Kira Alacağı İçin İhtiyati Haciz

Kira Alacağı İçin İhtiyati Haciz Hangi Şartlarda İstenir?

İİK m.257 uyarınca rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun elinde veya üçüncü kişideki taşınır ve taşınmaz mallarını, alacaklarını ve diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. Ödeme günü geçmiş kira bedeli tipik bir muaccel para alacağıdır.

Vadesi gelmemiş kiralar için ihtiyati haciz kural olarak istenemez. Kanun bunu yalnız iki durumda kabul eder: borçlunun belirli bir yerleşim yeri yoksa ya da borçlu taahhütlerinden kurtulmak için mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanıyorsa. Bu hâllerde borç yalnız o borçlu yönünden muaccel hâle gelir.

Kira alacağı depozito veya başka bir rehinle güvenceye alınmışsa, rehnin kapsadığı kısım için bu yolun kullanılıp kullanılamayacağı ayrıca değerlendirilmelidir; çünkü madde “rehinle temin edilmemiş” alacaktan söz eder.

Hangi Mahkeme Karar Verir, Teminat Gerekir mi?

İhtiyati hacze İİK m.50’ye göre yetkili mahkeme karar verir ve alacaklı alacağı ile haciz sebebi hakkında mahkemeyi ikna edecek deliller sunmak zorundadır (İİK m.258). Kira sözleşmesi, ödeme dekontlarının yokluğu ve varsa ihtarname bu aşamada temel belgelerdir.

Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir. Talebin reddi kararı gerekçeli verilir ve bu karara karşı istinaf yoluna gidilebilir; bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir (İİK m.258).

İİK m.259 uyarınca ihtiyati haciz isteyen alacaklı, haksız çıkarsa borçlunun ve üçüncü kişilerin uğrayacağı bütün zararlardan sorumludur ve teminat vermek zorundadır. Alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz; ilam niteliğindeki bir belgeye dayanıyorsa teminat gerekip gerekmediğini mahkeme takdir eder.

Karar Alındıktan Sonra Hangi Süreler İşler?

Alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde icra dairesinden kararın infazını istemek zorundadır; aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar (İİK m.261). İcra dairesi haciz tutanağını hazır bulunmayan taraflara üç gün içinde tebliğ eder (İİK m.262).

Dava veya takipten önce ihtiyati haciz yaptıran alacaklı, haczin uygulanmasından, gıyapta yapılmışsa tutanağın tebliğinden itibaren 7 gün içinde takip talebinde bulunmalı veya dava açmalıdır (İİK m.264). Kiracı ödeme emrine itiraz ederse alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren yine 7 gün içinde itirazın kaldırılmasını istemeli veya dava açmalıdır.

Bu süreler kaçırılırsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır. Borçlu süresinde itiraz etmez veya itirazı kesin olarak kaldırılırsa ihtiyati haciz kendiliğinden kesin hacze dönüşür (İİK m.264).

Kiraya Verenin Hapis Hakkı ve Defter Tutulması

TBK m.336 uyarınca taşınmaz kiralarında kiraya veren, işlemiş bir yıllık ve işlemekte olan altı aylık kira bedelinin güvencesi olarak, kiralananda bulunan ve kiralananın döşenmesine veya kullanılmasına yarayan taşınırlar üzerinde hapis hakkına sahiptir. Haczedilemeyen mallar bu hakkın kapsamı dışındadır.

Hapis hakkının korunması için mahkemeden ihtiyati haciz kararı almak şart değildir. Kiraya veren, önceden takip yapmadan icra dairesinin yardımını isteyebilir; icra dairesi eşyanın defterini tutar ve rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip için kiraya verene 15 günü geçmeyen bir süre verir (İİK m.270).

Bu iki yol birbirinin alternatifi gibi görünse de kapsamları farklıdır: hapis hakkı yalnız kiralanandaki belirli taşınırları, ihtiyati haciz ise kiracının banka hesabı ve taşınmazları dâhil diğer malvarlığını da hedef alabilir.

