İşveren İflas Edince İşçi Alacakları

İflasta İşçi Alacakları Hangi Sırada Ödenir?

İflas eden işverenin malları satıldığında elde edilen para alacaklılara kanundaki sıraya göre dağıtılır. Rehinli alacaklılar rehinli malın satış bedelinden öncelikle yararlanır; rehinle karşılanmayan alacaklar ise dört sıraya ayrılır ve işçi alacakları bunların ilkindedir (İİK m.206).

Birinci sıraya giren işçi alacakları iki gruptur: iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkuk etmiş, ihbar ve kıdem tazminatı dahil iş ilişkisinden doğan alacaklar ile iflas nedeniyle iş ilişkisinin sona ermesi üzerine hak edilen ihbar ve kıdem tazminatları. Aynı sırada işçiler için kurulan yardım sandıklarına olan borçlar ile son bir yıllık nafaka alacakları da yer alır.

Bir yıllık sürenin hesabında iflastan önce geçirilen konkordato süresi, mühlet dahil; iflasın ertelenmesi süresi ve alacak hakkında açılmış davanın devam ettiği süre hesaba katılmaz (İİK m.206). Bu nedenle uzun süren bir alacak davası, işçinin imtiyazını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Alacak İflas Masasına Nasıl Kaydettirilir?

İflas dairesi iflası ilan eder ve alacaklılara alacaklarını ilandan itibaren bir ay içinde kaydettirmeleri, delillerin aslını veya onaylı suretlerini teslim etmeleri çağrısında bulunur (İİK m.219). İşçinin bu süreyi kaçırmaması, alacağını dayanaklarıyla birlikte bildirmesi gerekir; ayrıntılar İflas Masasına Alacak Kaydı yazısında anlatılmıştır.

Kayıt dilekçesine iş sözleşmesi, son bordrolar, banka hesap dökümleri, SGK hizmet dökümü ve varsa arabuluculuk tutanağı veya mahkeme kararı eklenmelidir. Alacak kalemlerinin (ücret, kıdem, ihbar, izin, fazla çalışma) ayrı ayrı ve dönemleri belirtilerek yazılması, birinci sıra imtiyazının hangi tutar için geçerli olduğunun tespitini kolaylaştırır.

İflas idaresi alacağı kısmen veya tamamen reddeder ya da düşürürse, sıra cetveline itiraz eden alacaklı cetvelin ilanından itibaren on beş gün içinde dava açmak zorundadır; itiraz yalnız sıraya ilişkinse şikâyet yoluyla icra mahkemesine başvurulur (İİK m.235). Süre ilandan işlediği için iflas ilanlarının ve sıra cetvelinin düzenli takip edilmesi gerekir.

Konkordato İlan Eden İşveren Maaşı Ödemezse Ne Olur?

Konkordato mühleti içinde borçlu aleyhine kural olarak hiçbir takip yapılamaz ve başlamış takipler durur. Ancak bu yasağın önemli bir istisnası işçiler lehinedir: İİK m.206'nın birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar için mühlet içinde de haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m.294).

Konkordato projesinin mahkemece tasdik edilebilmesi için birinci sıradaki imtiyazlı alacakların, yani işçi alacaklarının tam olarak ödenmesinin, alacaklı açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması gerekir (İİK m.305/1-d). Bu nedenle işçi alacakları konkordatoda diğer alacaklar gibi indirime tabi tutulamaz.

Konkordato sürecindeki genel kurallar için Konkordatoda Mühlet ve Alacaklıların Durumu yazısına bakılabilir. İşçinin bu süreçte alacağını komisere bildirmesi ve belgelerini hazır tutması, hem takip hem de fondan ödeme başvurusu için gereklidir.

Ücret Garanti Fonundan Üç Aylık Ücret Nasıl Alınır?

İşverenin konkordato ilan etmesi, hakkında aciz vesikası alınması veya iflası nedeniyle ödeme güçlüğüne düştüğü hâllerde, işçilerin iş ilişkisinden kaynaklanan ödenmemiş en fazla üç aylık ücret alacakları İşsizlik Sigortası Fonu içinde oluşturulan Ücret Garanti Fonundan karşılanır (4447 sayılı Kanun Ek m.1). İşçinin, ödeme güçlüğünden önceki son bir yıl içinde aynı işyerinde en az bir gün çalışmış olması yeterlidir ve iş sözleşmesinin devam edip etmediğine bakılmaz (Ücret Garanti Fonu Yönetmeliği m.8-9).

