Estetik Ameliyat Hatası ve Tazminat

Estetik Ameliyat Sözleşmesi Vekâlet mi, Eser mi?

Hekim ile hasta arasındaki ilişki kural olarak vekâlet sözleşmesidir; vekil üstlendiği işi sadakat ve özenle yürütmek zorundadır ve özeninin ölçüsü, benzer alanda hizmet veren basiretli bir vekilin davranışıdır (TBK m.506).

Estetik ameliyatlarda ise hastanın hastalığı tedavi ettirmekten çok belirli bir görünüm elde etmeyi amaçlaması nedeniyle, sonucun taahhüt edildiği durumlarda ilişkinin eser sözleşmesi gibi değerlendirilebileceği ileri sürülür. Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m.470).

Yargıtay uygulamasında ağırlıklı görüş, estetik müdahalede de özen yükümlülüğünün esas olduğu, ancak hekimin belirli bir sonucu vaat ettiği hâllerde sonuçtan sorumlu tutulabileceği yönündedir. Öğretide ise salt estetik amaçlı müdahalenin eser sözleşmesi sayılması gerektiğini savunan görüş de vardır. Nitelendirme, ispat yükü ve seçimlik haklar bakımından sonuç doğurur.

Her Kötü Sonuç Tıbbi Hata mıdır?

Hayır. Hekim, tıbbın kabul ettiği yöntemleri uygulamış ve gerekli özeni göstermişse, önceden bildirilen ve tıbben kaçınılamayan bir komplikasyon tek başına sorumluluk doğurmaz. Sorumluluk için özen borcuna aykırılık, zarar ve aralarında illiyet bağı birlikte aranır (TBK m.506).

Hatalı kesi, yanlış bölgeye müdahale, sterilizasyon eksikliği, enfeksiyonun geç fark edilmesi, uygun olmayan hastaya ameliyat yapılması veya ameliyat sonrası takibin aksatılması tipik özen ihlalleridir. Hafif kusur da hekimin sorumluluğu için yeterli kabul edilir.

Eser sözleşmesi görüşü benimsenirse ve eser ayıplı sayılırsa, hasta sözleşmeden dönme, bedelden indirim veya aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım (düzeltme ameliyatı) seçimlik haklarından birini kullanabilir; genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır (TBK m.475).

Aydınlatılmış Onam Neden Belirleyicidir?

Hastanın, ameliyatın riskleri, olası komplikasyonları, alternatifleri ve beklenen sonuç hakkında önceden bilgilendirilmesi, müdahalenin hukuka uygunluğunun ön şartıdır. Estetik ameliyatlarda acil tıbbi zorunluluk bulunmadığından bilgilendirme yükümlülüğü daha sıkı uygulanır.

Bilgilendirme yapılmadan alınan rıza geçerli sayılmaz; bu durumda müdahale tıbben doğru yapılmış olsa bile ortaya çıkan zarardan hekim sorumlu tutulabilir. Genel ve matbu onam formları, somut ameliyata özgü riskleri içermiyorsa yeterli görülmeyebilir.

Bilgilendirmenin yapıldığını ispat yükü kural olarak hekim ve sağlık kuruluşundadır. Hasta bu nedenle imzaladığı onam formlarının bir örneğini mutlaka istemeli ve saklamalıdır.

Estetik Ameliyat Hatasında Neler İstenebilir?

Bedensel zararlar kapsamında düzeltme ameliyatı dâhil tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar istenebilir (TBK m.54).

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde hâkim, olayın özelliklerini göz önünde tutarak zarar görene uygun bir miktar manevi tazminat ödenmesine karar verebilir (TBK m.56). Yüzde kalıcı iz veya şekil bozukluğu gibi sonuçlar manevi tazminatın belirlenmesinde önemli rol oynar.

Ameliyat için ödenen ücretin iadesi de ayrıca talep edilebilir. Hekimin yanında sözleşmenin tarafı olan özel hastane veya klinik de çalıştırdığı hekimin kusurundan sorumlu tutulabilir.

