Vergi Dairesi Haciz Varakası

Haciz Varakası Nedir?

6183 sayılı Kanun m.64 uyarınca haciz işlemleri, tahsil dairelerince düzenlenen ve alacaklı idarenin mahallî en büyük memuru veya yetkilendirdiği memurca onaylanan haciz varakalarına dayanılarak yapılır. Haciz varakası, hacze dayanak olan iç belgedir; borçluya çoğu zaman haciz zaptı veya haciz bildirisi aracılığıyla yansır.

Ödeme süresi içinde ödenmeyen amme alacağı cebren tahsil edilir; bu, teminatın paraya çevrilmesi, borçlunun mallarının haczedilerek paraya çevrilmesi veya şartları varsa iflas istenmesi yollarıyla olur (6183 sayılı Kanun m.54).

Haciz, borçlunun kendisindeki veya üçüncü kişilerdeki taşınır ve taşınmazlarından, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktar üzerine uygulanır (6183 sayılı Kanun m.62). Borçlu, haczedilen mallar üzerinde idarenin izni olmadan tasarruf edemez (m.73).

Haczden Önce Ödeme Emri: Süre ve İtiraz

Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları gerektiği bir ödeme emri ile tebliğ edilir (6183 sayılı Kanun m.55). Haciz kural olarak bu süre geçtikten sonra uygulanır; ihtiyati haciz ise kanundaki özel hâllerde süre beklenmeden yapılabilir (m.13).

Ödeme emri tebliğ edilen kişi, böyle bir borcu olmadığı, borcu kısmen ödediği veya borcun zamanaşımına uğradığı iddiasıyla tebliğden itibaren 15 gün içinde itiraz edebilir. Maddenin güncel metnine göre itiraz, alacaklı tahsil dairesinin itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde yapılır ve komisyon 7 gün içinde karar verir (6183 sayılı Kanun m.58).

Bu itiraz mercii yakın tarihli bir değişiklikle düzenlendiğinden, başvuru anında maddenin yürürlükteki metni ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir. Borcun bir kısmına itiraz edilecekse itiraz edilen kısmın cihet ve miktarı açıkça gösterilmelidir; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır (m.58/2).

Hangi Mallar Haczedilir, Hangileri Haczedilemez?

Taşınır mallar haciz zaptına cinsleri ve tahmini değerleriyle yazılarak haczedilir; tapu veya araç sicili gibi resmî sicile kayıtlı mallarda haciz, ilgili sicile tebliğ edilerek konulur (6183 sayılı Kanun m.77, m.88). Güneş battıktan doğuncaya kadar ve tatil günlerinde kural olarak haciz yapılamaz (m.78).

Bazı mallar haczedilemez: borçlunun şahsı ve mesleği için gerekli eşyası, vazgeçilmez mutfak takımı ve pek lüzumlu ev eşyası, sanat ve mesleği için gerekli alet ve kitapları, borçlunun haline uygun evi (değeri fazla ise bedelinden uygun bir yer alınabilecek kısmı borçluya bırakılarak satılabilir) ve vücut ve sağlık zararları için ödenen tazminatlar bunlardandır (m.70).

Haczedilen mal üzerinde üçüncü kişi mülkiyet iddia ederse istihkak süreci işler. Mal borçlunun elindeyse tahsil dairesi 7 gün içinde iddiayı reddetmezse kabul etmiş sayılır; reddederse üçüncü kişiye 7 gün içinde mahkemeye başvurması gerektiği bildirilir (m.66). Mal üçüncü kişinin elindeyse idare 15 gün içinde dava açmazsa istihkak iddiası kabul edilmiş sayılır (m.67).

Banka Hesabı ve Maaşa Gelen Haciz Bildirisi

Banka hesapları, maaş, ücret ve kira gibi alacaklar, bunları ödeyecek kişi veya kuruma haciz bildirisi tebliğ edilerek haczedilir; bildiri elektronik ortamda da tebliğ edilebilir (6183 sayılı Kanun m.79/1). Bundan sonra üçüncü kişi borcunu yalnız tahsil dairesine ödeyebilir.

Haciz bildirisi tebliğ edilen banka, işveren veya kiracı; borcu olmadığı veya malın elinde bulunmadığı gibi bir iddiadaysa bunu tebliğden itibaren 7 gün içinde tahsil dairesine yazılı bildirmek zorundadır. Süresinde itiraz etmezse mal elinde ve borç zimmetinde sayılır (m.79/3).

