İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir (İYUK m.45/1). Konusu 31.000 TL'yi geçmeyen kararlar kesindir.
Kanun kanun yolunu tek merciye bağlamıştır: idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir (İYUK m.45/1).
"Başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi" ifadesi önemlidir: özel kanunlarda temyiz öngörülmüş olsa bile bu kararlar istinafa tabidir.
Usul bakımından istinaf, temyize benzetilmiştir: istinaf, temyizin şekil ve usullerine tabidir (İYUK m.45/2).
Yanlış kanun yolu gösterilmesi hak kaybına yol açmaz: istinaf başvurusuna konu olacak kararlara karşı yapılan kanun yolu başvurularında dilekçelerdeki hitap ve istekle bağlı kalınmaksızın dosyalar bölge idare mahkemesine gönderilir (İYUK m.45/2).
Her karar istinafa tabi değildir. Kanun bir parasal eşik öngörmüştür: konusu otuz bir bin Türk lirasını geçmeyen; vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlar kesin olup, bunlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz (İYUK m.45/1).
Bu tutar 28/7/2024 tarihli 7524 sayılı Kanun ile belirlenmiştir ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.
Sınırın altındaki kararlar ilk derecede kesinleşir; bu nedenle dava açılırken talebin miktarı, kanun yolu imkânını doğrudan etkiler.
Bir diğer sınır dava türünden doğar: ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamaz (İYUK m.45/8).
Bölge idare mahkemesi incelemesi sonunda üç hâlde başvuruyu reddeder (İYUK m.45/3): kararı hukuka uygun bulursa; kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa gerekçeyi değiştirerek; karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak.
İkinci ve üçüncü hâller pratikte önemlidir: karar sonucu doğruysa gerekçe hatası veya maddi yanlışlık, kararın kaldırılmasını gerektirmez; bölge idare mahkemesi bunları kendisi düzelterek başvuruyu reddeder.
Bu düzenleme 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ile bugünkü şeklini almıştır.
Karar hukuka uygun bulunmazsa sonuç farklıdır: bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir (İYUK m.45/4).
Yani istinaf mercii, kural olarak dosyayı geri göndermez; esas hakkında kendisi hüküm kurar. İstinafın adli yargıdaki karşılığından ayrılan en belirgin yönü budur.
İnceleme sırasında ihtiyaç duyulursa kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir; istinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir (İYUK m.45/4).
Tarafsızlık güvencesi de vardır: istinaf başvurusuna konu edilen kararı veren ya da karara katılan hâkim, aynı davanın istinaf yoluyla bölge idare mahkemesince incelenmesinde bulunamaz (İYUK m.45/7).
Kanun, dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesini sınırlı sayıda hâle bağlamıştır (İYUK m.45/5). Bunlar arasında; ilk inceleme üzerine verilen kararlar ile usule ilişkin diğer nihai kararlara karşı başvurunun haklı bulunması, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması, dilekçenin reddi gerekirken karar verilmesi, dosyanın eksik veya yanlış hasımla tekemmül ettirilmesi ve talep hakkında karar verilmemesi yahut eksik hükümle karar verilmesi yer alır.
İki hâl daha sayılmıştır: keşif veya bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği hâlde yaptırılmadan karar verilmesi ve duruşma yapılması gerektiği hâlde duruşma yapılmadan karar verilmesi.
Ancak bu son iki hâlde geri gönderme zorunlu değildir: bölge idare mahkemesi, (f) ve (g) bentlerindeki eksikliği kendisi gidererek karar verebilir (İYUK m.45/5).
Sınır kesindir: bu fıkrada sayılan hâller dışında kararın kaldırılarak dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilemez (İYUK m.45/5). Geri gönderme kararları kesin olarak verilir.
Bölge idare mahkemesi kararlarının bir kısmı kesindir: bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir (İYUK m.45/6).
Kesin kararların tebliği özel bir usule bağlanmıştır: bu kararlar dosyayla birlikte kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilir ve bu mahkemelerce yedi gün içinde tebliğe çıkarılır (İYUK m.45/6).
Temyize açık olan hâllerde ise Danıştay yolu işler. Ayrıca 7524 sayılı Kanun ile eklenen hükme göre, bölge idare mahkemesinin 48 inci maddenin yedinci fıkrası uyarınca verdiği kararlara karşı tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir (İYUK m.45/2).
Bu nedenle istinaf kararı elinize geçtiğinde ilk yapılacak iş, kararın temyize açık olup olmadığını ve hangi sürenin işlediğini tespit etmektir; süreler otuz gün ile yedi gün arasında değişmektedir.
Kararın tebliğinden itibaren otuz gündür (İYUK m.45/1).
Mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine yapılır (İYUK m.45/1).
Hayır. Konusu otuz bir bin Türk lirasını geçmeyen vergi davaları, tam yargı davaları ve iptal davaları hakkındaki kararlar kesindir (İYUK m.45/1).
Hayır. İvedi yargılama usulüne tabi davalarda istinaf yoluna başvurulamaz (İYUK m.45/8).
Hayır. Sonuç hukuka uygunsa bölge idare mahkemesi gerekçeyi değiştirerek istinaf başvurusunun reddine karar verir (İYUK m.45/3-b).
Kural olarak hayır. Bölge idare mahkemesi kararı kaldırır ve işin esası hakkında yeniden karar verir (İYUK m.45/4).
Görevsiz veya yetkisiz mahkemece bakılması, yanlış hasım, eksik hüküm, dilekçe reddi gerekirken karar verilmesi gibi m.45/5'te sayılan sınırlı hâllerde gönderilir ve bu karar kesindir.
Bu bir geri gönderme sebebidir; ancak bölge idare mahkemesi eksikliği kendisi gidererek de karar verebilir (İYUK m.45/5).
Hayır. Kararı veren ya da karara katılan hâkim, aynı davanın istinaf incelemesinde bulunamaz (İYUK m.45/7).
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.