocukla kişisel ilişkiyi düzenler ve bu düzenlemede çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararlarını esas alır (TMK m.182). Yatılı görüşme de bu yarar ölçütüne göre kabul veya reddedilir.

Uygulamada yatılı kişisel ilişki çoğunlukla belirli hafta sonlarında cuma veya cumartesi gününden pazara kadar, ayrıca yarıyıl ve yaz tatillerinde daha uzun süreli olarak düzenlenir. Bayramlar ve çocuğun doğum günü için ayrıca günler belirlenebilir.

Mahkeme Yatılı Görüşmeye Hangi Ölçütlerle Karar Verir?

Belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır ve TMK m.182 hâkime geniş bir takdir alanı tanır. Çocuğun yaşı, bakım ihtiyacı, okul düzeni, iki ev arasındaki mesafe ve talep eden ebeveynin barınma koşulları birlikte değerlendirilir.

Yargıtay uygulamasında çok küçük yaştaki çocuklar için kural olarak günübirlik görüşme, yaş ilerledikçe yatılı görüşme tercih edilmektedir; ancak bu kesin bir yaş sınırına bağlı değildir ve somut olayın özelliklerine göre farklı sonuçlara varılabilir.

Çocuğun görüşü de önem taşır. TMK m.339 uyarınca ana ve baba önemli konularda olabildiğince çocuğun düşüncesini göz önünde tutar; mahkemeler de idrak çağındaki çocuğu dinleyebilir ve gerekirse pedagog veya sosyal çalışmacı raporu alır.

Yatılı Kişisel İlişki Nasıl Talep Edilir?

Boşanma davası devam ediyorsa talep aynı davada ileri sürülür. Boşanma kesinleşmiş ve mevcut düzenleme yalnız günübirlik ise, durumun değiştiğini göstererek kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi için dava açılabilir. TMK m.326 uyarınca kişisel ilişkiye dair bütün düzenlemelerde çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir.

Talepte, önerilen takvim (hangi hafta sonları, hangi saatler, tatil dönemleri), çocuğun kalacağı yerin koşulları ve teslim-teslim alma yeri açıkça belirtilmelidir. Somut ve uygulanabilir bir takvim, mahkemenin yatılı düzenlemeye yaklaşımını kolaylaştırır.

Bir düzenleme yapılıncaya kadar, velayet sahibi veya çocuğun bırakıldığı kişinin rızası dışında kişisel ilişki kurulamaz (TMK m.326). Bu nedenle dava sürerken geçici bir düzenleme istenmesi yararlıdır.

Karara Uyulmazsa Ne Olur?

Kişisel ilişki kararları artık icra dairesi yerine adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince yerine getirilir ve çocuğun yerleşim yeri müdürlüğü yetkilidir (ÇKK m.41/A). Müdürlük bulunmayan yerlerde bu görevi Adalet Bakanlığınca belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü yürütür.

Yükümlü çocuğu getirmezse müdürlük teslim emri gönderir; emirde, müdürlük işlemlerine karşı tebliğ veya öğrenmeden itibaren 1 hafta içinde aile mahkemesine şikâyet yolunun açık olduğu belirtilir (ÇKK m.41/C). Hak sahibi, emrin tebliğinden sonra teslim saatinden en az 48 saat önce geleceğini müdürlüğe bildirmek zorundadır.

Teslim emrine aykırı davranan veya emrin yerine getirilmesini engelleyen kişi, 1 ay içinde yapılacak şikâyet üzerine 3 günden 10 güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır. Yatılı görüşmeden sonra çocuğu süresinde geri getirmeyen hak sahibi için bu süre 3 aya kadardır (ÇKK m.41/F).

Yatılı İlişki Sınırlanabilir veya Kaldırılabilir mi?

TMK m.324 uyarınca kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzuru tehlikeye girerse, ebeveyn bu hakkı yükümlülüklerine aykırı kullanırsa, çocukla ciddi olarak ilgilenmezse veya başka önemli sebepler varsa, kişisel ilişki kurma hakkı reddedilebilir veya kaldırılabilir.

Aynı madde, her iki ebeveyne de diğerinin çocukla ilişkisini zedelememe yükümlülüğü getirir. 2021 değişikliğiyle velayet sahibi ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun yararına aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir; bu husus karar verilirken taraflara ihtar edilir (TMK m.324/3).

Koşullar değiştiğinde, örneğin çocuk büyüdüğünde, ebeveynlerden biri başka şehre taşındığında veya çocuğun okul düzeni değiştiğinde, yatılı düzenleme genişletilebilir, daraltılabilir veya günübirliğe çevrilebilir. Bunun için yeni bir dava açılması gerekir.

Yatılı Görüşme Talebinde Pratik Öneriler

Talep dilekçesinde çocuğun kalacağı evin koşullarını, ayrı bir oda veya yatak düzenini ve okul günlerinde teslim saatlerini somut olarak gösterin. Mahkeme, çocuğun rutinini bozmayan planlara daha kolay onay verir.

Görüşmelere düzenli katılım, çocuğun ihtiyaçlarıyla ilgilenildiğini gösteren en güçlü delildir. Günübirlik görüşmelerin aksatılması, yatılı düzenleme talebini zayıflatabilir; kaçırılan görüşmeler için mazeretler belgelenmelidir.

Teslim sırasında tartışma yaşanıyorsa müdürlüğün belirlediği teslim mekânlarının kullanılması hem çocuğu korur hem de ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda tutanak niteliğinde kayıt oluşturur (ÇKK m.41/D).

Sıkça Sorulan Sorular

Babanın çocuğu yatılı alma hakkı var mı?

Kanunda otomatik bir yatılı görüşme hakkı yoktur; ancak velayeti almayan ebeveyn uygun kişisel ilişki isteyebilir ve mahkeme çocuğun yararına uygunsa yatılı görüşmeye karar verir (TMK m.323).

Yatılı kişisel ilişki kaç yaşında başlar?

Kanunda yaş sınırı yoktur. Mahkeme çocuğun yaşını, bakım ihtiyacını ve koşulları birlikte değerlendirerek karar verir (TMK m.182).

Çocuğun görüşü dikkate alınır mı?

Evet. İdrak çağındaki çocuğun düşüncesi olabildiğince göz önünde tutulur (TMK m.339); mahkeme gerekirse uzman raporu alır.

Günübirlik görüşme yatılıya çevrilebilir mi?

Evet. Koşullar değiştiğinde kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi için dava açılabilir; çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir (TMK m.326).

Anne çocuğu vermezse ne yapmalıyım?

Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurulur; müdürlük yükümlüye teslim emri gönderir (ÇKK m.41/C).

Teslim emrine uymamanın yaptırımı nedir?

1 ay içinde yapılacak şikâyet üzerine 3 günden 10 güne kadar disiplin hapsi uygulanabilir (ÇKK m.41/F).

Yatılı görüşmeden sonra çocuğu geç getirirsem ne olur?

Çocuğu süre sonunda belirlenen yere getirmeyen hak sahibi, şikâyet üzerine 3 aya kadar disiplin hapsiyle cezalandırılabilir (ÇKK m.41/F).

Kişisel ilişki hakkı kaldırılabilir mi?

Çocuğun huzuru tehlikeye girerse veya ebeveyn çocukla ciddi olarak ilgilenmezse kişisel ilişki reddedilebilir veya kaldırılabilir (TMK m.324).

Kişisel ilişkiyi engelleyen ebeveynin velayeti değişir mi?

Düzenlemenin gereklerini yerine getirmeyen velayet sahibi ebeveynin velayeti, çocuğun yararına aykırı değilse değiştirilebilir (TMK m.324/3).