Fotoğrafın İzinsiz Kullanılması ve Tazminat

Fotoğrafımın İzinsiz Kullanılması Hukuka Aykırı mı?

Eser niteliğinde olmasalar bile resim ve portreler, tasvir edilen kişinin muvafakati olmadan teşhir veya diğer suretlerle umuma arz edilemez; kişi ölmüşse bu koruma ölümünden itibaren 10 yıl boyunca yakınlarının rızasına bağlıdır (FSEK m.86).

Kişinin görüntüsü kişilik hakkının bir parçasıdır. Kişilik hakkı zedelenen kişinin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetki ile haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır (TMK m.24).

Rıza belirli bir kullanım için verilmişse, o amacın dışına çıkan kullanım yine izinsiz sayılabilir. Örneğin bir etkinlik için çekilen fotoğrafın sonradan ticari bir reklamda kullanılması, ilk rızanın kapsamını aşabilir.

Hangi Durumlarda Rıza Aranmaz?

Ülkenin siyasi ve sosyal hayatında rol oynayan kişilerin resimleri, kişilerin katıldığı geçit resmi, resmî tören veya genel toplantıları gösteren resimler ile günlük olaylara ilişkin resimler için tasvir edilenin muvafakati şart değildir (FSEK m.86).

Ancak bu istisnalar sınırsız değildir. Yayımın caiz olduğu hâllerde de kişilik hakkının korunmasına ilişkin TMK m.24 hükmü saklıdır; yani haber değeri taşıyan bir fotoğrafın aşağılayıcı, bağlamından koparılmış veya özel hayatı ifşa eden şekilde kullanılması yine hukuka aykırı olabilir.

Tanınmış bir kişinin fotoğrafının habercilik amacıyla kullanılması ile aynı fotoğrafın bir ürünün reklamında kullanılması farklı değerlendirilir. Ticari amaçlı kullanımda kamusal yarar gerekçesine dayanmak güçtür ve rıza aranması ağırlık kazanır.

Fotoğrafı Çeken Kişinin Hakları Nelerdir?

Estetik değere sahip fotoğrafik eserler, güzel sanat eseri olarak Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunur (FSEK m.4).

Bu durumda fotoğrafı izinsiz kullanan kişi, tasvir edilen kişinin kişilik hakkından ayrı olarak fotoğrafçının mali haklarını da ihlal etmiş olur. Fotoğrafçı, sözleşme olsaydı isteyebileceği bedelin veya rayiç bedelin en çok 3 katını isteyebilir (FSEK m.68).

Uygulamada iki ayrı hak sahibi bulunabilir: fotoğrafta yer alan kişi ve fotoğrafı çeken kişi. Her biri kendi hakkına dayanarak ayrı talepte bulunabilir; birinin izin vermiş olması diğerinin haklarını ortadan kaldırmaz.

Hangi Talepler İleri Sürülebilir?

Kişilik hakkı saldırıya uğrayan kişi, saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini ve etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir; ayrıca kararın yayımlanmasını talep edebilir (TMK m.25).

Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, manevi tazminat olarak bir miktar para ödenmesini isteyebilir; hâkim bunun yerine veya buna ek olarak saldırıyı kınayan bir karar verip yayımlanmasına hükmedebilir (TBK m.58).

Maddi zarar varsa maddi tazminat ile hukuka aykırı kullanımdan elde edilen kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre verilmesi de istenebilir (TMK m.25). Dava, davacının kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.

İzinsiz Fotoğraf Paylaşımı Suç mudur?

Muvafakat olmadan resim veya portre yayımlayanlar hakkında haksız fiil hükümleriyle birlikte, koşulları varsa TCK m.134, 139 ve 140 hükümleri uygulanır (FSEK m.86).

Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntüleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı cezaya hükmolunur (TCK m.134).

Her izinsiz fotoğraf kullanımı suç oluşturmaz; ceza sorumluluğu için özellikle özel hayata ilişkin bir görüntünün ifşası gibi suç tipindeki unsurların bulunması gerekir. Kamuya açık bir etkinlikte çekilmiş sıradan bir fotoğrafın izinsiz kullanımı ise çoğunlukla hukuki sorumluluk alanında kalır.

Fotoğrafınızın İzinsiz Kullanıldığını Fark Ettiğinizde

Kullanımı hemen belgeleyin: sayfanın bağlantısını, yayın tarihini ve fotoğrafın yer aldığı bağlamı gösteren ekran görüntülerini alın; mümkünse noter veya mahkeme aracılığıyla delil tespiti yaptırın. İnternet içerikleri kısa sürede kaldırılabilir.

Kullanıcıya veya platforma yazılı bildirimde bulunarak içeriğin kaldırılmasını isteyin. Kaldırma talebi, tazminat hakkınızdan vazgeçtiğiniz anlamına gelmez; ancak talebi ve verilen cevabı saklayın.

Tazminat için süreyi kaçırmayın: talep, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her hâlde fiilden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanabilir (TBK m.72).

Sıkça Sorulan Sorular

Fotoğrafım izinsiz paylaşıldı, ne yapabilirim?

Saldırının durdurulmasını, tespitini ve manevi tazminat isteyebilirsiniz (TMK m.25, TBK m.58).

Fotoğrafımı reklamda kullanmak için izin şart mı?

Evet, resim ve portreler tasvir edilenin muvafakati olmadan umuma sunulamaz (FSEK m.86).

Haber sitesi fotoğrafımı izinsiz kullanabilir mi?

Günlük olaylara ilişkin resimlerde rıza aranmaz; ancak kişilik hakkı koruması devam eder (FSEK m.86, TMK m.24).

Fotoğrafı çeken de dava açabilir mi?

Evet, fotoğrafik eser sahibi rayiç bedelin üç katına kadar talepte bulunabilir (FSEK m.4, 68).

Kullanan kişinin kazandığı parayı isteyebilir miyim?

Hukuka aykırı kullanımdan elde edilen kazancın verilmesi istenebilir (TMK m.25).

Davayı kendi şehrimde açabilir miyim?

Evet, kendi yerleşim yerinizde veya davalının yerleşim yerinde açabilirsiniz (TMK m.25).

Özel fotoğrafımın ifşası suç mu?

Özel hayata ilişkin görüntülerin hukuka aykırı ifşası 2-5 yıl hapis gerektirir (TCK m.134).

Ölen yakınımın fotoğrafı izinsiz kullanılabilir mi?

Ölümden itibaren 10 yıl geçmedikçe yakınların muvafakati gerekir (FSEK m.86).

Tazminat davası için süre ne kadar?

Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıldır (TBK m.72).