657 sayılı Kanun m. 137 uyarınca görevden uzaklaştırma, görevi başında kalmasında sakınca görülen Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. m. 145'e göre disiplin kovuşturması icabından olan uzaklaştırma en çok üç ay devam edebilir; süre sonunda karar verilmezse memur görevine başlatılır. m. 141 uyarınca uzaklaştırılan memura bu süre içinde aylığının üçte ikisi ödenir.
Görevden uzaklaştırma bir ceza değil, ihtiyati tedbirdir: amacı, soruşturmanın güvenliği ve hizmetin selametidir; soruşturmanın herhangi bir safhasında alınabilir.
Tedbir niteliği, denetimin çerçevesini çizer: uzaklaştırma ancak görevde kalmanın somut sakınca doğurduğu hâllerde hukuka uygundur; şablon gerekçeli kararlar iptal edilir.
Tedbire yetkili amirler kanunda gösterilmiştir; yetkisiz makamın kararı baştan sakattır. Müfettiş raporuna dayanan uzaklaştırmalarda da yetki zinciri denetlenir.
Uzaklaştırma, disiplin cezasından bağımsızdır; ceza verilmemesi hâlinde tedbirin tüm sonuçları geriye dönük giderilir.
Disiplin kovuşturması nedeniyle uzaklaştırma en çok üç ay sürebilir; bu süre sonunda hakkında karar verilmeyen memur görevine başlatılır.
Ceza kovuşturması nedeniyle uzaklaştırmada ise yetkili amir, ilgilinin durumunu her iki ayda bir inceleyerek görevine dönüp dönmemesi hakkında karar verir ve ilgiliye yazıyla tebliğ eder; inceleme yükümlülüğünün ihmali hukuka aykırılık oluşturur.
Süre sınırı, tedbirin cezaya dönüşmesini önleyen temel güvencedir; uzatma niteliğindeki fiili uygulamalar hukuka aykırıdır.
Sürelerin bittiği gün, göreve başlatılma yükümlülüğünün doğduğu gündür; ertesi iş günü başvuru yapılmalıdır.
Uzaklaştırılan veya herhangi bir suçtan tutuklanan ya da gözaltına alınan memura, bu süre içinde aylığının üçte ikisi ödenir; sosyal hak ve yardımlar devam eder.
Göreve iade hâllerinde (m. 143'teki durumların gerçekleşmesiyle) kesilmiş olan üçte bir aylıklar ödenir ve uzakta geçen süre kademe-derece yönünden değerlendirilir.
Aylık kesintisi döneminde icra kesintileri ve nafaka yükümlülükleri sürer; bütçe planlaması buna göre yapılmalıdır.
Uzaklaştırma süresince başka kamu görevinde çalışılamaz; ek gelir planlaması mevzuattaki yasaklar gözetilerek yapılmalıdır.
Uzaklaştırma kararı bir idari işlemdir: tebliğden itibaren altmış gün içinde iptal davası açılabilir ve yürütmenin durdurulması istenebilir.
Denetimde; sakıncanın somutluğu, tedbirin ölçülülüğü, süre sınırlarına uyulup uyulmadığı ve iki aylık inceleme yükümlülüğü sorgulanır.
Uzaklaştırmayla birlikte verilen başka işlemler (yer değişikliği, yetki alımı) ayrı ayrı dava konusu edilebilir.
Soruşturma veya kovuşturma sonunda göreve iadeyi gerektiren hâllerde memur gecikmeksizin başlatılır; kesilen aylıkların iadesiyle mali kayıp giderilir.
Uzaklaştırma döneminin özlük kayıtlarına yansıması ve atama-terfi süreçlerine etkisi izlenmeli; hatalı kayıtların düzeltilmesi istenmelidir.
Tedbir kaydının güvenlik soruşturmalarında yanlış yorumlanmaması için sonucun (iade, ceza verilmemesi) da kayda işletilmesi istenmelidir.
Karar tebliğ edilir edilmez tarih not edilmeli; üç aylık ve iki aylık inceleme takvimi çıkarılmalıdır. Sürelerin dolması, göreve başlatılma talebinin dayanağıdır.
Göreve başlatılma talebi yazılı yapılmalı; zımni ret hâlinde dava yoluna gidilmelidir.
Uzaklaştırmayla eş zamanlı yürüyen disiplin soruşturmasında savunma hakkı titizlikle kullanılmalı; iki dosya birbirini besler.
Disiplin kovuşturması nedeniyle en çok 3 ay; süre sonunda karar verilmezse memur görevine başlatılır. Ceza kovuşturmasında durum her 2 ayda bir incelenir.
Evet; aylığının üçte ikisi ödenir, sosyal haklar devam eder. Göreve iade hâlinde kesilen üçte bir de ödenir.
Evet; tebliğden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılır, yürütmenin durdurulması istenebilir.
Hayır; ihtiyati tedbirdir. Ceza niteliğinde kullanılması, amaç unsuru yönünden hukuka aykırılıktır.
Yazılı başvuruyla göreve başlatılma istenmeli; ret veya zımni ret üzerine iptal ve tam yargı davası açılmalıdır.
İptal, tam yargı ve itiraz süreçlerinde destek için bize ulaşın.