Başvuru, mücbir sebepler dışında işçinin Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) il veya ilçe birimine şahsen gitmesiyle yapılır. Başvuruya; aciz hâlinde aciz vesikası veya hacze kabil mal bulunmadığını gösteren haciz tutanağı, iflasta iflas kararı veya ilanı, konkordatoda kesin mühlet kararı veya ilanı ile işveren, iflas idaresi ya da konkordato komiserince onaylanan işçi alacak belgesi eklenir (Ücret Garanti Fonu Yönetmeliği m.8).

Ödeme, SGK'ya bildirilen prime esas kazanç üzerinden hesaplanan net temel ücret esas alınarak ve günlük kazanç üst sınırını aşmamak üzere yapılır; başvuru tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenir, fon kaynaklarıyla sınırlıdır ve başvuru sırası gözetilir (Ücret Garanti Fonu Yönetmeliği m.4 ve m.9). Konkordato projesi tasdik edilirse fondan ödeme yapılmaz; konkordato iflasla sonuçlanırsa aynı kişiye toplamda en fazla 90 günlük ödeme yapılır. Bu ödeme yalnız ücreti kapsar; kıdem ve ihbar tazminatı için iflas masasına kayıt veya takip yolu izlenir.

Maaş Ödenmiyorsa İşçinin Diğer Hakları

Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi iş görmekten kaçınabilir; bu nedenle sözleşmesi feshedilemez ve gününde ödenmeyen ücrete mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır (4857 sayılı İş Kanunu m.34). Ayrıntılar için Ücretin Ödenmemesi ve İş Görmekten Kaçınma Hakkı yazısına bakılabilir.

Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun ödenmemesi işçiye haklı nedenle derhâl fesih imkânı da verir (4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e). Bu fesihte işçi, en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanır; işveren iflas etmişse bu tazminat da masaya kaydettirilir.

İflas veya konkordato süreci işçilik alacağı davası açılmasını tamamen engellemez; dava öncesinde arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m.3). Kıdem ve ihbar tazminatında zamanaşımı beş yıl (4857 sayılı İş Kanunu Ek m.3), ücret alacaklarında da beş yıldır (4857 sayılı İş Kanunu m.32).

Sıkça Sorulan Sorular

İşveren iflas ederse maaşımı alabilir miyim?

Evet; iflastan önceki bir yıl içinde doğan ücretiniz masadan birinci sırada ödenir (İİK m.206) ve en fazla üç aylık ödenmemiş ücretiniz İŞKUR aracılığıyla fondan da karşılanabilir (4447 s.K. Ek m.1).

Kıdem tazminatı da birinci sırada mı ödenir?

Evet; iflastan önceki bir yıl içinde tahakkuk etmiş kıdem ve ihbar tazminatları ile iflas nedeniyle sözleşmenin sona ermesinden doğan tazminatlar birinci sıradadır (İİK m.206).

Konkordato ilan eden işverene icra takibi yapılabilir mi?

Kural olarak mühlet içinde takip yapılamaz; ancak birinci sıradaki işçi alacakları için haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m.294).

Fondan kaç aylık maaş ödenir?

Ödenmemiş en fazla üç aylık ücret ödenir (4447 s.K. Ek m.1); konkordato iflasla sonuçlanırsa aynı kişiye toplam ödeme 90 günü geçemez (Ücret Garanti Fonu Yönetmeliği m.9).

Fon başvurusu nereye yapılır?

İŞKUR il veya ilçe birimine, mücbir sebep yoksa şahsen yapılır (Ücret Garanti Fonu Yönetmeliği m.8). Başvuruya iflas, konkordato veya aciz belgesi ile onaylı işçi alacak belgesi eklenir.

Fondan ödeme ne zaman yapılır?

Başvuru tarihini izleyen ayın sonuna kadar yapılır; ödemeler fon kaynaklarıyla sınırlıdır ve başvuru sırasına göre yapılır (Ücret Garanti Fonu Yönetmeliği m.9).

İflas masasına alacak kaydı için süre var mı?

Evet; alacaklılar iflas ilanından itibaren bir ay içinde alacaklarını kaydettirmeye çağrılır (İİK m.219).