Süreler, Ceza Boyutu ve Yargı Yolu

Sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat talepleri kanunda aksine hüküm yoksa on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146). Haksız fiile dayanılırsa süre, zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıldır (TBK m.72).

Hatalı müdahale taksirle yaralama suçunu oluşturabilir; mağdurun yüzünde sabit iz bırakırsa ceza yarı oranında, yüzün sürekli değişikliğine neden olursa bir kat artırılır (TCK m.89). Bu suç kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet, fiil ile failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73).

Özel hastane ve muayenehanelere karşı davalar adli yargıda açılır; bu ilişkinin tüketici işlemi sayılıp sayılmayacağı ve buna bağlı görevli mahkeme uygulamada tartışmalı olabildiğinden dava öncesi ayrıca değerlendirilmelidir. Kamu hastanesinde yapılan müdahalede ise önce idareye başvurulması gerekir; bu başvuru öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır (İYUK m.13).

Delilleri Kaybetmemek İçin Adım Adım

Ameliyat öncesi ve sonrası fotoğraflarınızı tarihli olarak saklayın. Hastaneden epikriz, ameliyat notu, anestezi kaydı, hemşire gözlem formları ve onam formlarının onaylı örneklerini yazılı dilekçeyle isteyin.

Düzeltme için başka bir hekime gittiğinizde muayene bulgularının ve önceki müdahaleye ilişkin tespitlerin kayda geçirilmesini isteyin. Mesajlaşmalar, reklam ve sosyal medya paylaşımları, “kesin sonuç” vaadi içeriyorsa sonuç taahhüdünün delili olabilir.

Tıbbi hata davalarında kusur, çoğunlukla Adli Tıp Kurumu veya bilirkişi raporuyla belirlenir. Dava öncesinde hekim ve hastaneye ihtarname göndermek, zamanaşımı ile şikâyet sürelerini takvime işlemek hak kaybını önler.

Sıkça Sorulan Sorular

Estetik ameliyat istediğim gibi olmadı, tazminat alabilir miyim?

Yalnız beğenilmeyen sonuç yeterli değildir; özen eksikliği veya sonuç taahhüdüne aykırılık ispatlanmalıdır (TBK m.506, 475).

Estetik ameliyat hatasında zamanaşımı kaç yıl?

Sözleşmeye dayalı taleplerde kural olarak on yıl (TBK m.146), haksız fiilde öğrenmeden itibaren iki yıl ve her hâlde on yıldır (TBK m.72).

Onam formu imzaladım, yine de dava açabilir miyim?

Evet; onam, özensiz müdahaleden doğan sorumluluğu ortadan kaldırmaz, yalnız bildirilen olağan risklerin gerçekleşmesinde önem taşır.

Hekim hakkında suç duyurusu için süre var mı?

Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır; şikâyet fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73, 89).

Düzeltme ameliyatının parasını isteyebilir miyim?

Tedavi giderleri bedensel zarar kalemidir ve istenebilir (TBK m.54); eser sözleşmesi görüşünde ücretsiz onarım da seçimlik haktır (TBK m.475).

Manevi tazminat istenebilir mi?

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde hâkim uygun bir manevi tazminata karar verebilir (TBK m.56).

Özel hastane de sorumlu olur mu?

Sözleşmenin tarafı olan hastane, bünyesinde çalışan hekimin kusurlu müdahalesinden de sorumlu tutulabilir.

Kamu hastanesindeki estetik müdahale için nereye başvurulur?

Önce ilgili idareye bir yıl, her hâlde beş yıl içinde başvurulur, ardından idari yargıda tam yargı davası açılır (İYUK m.13).

Yüzümde kalıcı iz kaldı, ceza artar mı?

Yüzde sabit iz cezayı yarı oranında, yüzün sürekli değişikliği bir kat artırır (TCK m.89).