Kiracı İhtiyati Hacze Nasıl İtiraz Eder?

Kendisi dinlenmeden hakkında ihtiyati haciz kararı verilen kiracı, haczin uygulanmasından, gıyabında yapılmışsa tutanağın tebliğinden itibaren 7 gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir (İİK m.265). İtiraz; haciz sebeplerine, mahkemenin yetkisine ve teminata yönelik olabilir.

Menfaati zedelenen üçüncü kişiler de öğrendikleri tarihten itibaren 7 gün içinde itiraz edebilir. İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yolu açıktır; ancak istinaf başvurusu ihtiyati haczin uygulanmasını durdurmaz.

Kiracı, para, banka teminat mektubu veya mahkemece kabul edilecek başka bir güvence göstererek ihtiyati haczin kaldırılmasını da isteyebilir; takip başladıktan sonra bu yetki icra mahkemesine geçer (İİK m.266).

Kiraya Verenlerin Sık Yaptığı Hatalar

En yaygın hata, ihtiyati haciz kararını aldıktan sonra infaz için 10 günlük süreyi kaçırmaktır; karar bu durumda kendiliğinden kalkar. İkinci sık hata, haciz uygulandıktan sonra 7 gün içinde icra takibi başlatmamak ya da dava açmamaktır.

Kira alacağı için ilamsız takipte tahliye talebi de varsa, ödeme emrine itiraz süresinin 7 gün olduğu ve itirazdan sonra 6 ay içinde itirazın kaldırılması istenmezse aynı alacak için ilamsız takip yolunun kapandığı unutulmamalıdır (İİK m.269).

Son olarak, haksız çıkan ihtiyati haciz alacaklıyı tazminat sorumluluğu altına sokar. Talep dilekçesinde alacak miktarı ve vade tarihleri belgeyle net biçimde gösterilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ödenmeyen kira için ihtiyati haciz istenebilir mi?

Evet. Vadesi gelmiş ve rehinle güvenceye alınmamış kira alacağı için mahkemeden ihtiyati haciz kararı istenebilir (İİK m.257).

Henüz ödeme günü gelmemiş kiralar için ihtiyati haciz konabilir mi?

Kural olarak hayır; ancak kiracının belirli bir yerleşim yeri yoksa veya mallarını kaçırmaya hazırlanıyorsa istenebilir (İİK m.257/2).

İhtiyati haciz için teminat yatırmak zorunlu mu?

Alacak ilama dayanmıyorsa kural olarak teminat gerekir; ilam niteliğinde belgeye dayanan alacakta mahkeme takdir eder (İİK m.259).

İhtiyati haciz kararı ne kadar sürede uygulatılmalı?

Karar tarihinden itibaren 10 gün içinde icra dairesinden infaz istenmelidir; aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar (İİK m.261).

Haciz konduktan sonra kaç gün içinde takip başlatılmalı?

Haczin uygulanmasından veya tutanağın tebliğinden itibaren 7 gün içinde takip talebinde bulunulmalı ya da dava açılmalıdır (İİK m.264).

Kiracı ihtiyati hacze kaç gün içinde itiraz edebilir?

Haczin uygulanmasından veya tutanağın tebliğinden itibaren 7 gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir (İİK m.265).

Hapis hakkı hangi kira dönemlerini kapsar?

İşlemiş bir yıllık ve işlemekte olan altı aylık kira bedelini kapsar (TBK m.336).

Hapis hakkı için mahkeme kararı gerekir mi?

Gerekmez. Kiraya veren doğrudan icra dairesinden defter tutulmasını isteyebilir; icra dairesi takip için 15 günü geçmeyen süre verir (İİK m.270).

İhtiyati haciz kesin hacze ne zaman dönüşür?

Kiracı ödeme emrine süresinde itiraz etmezse veya itirazı kesin olarak kaldırılırsa ihtiyati haciz kendiliğinden kesin hacze dönüşür (İİK m.264).