HAGB Denetim Süresinde Yeni Suç

HAGB Denetim Süresi Ne Kadardır?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararıyla sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur (CMK m.231/8). Bu süre içinde mahkeme, bir yılı geçmemek üzere eğitim programına devam, gözetim altında çalışma veya belli yerlere gitmeme gibi denetimli serbestlik tedbirleri de belirleyebilir.

HAGB, müsadere hükümleri hariç, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir (CMK m.231/5). Hüküm kurulmuştur, ancak açıklanması beş yıl boyunca bekletilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur; yani bu dönemde dava zamanaşımı işlemez.

CMK m.231, 2026 yılında 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. HAGB şartları ve sonuçları değerlendirilirken kararın verildiği tarih ile geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir; bu yazı maddenin güncel metnine dayanmaktadır.

Hangi Yeni Suç HAGB’yi Bozar?

Hükmün açıklanmasına yol açan, denetim süresi içinde kasten işlenen yeni bir suçtur (CMK m.231/11). Taksirli bir suç, örneğin dikkatsizlik sonucu yaralamaya yol açan bir trafik kazası, tek başına geri bırakılan hükmün açıklanması sonucunu doğurmaz.

Yeni suçun denetim süresi içinde işlenmiş olması gerekir. HAGB kararından önce işlenmiş, ancak sonradan ortaya çıkan bir suç bu hükmün uygulanması bakımından denetim süresinde işlenmiş sayılmaz. Belirleyici olan, yeni suçun işlendiği tarihtir.

Yargıtay uygulamasında, yeni suçun işlendiğinin kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmüyle sabit olması aranır; yalnız soruşturma açılması veya iddianame düzenlenmesi hükmün açıklanması için yeterli görülmez. Bu nedenle yeni dosyanın sonucu, eski hükmün akıbetini doğrudan belirler.

Hüküm Açıklanınca Ne Olur?

Kasten yeni suç işlendiği sabit olursa mahkeme, daha önce kurduğu ve açıklanmasını geri bıraktığı hükmü açıklar (CMK m.231/11). Böylece o güne kadar hukuki sonuç doğurmayan mahkûmiyet hükmü, kanun yoluna açık hâle gelir ve kesinleşince adli sicile işlenir.

Açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli ise seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m.231/7). Bu nedenle hüküm açıklandığında sanık, çoğu durumda ertelenmemiş bir hapis cezasıyla karşılaşır.

Kanun, yalnız yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanık bakımından mahkemeye bir değerlendirme imkânı tanır: mahkeme cezanın yarısına kadar belirleyeceği kısmının infaz edilmemesine veya koşulları varsa ertelemeye ya da seçenek yaptırıma çevirmeye karar vererek yeni bir hüküm kurabilir (CMK m.231/11).

Denetim Süresinde İkinci Kez HAGB Verilebilir mi?

Hayır; denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez (CMK m.231/8). Yeni kasıtlı suçtan yargılanan kişi, ikinci dosyada bu imkândan yararlanamaz.

HAGB kararı verilebilmesi için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçla verilen zararın tamamen giderilmesi gerekir (CMK m.231/6). Açıklanan ilk hüküm kesinleştiğinde, bu şartlar sonraki dosyalarda da aleyhe sonuç doğurabilir.

HAGB kararları bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkemenin istemesi hâlinde kullanılabilir (CMK m.231/13). Yeni dosyada mahkeme bu kayda erişerek HAGB şartlarını değerlendirir.

Açıklanan Hükme Karşı Hangi Yola Gidilir?

Denetim süresinde kasten suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırılık nedeniyle açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir; itiraz mercii yalnız bu fıkradaki koşullarla sınırlı değerlendirme yapar (CMK m.231/11).

İtiraz incelemesi sınırlı olduğundan bu aşamada esasa ilişkin yeni savunmalar dinlenmez. İtirazda en çok tartışılan konular yeni suçun kasıtlı olup olmadığı, denetim süresi içinde işlenip işlenmediği ve kesinleşip kesinleşmediğidir.

HAGB kararının kendisine karşı ise istinaf yoluna başvurulabilir (CMK m.231/12). Karar tarihine göre uygulanacak kanun yolu değişebileceğinden, eski tarihli HAGB kararlarında geçiş hükümleri ayrıca incelenmelidir.

HAGB Denetim Süresinde Dikkat Edilecekler

Denetim süresinin başlangıç ve bitiş tarihini HAGB kararının kesinleşme tarihinden itibaren doğru hesaplayın. Beş yıllık süre dolmadan işlenen kasıtlı bir suç, süre dolduktan sonra kesinleşse bile eski hükmün açıklanmasına yol açabilir.

Yeni bir soruşturma başladığında, iki dosyanın bağlantısını savunmada gözetin. Yeni suçun taksirli nitelikte olduğu, denetim süresinden önce işlendiği veya hiç işlenmediği yönündeki savunmalar, eski hükmün açıklanmasını doğrudan engelleyebilir.

Mahkemenin belirlediği denetimli serbestlik yükümlülüklerine de uyun. Yeni suç işlenmese bile yükümlülüklere aykırı davranmak, hükmün açıklanmasına sebep olabilir (CMK m.231/11).

Sıkça Sorulan Sorular

HAGB denetim süresi kaç yıldır?

Beş yıldır (CMK m.231/8).

HAGB aldıktan sonra yeni suç işlersem ne olur?

Suç denetim süresi içinde kasten işlenmişse mahkeme eski hükmü açıklar (CMK m.231/11).

Taksirli suç HAGB’yi bozar mı?

Hayır. Kanun, hükmün açıklanması için kasten işlenmiş yeni bir suç arar (CMK m.231/11).

Yeni suçtan soruşturma açılması yeterli mi?

Uygulamada yeni suçun kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmüyle sabit olması aranır; soruşturma tek başına yeterli görülmez.

Denetim süresinde ikinci kez HAGB alabilir miyim?

Kasıtlı bir suç nedeniyle denetim süresi içinde yeniden HAGB kararı verilemez (CMK m.231/8).

Açıklanan hükümdeki hapis cezası ertelenebilir mi?

HAGB verilen hükümde hapis cezası ertelenemez (CMK m.231/7); istisnai değerlendirme yalnız yükümlülük ihlalleri için öngörülmüştür.

Açıklanan hükme itiraz edilebilir mi?

Evet; itiraz mercii yalnız maddedeki koşullarla sınırlı inceleme yapar (CMK m.231/11).

Denetim süresi sorunsuz geçerse ne olur?

Hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (CMK m.231/10).

Denetim süresinde zamanaşımı işler mi?

Hayır, denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur (CMK m.231/8).