İşyeri Mühürleme ve Kapatma Kararına İtiraz

Belediye Hangi Durumlarda İşyerini Kapatabilir?

Belediye sınırları ve mücavir alan içindeki işyerlerine ruhsat vermeye belediyeler yetkilidir; büyükşehirlerde ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı, sıhhî ve diğer işyerleri için büyükşehir içindeki diğer belediye başkanlıkları yetkilidir (3572 sayılı Kanun m.3). Kapatma kararını da kural olarak ruhsat vermeye yetkili idare uygular.

Yetkili idareden usulüne uygun ruhsat alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz; ruhsatsız açılan işyerleri yetkili idarelerce kapatılır. Başka kurumlardan alınan izin veya tescil, ruhsat alma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.6). Ruhsattan sonraki denetimde kriterlere aykırı beyan veya durum tespit edilirse ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır (3572 sayılı Kanun m.6).

Taşınma ve yenileme de kapatma riskini doğurabilir: işyerinin başka adrese nakledilmesi hâlinde yeniden ruhsat alınması esastır. Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hâllerde üç ay içinde, mirasçılar için altı ay içinde başvurulmalıdır; süresinde başvurulmazsa on beş gün süre verilir ve bu süre sonunda da işlem yaptırılmazsa ruhsat iptal edilir (Yönetmelik m.8). Ruhsat süreci için işyeri açma ve çalışma ruhsatı yazımıza bakılabilir.

Kapatmadan Önce 15 Gün Süre Verilmesi Şart mı?

Ruhsatlı işyerlerinde evet. Ruhsat verildikten sonraki denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsur ve noksanlıklar tespit edilirse işyerine bunları gidermesi için bir defaya mahsus 15 gün süre verilir; süre içinde giderilmezse ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır (Yönetmelik m.13). İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için de aynı süre öngörülmüştür (Yönetmelik m.23).

Ruhsat hiç alınmamışsa durum farklıdır: Yönetmelik ruhsatsız işyerinin kapatılmasını ayrıca süre verilmesine bağlamamıştır (m.6). İzin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri de sebebi bir tutanakla belirlenip mühürlenerek re'sen kapatılır (m.32).

Ruhsat verilen sıhhî işyeri, yetkili idarece ruhsat tarihinden itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir; bu süre içinde kontrol edilmezse ruhsat kesinleşir (m.13). Bununla birlikte beyana göre düzenlenen ruhsat müktesep hak doğurmaz (3572 sayılı Kanun m.5); sonradan aykırılık tespit edilirse 15 günlük süre ve kapatma usulü yeniden işler.

Mülki Amirin Faaliyetten Men Kararı Nasıl Uygulanır?

Kumar oynatılan, mevzuata aykırı biçimde uyuşturucu satılan veya kullanılan, mevzuata aykırı fuhuş yapılan yerler gibi Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nda sayılan durumlarda polisçe kesin delil elde edilirse işyeri, mahallin en büyük mülki amiri tarafından 30 günü geçmemek üzere geçici olarak faaliyetten men edilir. Bir yıl içinde üç kez men edilen işyerinde bu fiiller tekrarlanırsa ruhsat beş iş günü içinde iptal edilir (2559 sayılı PVSK m.8).

Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatsız işletildiği tespit edilirse faaliyetten men süresiz veya ruhsat alınıncaya kadar uygulanır. Men kararı yetkili idareye bildirilir ve idare en geç üç iş günü içinde işyerini mühürleyerek kararı uygular (Yönetmelik m.39).

Kapatma kararı işyeri sahibine veya kanuni temsilcisine tebliğ edilir ve kapatmaya hazırlanması için azami 24 saat süre tanınır. Kapatma sırasında işyeri sahibi hazır bulundurulur, bozulabilecek mallar ile özel ve zaruri eşyaların çıkarılmasına izin verilir, dışa açılan bütün kapılar mühürlenir ve kapatma nedeni, tarihi ve saati tutanağa yazılır (Yönetmelik m.40).

