Evdeki Eşyaların Haczi

Evdeki Hangi Eşyalar Haczedilemez?

7445 sayılı Kanunla 28.03.2023 tarihinde yapılan değişiklikle, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez hâle gelmiştir (İİK m.82/1-3).

Değişiklikten önce yalnız “lüzumlu” eşya korunuyor ve aynı amaçla kullanılan birden fazla eşyadan yalnız biri borçluya bırakılıyordu. Yeni metinde bu sınırlama kaldırıldığından ikinci televizyon, ikinci buzdolabı gibi ayrımlar ev eşyası bakımından artık kural olarak önem taşımaz.

Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacağı, bedeni çalışmaya dayanan borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli eşya ve borçlunun hâline münasip evi de haczedilemeyen mallar arasındadır (İİK m.82/1-2, 6, 12).

Evde Hangi Değerli Eşyalar Haczedilebilir?

Haczedilmezlik kuralı para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyleri kapsamaz; bunlar evde bulunsa da haczedilebilir (İİK m.82/1-3).

Haciz, alacaklının ana para, faiz ve masraflar dahil bütün alacağına yetecek miktarda yapılır; ancak bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz (İİK m.85/1). Aşırı hacizde fazlanın kaldırılması istenebilir.

Paraya çevrilmesi hâlinde masrafları karşılamayacağı kesin olan şeyler de haczolunmaz (İİK m.85). Değeri düşük eşyanın hacizle kaldırılması bu nedenle de hukuka aykırı olabilir.

Evde Haciz Nasıl Yapılır?

Talep hâlinde borçlu kilitli yerleri ve dolapları açmaya ve eşyayı göstermeye mecburdur; bu yerler gerekirse zorla açtırılır (İİK m.80).

Borçlu haciz sırasında evde bulunmaz ve hemen bulundurulması mümkün olmazsa haciz gıyabında yapılır. Memur, borçlunun üzerinde para veya altın gibi kıymetli şeyler sakladığını anlar ve borçlu bunları vermekten kaçınırsa borçlunun şahsına karşı kuvvet kullanılabilir.

İcra memuru, haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir (İİK m.82 son fıkra). Yani haczedilmezlik yerinde memur tarafından da re’sen gözetilmelidir.

Eşe veya Üçüncü Kişiye Ait Eşya Haczedilir mi?

Bir taşınırı elinde bulunduran onun maliki sayılır; borçlu ile üçüncü kişinin birlikte bulundurduğu mal da borçlunun elinde kabul edilir (İİK m.97/a). Bu nedenle evdeki eşyanın başkasına ait olduğunu ispat yükü iddia edene düşer.

Birlikte oturulan yerlerde mahiyeti itibarıyla kadına, erkeğe veya çocuğa ait olduğu açıkça anlaşılan mallar ile meslek veya meşgale gereği olanlar onlara ait farz olunur. Örneğin eşin kişisel takıları ve giysileri bu karineden yararlanabilir.

Borçlu veya malı birlikte bulunduran kişi, eşya üzerinde üçüncü kişinin mülkiyet veya rehin hakkı bulunduğunu haciz memuruna beyan edip tutanağa geçirilmesini isteyebilir; bu tür malların haczi en sonraya bırakılır (İİK m.85/2).

Hukuka Aykırı Hacze Karşı Başvuru Yolları

Haczedilmez eşyanın haczine karşı borçlu, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunabilir (İİK m.16).

Eşyanın kendisine ait olduğunu ileri süren üçüncü kişi istihkak iddiasında bulunur; itiraz üzerine icra mahkemesi takibin devamına veya ertelenmesine karar verir ve üçüncü kişi kararın tefhim veya tebliğinden itibaren 7 gün içinde istihkak davası açmak zorundadır (İİK m.97).

İstihkak davası reddedilirse alacaklının alacağından gecikme nedeniyle yararlanamadığı miktarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere davacı aleyhine tazminata hükmolunur. Bu nedenle dayanaksız istihkak iddiası risklidir.

Haciz Sırasında ve Sonrasında Ne Yapmalı?

Haciz sırasında haczedilmezlik itirazınızı ve eşyanın kime ait olduğunu tutanağa yazdırın. Fatura, banka dekontu gibi mülkiyeti gösteren belgeleri hazır tutun; eşe ait eşya için alım belgeleri özellikle önemlidir.

Tutanağı imzalamadan önce haczedilen eşyanın listesini ve değer tespitini kontrol edin. Haczin öğrenildiği gün 7 günlük şikâyet süresi başlar; bu süreyi kaçırmamak için tarihi not edin.

Alacaklı tarafta iseniz haciz talebini kıymetli eşyaya, araçlara ve banka alacaklarına yöneltmek daha verimlidir; ev eşyasına yönelik haciz talepleri hem memurca reddedilebilir hem de şikâyete konu olur.

Sıkça Sorulan Sorular

İcra evdeki televizyonu ve buzdolabını alabilir mi?

Ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası 2023 değişikliğinden sonra haczedilemez (İİK m.82/1-3).

Evdeki altınlar haczedilir mi?

Evet, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyası haczedilmezlik kapsamı dışındadır (İİK m.82/1-3).

Evde yokken haciz yapılabilir mi?

Evet, borçlu bulunmaz ve hemen bulundurulamazsa haciz gıyabında yapılır (İİK m.80).

Kapı zorla açılabilir mi?

Borçlu açmazsa kilitli yerler gerektiğinde zorla açtırılır (İİK m.80).

Eşime ait eşya haczedilebilir mi?

Borçlunun elindeki mal onun sayılır; ancak mahiyeti gereği eşe ait olduğu açık mallar eşe ait farz edilir (İİK m.97/a).

Haczedilmez eşya haczedilirse kaç gün içinde şikâyet edilir?

İşlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilir (İİK m.16).

İstihkak davası kaç gün içinde açılır?

İcra mahkemesinin takibin devamı kararının tefhim veya tebliğinden itibaren 7 gün içinde açılır (İİK m.97).

Borçtan fazla eşya haczedilebilir mi?

Hayır, alacak, faiz ve masrafları aşacak şekilde haciz yapılamaz (İİK m.85/1).

Kaç aylık yiyecek haczedilemez?

Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacağı haczedilemez (İİK m.82/1-6).