Altın ve Ziynetin Haczi

Borçlunun Evindeki Altın Haczedilebilir mi?

İİK m.82/1-3, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyasını haczedilemez sayar; ancak bu istisnadan para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyleri açıkça hariç tutar.

Bu nedenle borçluya ait altın bilezik, çeyrek altın, külçe altın, pırlanta ve benzeri değerli takılar haczedilebilir. Kişisel kullanımda olmaları, örneğin borçlunun kolunda bulunmaları bu sonucu değiştirmez.

Aynı maddenin 12. bendi borçlunun “haline münasip evini” korusa da bu koruma evdeki kıymetli eşyaya yayılmaz. Altınların haczinin caiz olup olmadığını haciz sırasında icra memuru değerlendirir ve karar verir.

Haczedilen Altınlar Nerede Muhafaza Edilir?

İİK m.88 uyarınca haczolunan paralar, kıymetli evrak ile altın, gümüş ve diğer kıymetli şeyleri icra dairesi muhafaza eder. Yani altınlar diğer taşınırlar gibi borçlu yanında yediemin olarak bırakılmaz; icra dairesince teslim alınır.

Haciz tutanağına altınların cinsi, ayarı, adedi ve gramajı ayrıntılı biçimde yazılmalıdır. Borçlu veya eşi, tutanağın doğru düzenlendiğini kontrol etmeli; eksik veya hatalı kayıt ileride istihkak ve iade süreçlerinde sorun yaratır.

Haczedilen altınların değeri kıymet takdiriyle belirlenir ve satış yoluyla paraya çevrilir. Borç ödenir veya haciz kalkarsa altınlar sahibine iade edilir.

Eşe Ait Ziynetler Borçlunun Borcu İçin Haczedilebilir mi?

Haciz yalnızca borçlunun mallarına yönelir. Düğünde kadına takılan veya kadına ait olduğu anlaşılan ziynetler, koca aleyhine yürütülen bir takipte kural olarak haczedilemez; ancak bu malların eşe ait olduğunun istihkak yoluyla ileri sürülmesi gerekir.

İİK m.97/a uyarınca birlikte oturulan yerlerdeki mallardan, mahiyetleri itibarıyla kadın, erkek ve çocuklara aidiyetleri açıkça anlaşılanlar onlara ait farz olunur. Kadın takıları bu kapsamda değerlendirilebilir; Yargıtay uygulamasında da düğünde takılan ziynetlerin, aksine anlaşma yoksa kadına ait olduğu kabul edilmektedir.

Kanun ayrıca koca aleyhine yapılan bir hacizde kadının şahsi malları üzerindeki haklarını kendisinin takip edebileceğini öngörür (İİK m.97). Eşin borçlu olmadığı durumda bile, istihkak iddiasında bulunmazsa haczedilen ziynet satılabilir.

İstihkak İddiası Nasıl ve Ne Zaman Yapılır?

İİK m.96 uyarınca malın haczine muttali olan borçlu veya üçüncü kişi, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder. İddia haciz sırasında tutanağa yazdırılarak yapılabilir.

İcra dairesi iddiayı tutanağa geçirir ve alacaklı ile borçluya itirazları için üç günlük süre verir; susarlarsa iddiayı kabul etmiş sayılırlar. İtiraz edilirse dosya icra mahkemesine gönderilir ve mahkeme takibin devamına veya ertelenmesine karar verir (İİK m.97).

Takibin devamına karar verilirse üçüncü kişi, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinde istihkak davası açmak zorundadır. Altın üçüncü kişinin elinde haczedilmişse, bu kez alacaklıya yedi gün içinde dava açması için süre verilir (İİK m.99).

Altının Eşlerden Hangisine Ait Olduğu Nasıl İspatlanır?

İİK m.97/a uyarınca bir taşınırı elinde bulunduran kişi onun maliki sayılır ve borçlu ile üçüncü kişinin birlikte elinde bulunan mallar borçlunun elinde kabul edilir. Bu karinenin aksini ispat yükü iddia edene düşer; istihkak davacısı malı nasıl edindiğini göstermek ve ispat etmekle yükümlüdür.

Eşler arasındaki ilişkide TMK m.222 uyarınca belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden bunu ispat etmekle yükümlüdür; hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır.

İspat için düğün fotoğrafları ve videoları, kuyumcu faturaları, altının kadına ait banka kiralık kasasında saklandığını gösteren kayıtlar ve tanık beyanları kullanılabilir. Borçlunun, altının eşine ait olduğunu kabul etmesi alacaklıyı bağlamaz (İİK m.97).

Sık Yapılan Hatalar

Haciz sırasında sessiz kalmak: Eş, takıların kendisine ait olduğunu haciz anında tutanağa yazdırmazsa ve yedi günlük süreyi kaçırırsa aynı takipte istihkak iddiası hakkını kaybeder (İİK m.96).

Tutanağı okumadan imzalamak: Altınların adet, gram ve ayar bilgileri tutanağa doğru geçirilmelidir. Eksik tutanak, iade ve istihkak davasında ispatı zorlaştırır.

Altını eşin adına saklayarak kaçırmaya çalışmak: Borçluya ait altınların hacizden kaçırılmak amacıyla başkasına devredilmesi, alacaklıyı zarara sokmak kastıyla mal kaçırma suçu kapsamında değerlendirilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Evdeki altınlara haciz konulabilir mi?

Evet, borçluya ait altın ve değerli takılar haczedilemeyen ev eşyası istisnasının dışındadır (İİK m.82/1-3).

Kolumdaki bileziği de alabilirler mi?

Kullanımda olması istisna sağlamaz; borçluya ait kıymetli takılar haczedilebilir (İİK m.82).

Eşime takılan düğün takıları kocanın borcu için haczedilir mi?

Kadına ait ziynetler koca aleyhine takipte kural olarak haczedilemez; ancak eşin süresinde istihkak iddiasında bulunması gerekir (İİK m.96, 97/a).

İstihkak iddiası için süre ne kadar?

Hacze muttali olunmasından itibaren yedi gündür (İİK m.96).

İcra mahkemesi takibin devamına karar verirse ne yapmalıyım?

Kararın tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinde istihkak davası açmalısınız (İİK m.97).

Haczedilen altınlar evde bırakılır mı?

Hayır, altın ve kıymetli şeyleri icra dairesi muhafaza eder (İİK m.88).

Altının hangi eşe ait olduğu ispatlanamazsa ne olur?

Eşler arasında hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyette sayılır (TMK m.222).

Borçlunun “altınlar eşimin” demesi yeterli mi?

Hayır, borçlu ile üçüncü kişinin birleşmesi alacaklıyı etkilemez; üçüncü kişi iddiasını ispat etmelidir (İİK m.97).

İstihkak davası reddedilirse tazminat öder miyim?

Takibin ertelenmesine karar verilmiş ve dava reddedilmişse, geciken alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata hükmedilir (İİK m.97).