Mührü Söküp İşyerini Açmak Suç mu?

Evet. Kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin saklanması veya varlığının aynen korunması için konulan mührü kaldıran ya da konuluş amacına aykırı hareket eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır (5237 sayılı TCK m.203). Mühür yerinde bırakılıp başka bir girişten faaliyete devam edilmesi de konuluş amacına aykırı hareket olarak değerlendirilebilir.

İşyerinden eşya veya belge alınması gerekiyorsa mühür kendiliğinden açılmamalı, yetkili idareye yazılı başvuru yapılmalıdır. Kapatılan yerin tekrar açılmasında da açılış tarihi ve saati yazılarak açma ve teslim tutanağı hazır bulunanlarca imzalanır (Yönetmelik m.40). Suçun unsurları için mühür bozma suçu yazımıza bakılabilir.

Geçici faaliyetten men işlemine karşı açılan dava idare aleyhine sonuçlanırsa işyeri bir tutanakla açılarak sahibine teslim edilir. Ayrıca işletmeci hakkında takipsizlik veya beraat kararı verilmesi ya da kesin sahip değişikliği hâlinde mülki amir işyerinin süresinden önce açılmasına karar verebilir (Yönetmelik m.41).

Kapatma Kararına Karşı Dava Nasıl Açılır?

Kapatma ve mühürleme işlemleri idari işlemdir; yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (2577 sayılı İYUK m.7). Davada 15 günlük sürenin verilip verilmediği, tebligatın usule uygunluğu, kararı veren makamın yetkisi ve kapatma sebebinin gerçekten var olup olmadığı incelenir.

İşyerinin kapalı kalması çoğu zaman telafisi güç zarar doğurduğundan dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istenmelidir. Bunun için telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte aranır; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde mahkeme idarenin savunmasını almadan da yürütmeyi durdurabilir (İYUK m.27). Ayrıntı için idari yargıda yürütmenin durdurulması yazımıza bakılabilir.

Kapalı kalınan dönemdeki kazanç kaybı için iptal ve tam yargı davaları birlikte açılabilir; önce iptal davası açılıp kararın tebliğinden sonra dava süresi içinde tam yargı davası açmak da mümkündür (İYUK m.12).

Sıkça Sorulan Sorular

Belediye ruhsatsız işyerini süre vermeden kapatabilir mi?

Yönetmelik ruhsatsız açılan işyerlerinin yetkili idarelerce kapatılacağını düzenler; 15 günlük süre ise ruhsatlı işyerlerinde sonradan tespit edilen noksanlıklar için öngörülmüştür (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.6, m.13).

Kapatma kararına karşı dava açma süresi kaç gündür?

60 gündür; süre yazılı bildirimi izleyen günden başlar (2577 sayılı İYUK m.7).

Mührü kendim açarsam ne olur?

Mühür bozma suçu oluşur; ceza altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (5237 sayılı TCK m.203).

Kapatma sırasında eşyalarımı çıkarabilir miyim?

Faaliyetten men kararının uygulanmasında bozulabilecek mallar ile özel ve zaruri eşyaların çıkarılmasına izin verilir (Yönetmelik m.40).

Dükkânı devraldım, ruhsatı yeniden almam gerekir mi?

Faaliyet konusu, alanı ve adres değişmemek kaydıyla devralanın başvurusu üzerine yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir (Yönetmelik m.8).

Mülki amir işyerini kaç gün kapatabilir?

PVSK m.8'de sayılan hâllerde 30 günü geçmemek üzere geçici olarak faaliyetten men edebilir (2559 sayılı PVSK m.8).

Belediye ruhsattan sonra kontrol yapmazsa ne olur?

Ruhsat tarihinden itibaren bir ay içinde kontrol edilmeyen işyerinin ruhsatı kesinleşir (Yönetmelik m.13).