Borçlu iflas ettiğinde alacaklı ayrı takip yapamaz; alacağını iflas masasına kaydettirmesi gerekir. Adi tasfiyede ilandan itibaren bir ay içinde alacak ve deliller iflas dairesine bildirilir (İİK m.219). Masa, alacakları kanundaki sıraya göre öder (İİK m.206).
İflas kararıyla borçlunun haczedilebilir malları tek bir havuzda, iflas masasında toplanır ve tüm alacaklılar bu masadan birlikte pay alır. Bu yüzden iflastan sonra alacaklının borçluya karşı tek başına icra takibi yürütmesi mümkün değildir; yolu, alacağını masaya kaydettirmektir.
İflas kararı iflas dairesine bildirilir ve daire bunu kendiliğinden tapuya, ticaret siciline, bankalar birliğine ve ilgili diğer kurumlara bildirir; ayrıca internet haber sitesinde veya gazetede ve Ticaret Sicili Gazetesinde ilan eder (İİK m.166).
Alacaklı açısından kritik nokta bu ilandır: kayıt süresi ilan tarihinden işlemeye başlar. Borçluyla ticari ilişkisi olanların Ticaret Sicili Gazetesini ve ilanları takip etmesi bu nedenle önemlidir.
Tasfiye adi şekilde yapılacaksa iflas dairesi, bu yöndeki kararından itibaren en geç on gün içinde iflası ilan eder. İlanda alacaklılara, alacaklarını ilandan itibaren bir ay içinde kaydettirmeleri ve delillerinin asıl veya onaylı örneklerini vermeleri çağrısı yapılır (İİK m.219).
Sürelerin hesabında son ilan tarihi esas alınır. Çok uzak yerlerde veya yurt dışında oturan alacaklılar için bu süre uzatılabilir.
Aynı ilanda alacaklılar, ilandan en geç on gün içinde toplanacak ilk alacaklılar toplantısına da çağrılır. Müflisle birlikte borçlu olanlar ve kefiller bu toplantıya katılma hakkına sahiptir.
Kayıt, iflas dairesine yazılı başvuruyla yapılır. Başvuruda alacağın miktarı, dayanağı ve varsa rehin veya imtiyaz iddiası açıkça belirtilmelidir. Fatura, sözleşme, senet, ilam, cari hesap ekstresi veya ticari defter kayıtları gibi deliller asıl ya da onaylı örnek olarak eklenir.
Alacaklılar, tebligata elverişli adres gösterip masraf avansı vererek iflas idaresinin kararlarının kendilerine tebliğini isteyebilir. Bu işlemi yaptıran alacaklılar için iflas idaresi kararlarına karşı kanun yolu süreleri tebliğden itibaren işler (İİK m.223).
Alacakların kabulü veya reddi hakkında karar veren iflas idaresi üç kişiden oluşur; bunlardan birinin mali müşavir, birinin hukukçu olması zorunludur (İİK m.223).
Önce rehinli alacaklılar gelir: rehinli malın satış bedeli üzerinde öncelik hakları vardır (İİK m.206/1). Rehinle karşılanamayan kısım ve teminatsız alacaklar dört sıraya ayrılır.
Birinci sıra: işçilerin iflastan önceki bir yıl içinde doğmuş alacakları ile ihbar ve kıdem tazminatları, iflas nedeniyle iş ilişkisi sona eren işçilerin tazminatları, işçi yardım sandıklarına borçlar ve son bir yıl içinde doğmuş nafaka alacakları. İkinci sıra: velayet ve vesayet ilişkisinden doğan alacaklar. Üçüncü sıra: özel kanunlarda imtiyazlı sayılan alacaklar. Dördüncü sıra: imtiyazsız diğer tüm alacaklar (İİK m.206).
Ticari alacakların büyük kısmı dördüncü sırada yer alır. Bu sıradaki alacaklılar, önceki sıralar tamamen ödendikten sonra kalan tutardan alacakları oranında pay alır. Dolayısıyla tahsilat oranı çoğu zaman düşüktür; bu, kefil veya diğer borçlulara karşı hakların ayrıca değerlendirilmesini gerektirir.
İflas idaresi kabul ettiği alacakları ve sıralarını gösteren sıra cetvelini hazırlar ve ilan eder. Alacağı reddedilen veya indirilen alacaklı ile başkasının alacağına ya da sırasına itiraz eden alacaklı, ilandan itibaren 15 gün içinde iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesinde dava açmak zorundadır (İİK m.235).
Kendi alacağının reddine itiraz eden, davayı iflas masasına karşı açar. Başka bir alacaklının kabul edilen alacağına veya sırasına itiraz eden ise davayı o alacaklıya karşı açar. Dava basit yargılama usulüyle görülür.
İtiraz alacağın varlığına veya miktarına değil yalnızca sıraya ilişkinse yol dava değil, icra mahkemesine şikâyettir. Bu ayrımı yanlış yapmak süre kaybına yol açabilir.
Süresinde kaydettirilmeyen alacaklar kaybolmaz. İflasın kapanmasına kadar yapılan başvurular kabul edilir (İİK m.236). Ancak geç kalmanın bazı bedelleri vardır.
Geç kayıttan doğan masraflar alacaklıya aittir ve peşin istenebilir. Daha önemlisi, başvurudan önce kararlaştırılmış paylaştırmalara geç kalan alacaklı katılamaz. İflas idaresi alacağı kabul ederse sıra cetveli düzeltilir ve ilan edilir; bu düzeltmeye karşı da aynı 15 günlük itiraz yolu açıktır.
Pratikte iflas süreçleri yıllar sürebildiği için geç kayıt çoğu zaman mümkündür; yine de ilk paylaştırmalardan pay alabilmek için bir aylık sürenin kaçırılmaması gerekir.
Adi tasfiyede ilandan, birden fazla ilan varsa son ilan tarihinden itibaren bir aydır (İİK m.219).
İflastan sonra alacaklılar ayrı takip yapamaz; alacaklarını iflas masasına kaydettirmeleri gerekir. Rehinli alacaklının rehnin paraya çevrilmesi takibine masaya karşı devam etmesi mümkündür.
Alacağın dayanağını gösteren sözleşme, fatura, senet, ilam veya defter kayıtlarının asılları ya da onaylı örnekleri verilir (İİK m.219).
İflastan önceki bir yıl içinde doğmuş ücret alacakları ile ihbar ve kıdem tazminatları birinci sıradadır (İİK m.206).
İmtiyazı olmayan ticari alacaklar dördüncü sıradadır ve önceki sıralar ödendikten sonra kalan tutardan oranlı olarak pay alır.
Sıra cetvelinin ilanından itibaren 15 gündür; dava iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesinde açılır (İİK m.235).
Alacağın varlığı veya miktarı tartışılmıyor, yalnızca sıra itiraz konusu yapılıyorsa icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir (İİK m.235).
Evet, iflasın kapanmasına kadar kayıt mümkündür; ancak masraflar alacaklıya aittir ve önceden yapılmış paylaştırmalara katılınamaz (İİK m.236).
Alacaklıların gösterdiği adaylar arasından icra mahkemesince seçilen üç kişiden oluşur; birinin mali müşavir, birinin hukukçu olması zorunludur (İİK m.223).
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.