İtiraz süresini kaçıran üçüncü kişi, tebliğden itibaren bir yıl içinde genel mahkemelerde menfi tespit davası açarak o tarihte borçlu olmadığını ispat etmek zorundadır; davada haksız çıkarsa haksız çıktığı tutarın yüzde onu oranında inkâr tazminatına hükmedilir (m.79/4).

Haciz Nasıl Kaldırılır?

En doğrudan yol borcun ödenmesidir. Bunun dışında Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince haczedilen ve teminat olarak kabul edilebilecek mallarda, mala biçilen değer ile yüzde on fazlasının ödenmesi, takip masraflarının karşılanması ve hacze karşı dava açılmaması şartıyla haciz kaldırılır (6183 sayılı Kanun m.74/A).

Bu yolla haczi kaldırılan mala, kaldırma tarihinden itibaren üç ay süreyle aynı dairelerce yeniden haciz uygulanamaz; ancak ihtiyati haciz hükümleri saklıdır (m.74/A). Borçlu, ödenen tutarın hangi borçlara mahsup edileceğini tahsil dairesinden yazılı olarak teyit etmelidir.

Haciz uygulanması ve ödeme emri tebliği, tahsil zamanaşımını keser; kesilmeyi izleyen takvim yılı başından itibaren zamanaşımı yeniden işlemeye başlar (m.103). Bu nedenle eski borçlarda zamanaşımı iddiası, son haciz veya tebliğ tarihine göre hesaplanmalıdır.

Vergi Haczinde Adım Adım Ne Yapmalı?

Önce borcun dayanağını öğrenin: e-Devlet veya tahsil dairesinden ödeme emrinin tebliğ tarihini, borcun türünü ve dönemini alın. Ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmemişse bu durum itirazın temel gerekçelerinden biri olabilir.

Borç gerçekten yoksa, kısmen ödenmişse veya zamanaşımına uğramışsa ödeme emrinin tebliğinden itibaren 15 günlük itiraz süresini kaçırmayın (m.58). Haczedilen mal haczedilemeyen mallardansa (m.70) tahsil dairesine yazılı başvuruyla bunu bildirin.

Bankanız veya işvereniniz haciz bildirisi aldıysa, onların 7 günlük sürede doğru bilgi vermesini sağlayın. Borç kabul ediliyorsa tecil ve taksitlendirme imkânlarını tahsil dairesiyle görüşün; ödeme planına bağlanma da zamanaşımını keser (m.103).

Sıkça Sorulan Sorular

Vergi dairesi haciz varakası nedir?

Tahsil dairesince düzenlenen ve yetkili amirce onaylanan, haciz işlemine dayanak olan belgedir (6183 sayılı Kanun m.64).

Haciz gelmeden önce ne kadar sürem var?

Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 15 gün içinde ödeme veya mal bildirimi yapılmalıdır (6183 sayılı Kanun m.55).

Ödeme emrine nereye ve kaç günde itiraz edilir?

Güncel metne göre tebliğden itibaren 15 gün içinde vergi itiraz komisyonuna (6183 sayılı Kanun m.58); yürürlükteki usul başvuru anında kontrol edilmelidir.

Evim haczedilebilir mi?

Borçlunun haline uygun evi haczedilemez; değeri fazla ise uygun bir yer alınabilecek kısım bırakılarak satılabilir (6183 sayılı Kanun m.70).

Bankaya gelen hacze banka itiraz edebilir mi?

Hesapta borçluya ait para yoksa banka 7 gün içinde yazılı bildirmelidir; aksi hâlde borç zimmetinde sayılır (6183 sayılı Kanun m.79).

Haczedilen eşya başkasına aitse ne yapılır?

İstihkak iddiasında bulunulur; tahsil dairesinin reddi hâlinde 7 gün içinde mahkemeye başvurulmalıdır (6183 sayılı Kanun m.66).

Hacizli arabamı satabilir miyim?

Hayır. Borçlu, idarenin izni olmadan hacizli malda tasarruf edemez (6183 sayılı Kanun m.73).

Borcu ödemeden haciz kaldırılabilir mi?

Şartları varsa mala biçilen değer ile yüzde on fazlası ödenerek haciz kaldırılabilir (6183 sayılı Kanun m.74/A).

Haciz zamanaşımını etkiler mi?

Evet. Haciz uygulanması ve ödeme emri tebliği tahsil zamanaşımını keser (6183 sayılı Kanun m.103).