Emlak vergisine itirazda izlenecek yol, uyuşmazlığın türüne göre değişir. Vergi hatası niteliğindeki durumlarda 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 116 ve devamı maddeleri uyarınca vergi dairesinden düzeltme istenir; dava açma süresi geçmişse 124. madde uyarınca şikâyet yoluyla belediye başkanlığına başvurulur. Tarh ve tahakkuka karşı ise 2577 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca vergi mahkemesinde 30 gün içinde dava açılır. Emlak vergisi, 1319 sayılı Kanun’un 30. maddesine göre iki eşit taksitte ödenir.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 29. maddesi vergi değerinin hesabını düzenler. Arsa ve araziler için 213 sayılı Kanun’un asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca belirlenen birim değerler esas alınır.
Binalar için ise ilgili bakanlıklarca müştereken tespit ve ilan edilen bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile arsa veya arsa payı değeri esas alınarak, Kanun’un 31. maddesi uyarınca hazırlanan yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle hesaplama yapılır.
Vergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Kanun hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle bulunur. Bu artışın doğru uygulanıp uygulanmadığı denetlenebilir.
1319 sayılı Kanun’un 33. maddesi, vergi değerini tadil eden sebepleri sekiz bent hâlinde sayar. Yeni bina inşa edilmesi; mevcut binalara ilave yapılması, asansör veya kalorifer tesisi konulması yeni inşaat hükmündedir.
Bir binanın yanması veya yıkılması suretiyle tamamen ya da kısmen harap olması, kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi, arazinin hâl ve heyetinde değişiklik olması, taksim veya ifraz edilmesi ya da mükellefinin değişmesi de tadil sebebidir.
Sekizinci bent, herhangi bir sebep yüzünden bir şehir, kasaba veya köyün tamamında devamlı olmak üzere bina veya arazi değerlerinde yüzde yirmi beşi aşan oranda artma veya eksilme olmasını tadil sebebi sayar. Bu bentlerin dışında kalan durumlar için yeni mükellefiyet tesisi hukuka aykırıdır.
213 sayılı Kanun’un 116. maddesi vergi hatasını, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak tanımlar.
117. madde hesap hatalarını sayar: matrah hataları, vergi miktarında hatalar ve verginin mükerrer olması. 118. madde ise vergilendirme hatalarını düzenler: mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hata.
122. maddeye göre mükellefler, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden yazı ile isteyebilirler. Emlak vergisinde bu talep, verginin idaresi belediyeye ait olduğundan ilgili belediyeye yöneltilir. Talebin posta ile taahhütlü olarak gönderilmesi de mümkündür.
213 sayılı Kanun’un 124. maddesi, vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikâyet yolu ile başvurabileceğini düzenler. Madde, belediye vergileri hakkında belediye başkanlığına müracaat edileceğini açıkça belirtir.
Şikâyet başvurusunun reddi veya cevapsız bırakılması hâlinde vergi mahkemesinde dava açılabilir. Bu yol, dava açma süresi kaçırılmış olsa dahi açık vergi hatalarının giderilmesine imkân tanıyan tamamlayıcı bir usuldür.
126. madde düzeltmede zamanaşımını düzenler: 114. maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hataları düzeltilemez. Ancak maddede sayılan hâllerde düzeltme zamanaşımı süresi, belirtilen tarihten başlayarak bir yıldan aşağı olamaz.
2577 sayılı Kanun’un 7. maddesi, vergi mahkemelerinde dava açma süresini otuz gün olarak belirler. Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerden doğan uyuşmazlıklarda süre; tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın, tebliğ yapılan hâllerde tebliğin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
213 sayılı Kanun’un 377. maddesi, mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenlerin tarh edilen vergilere ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabileceğini düzenler. 378. maddenin ikinci fıkrası uyarınca mükellefler beyan ettikleri matrahlara ve bu matrahlar üzerinden tarh edilen vergilere karşı dava açamazlar; ancak vergi hatalarına ait hükümler saklıdır.
1319 sayılı Kanun’un 30. maddesi ödeme dönemlerini belirler: birinci taksit Mart, Nisan ve Mayıs aylarında, ikinci taksit Kasım ayı içinde olmak üzere iki eşit taksitte ödenir. Aynı madde, miras, mahkeme kararı, cebri icra, kamulaştırma ve özel kanunlarda öngörülen hâller hariç, emlak vergisi borcu bulunan bina ve arazinin devir ve ferağının yapılamayacağını hükme bağlar.
Uygulamada en çok tartışılan konular; arsa birim değerinin takdir komisyonunca fahiş belirlenmesi, binanın yapı sınıfının yanlış tespit edilmesi, muafiyet ve indirim şartlarını taşıyan mükelleften tam vergi istenmesi ve mülkiyeti devredilmiş taşınmaz için eski malikten vergi talep edilmesidir.
Mükellefiyetin şahsında hata, 213 sayılı Kanun’un 118. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Tapu devri gerçekleştiği hâlde belediye kayıtlarının güncellenmemesinden kaynaklanan tahakkuklar bu kapsamda düzeltme konusu yapılabilir.
Tarh ve tahakkuka karşı 2577 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca vergi mahkemesinde otuz gün içinde dava açılır. Süre, tebliğ yapılan hâllerde tebliğin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Uyuşmazlık vergi hatası niteliğindeyse 213 sayılı Kanun’un 124. maddesindeki şikâyet yolu kullanılabilir. Düzeltme talebi reddolunanlar, belediye vergileri bakımından belediye başkanlığına müracaat edebilir; ret üzerine vergi mahkemesinde dava açılabilir.
1319 sayılı Kanun’un 30. maddesine göre birinci taksit Mart, Nisan ve Mayıs aylarında, ikinci taksit Kasım ayı içinde olmak üzere iki eşit taksitte ödenir. Bakanlık ödeme aylarını bölgelerin özelliklerine göre değiştirebilir.
1319 sayılı Kanun’un 29. maddesi uyarınca vergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Kanun hükümlerine göre tespit edilen yeniden değerleme oranında artırılmasıyla bulunur.
1319 sayılı Kanun’un 30. maddesi uyarınca miras, mahkeme kararı, cebri icra, kamulaştırma hâlleri ile özel kanunlarda öngörülen diğer hâller hariç, emlak vergisi borcu bulunan bina ve arazinin devir ve ferağı yapılmaz.
İptal davası, tam yargı davası ve idari para cezalarına itiraz süreçlerinde bize ulaşın.