Eşin Borcu İçin Haciz

Eşin Borcundan Diğer Eş Sorumlu mudur?

Eşlerden her biri, birliği temsil yetkisi bulunmaksızın yaptığı işlemlerden kişisel olarak sorumludur (TMK m.189). Bu nedenle bir eşin kredi, kefalet veya ticari borcu için diğer eş kendiliğinden borçlu hâle gelmez ve adına icra takibi yapılamaz.

İstisna, ailenin sürekli ihtiyaçları için yapılan işlemlerdir. Eşlerden her biri ortak yaşam süresince bu ihtiyaçlar için evlilik birliğini temsil eder (TMK m.188); birliği temsil yetkisinin kullanıldığı hâllerde eşler üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumlu olur (TMK m.189).

Uygulamada takip çoğu zaman yalnız borçlu eş hakkında başlatılır. Diğer eş, takipte taraf olmadığı sürece kendi adına kayıtlı taşınmaz, araç, banka hesabı veya maaşı yönünden hacze muhatap olmaz; tapu ve trafik kayıtlarında adı geçen kişi esas alınır.

Evdeki Eşyalar Kime Ait Sayılır?

Bir taşınır malı elinde bulunduran kimse onun maliki sayılır; borçlu ile üçüncü kişilerin malı birlikte ellerinde bulundurmaları hâlinde dahi mal borçlunun elinde kabul edilir (İİK m.97/a). Karı koca aynı evde yaşadığında evdeki eşya bu karine nedeniyle borçlu eşin malı gibi haczedilebilir.

Aynı madde bir istisna öngörür: birlikte oturulan yerlerdeki mallardan niteliği itibarıyla kadına, erkeğe veya çocuklara ait olduğu açıkça anlaşılanlar ile meslek veya uğraş gereği olanlar onlara ait sayılır. Borçlu olmayan eşin kişisel takıları, giysileri veya meslek araçları bu kapsamda değerlendirilir.

Medeni Kanun da hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen malları eşlerin paylı mülkiyetinde sayar (TMK m.222). Ancak icra aşamasında İİK m.97/a karinesi uygulandığından, malın kendisine ait olduğunu iddia eden eş bunu fatura, banka ödemesi veya düğün hediyesi olduğuna dair belgeyle ispat etmelidir.

İstihkak İddiası Nasıl ve Ne Zaman Yapılır?

Haczedilen mal üzerinde mülkiyet iddia eden üçüncü kişi, haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder (İİK m.96).

Kanun, birlikte oturan kimseler bakımından bir karine de getirir: istihkak iddiasının yapıldığı tarihte istihkak iddiacısıyla birlikte oturanlar, malın haczini o tarihte öğrenmiş sayılır. Bu nedenle eş, haciz sırasında evdeyse iddiasını haciz tutanağına hemen yazdırmalıdır.

İddia tutanağa geçirildikten sonra icra dairesi alacaklı ve borçluya itirazlarını bildirmek üzere üç günlük süre verir; susarlarsa istihkak iddiasını kabul etmiş sayılırlar (İİK m.96). İtiraz edilirse dosya icra mahkemesine gönderilir.

İstihkak Davası ve Takibin Durdurulması

İstihkak iddiasına itiraz edilirse icra mahkemesi takibin devamına veya ertelenmesine karar verir; takibin devamına karar verilirse üçüncü kişi, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinde istihkak davası açmak zorundadır (İİK m.97).

Takibin ertelenmesine karar verilirse davacı eşten, haksız çıkması hâlinde alacaklının zararına karşı teminat alınır. Dava reddedilirse, alacağın gecikmesinden dolayı istifası geciken miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilir.

Önemli bir kural da şudur: üçüncü kişi ile borçlunun “bu mal eşimindir” şeklinde birleşmeleri alacaklıya karşı etkili değildir; iddianın ispatı gerekir (İİK m.97). İstihkak davacısı malı nasıl edindiğini ve borçlunun elinde bulunmasının sebebini göstermek ve ispatlamakla yükümlüdür (İİK m.97/a).

Hangi Ev Eşyaları Hiç Haczedilemez?

Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez (İİK m.82/1-3).

Bu düzenleme sonrasında buzdolabı, çamaşır makinesi, televizyon, yatak ve oturma grubu gibi ailenin ortak kullandığı ev eşyası, sayısı birden fazla olsa bile haciz dışında kalır. Buna karşılık değerli tablo, antika veya ziynet eşyası haczedilebilir.

Borçlunun hâline münasip evi de haczedilemez; ancak evin değeri fazlaysa, bedelinden hâline münasip bir kısmı ihtiyacını karşılaması için borçluya bırakılmak üzere haczedilip satılabilir (İİK m.82). Haczi caiz olmayan mala konan hacze karşı süresinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir.

Haciz Sırasında Adım Adım Ne Yapmalı

Haciz memuru eve geldiğinde sakin kalın ve kendinize ait eşyaları tek tek gösterin. “Bu eşya bana aittir” beyanınızı mutlaka haciz tutanağına yazdırın ve tutanağın bir örneğini isteyin.

Fatura, kredi kartı ekstresi, banka havalesi, düğün hediyesi listesi, çeyiz senedi ve evlilikten önce edinildiğini gösteren belgeleri önceden bir dosyada toplayın. İstihkak davasında eşyayı nasıl edindiğinizi ispat etmeniz gerekir.

Tutanakta iddianız yer almadıysa haczi öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi gün içinde icra dairesine yazılı istihkak iddiasında bulunun. Mahkeme takibin devamına karar verirse, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde istihkak davası açmayı kaçırmayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Eşimin borcu için benim maaşıma haciz konabilir mi?

Hayır; borçlu olmadığınız bir takipte maaşınız haczedilemez. Borç ailenin sürekli ihtiyaçları için yapılmışsa müteselsil sorumluluk ayrıca tartışılabilir (TMK m.189).

Eşimin borcu için benim adıma kayıtlı araç haczedilebilir mi?

Takipte borçlu olmayan eşin adına tescilli araç haczedilemez; haciz yalnız borçlu adına kayıtlı mallara konabilir.

Birlikte yaşadığımız evdeki eşyalar kimin sayılır?

Birlikte bulundurulan taşınırlar borçlunun elinde sayılır; aksini istihkak iddiasında bulunan eş ispat etmelidir (İİK m.97/a).

İstihkak iddiasında bulunmak için kaç gün var?

Haczi öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmalısınız (İİK m.96).

İstihkak davası ne zaman açılır?

İcra mahkemesi takibin devamına karar verirse kararın tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde dava açılmalıdır (İİK m.97).

Düğünde takılan altınlarım haczedilebilir mi?

Altın haczedilemeyen eşya istisnasına girmez; ancak size takıldığını ispat ederseniz istihkak iddiasıyla haczin kaldırılmasını isteyebilirsiniz.

Buzdolabı ve televizyon haczedilebilir mi?

Ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez (İİK m.82/1-3).

Evimiz eşimle ortak tapuluysa ne olur?

Yalnız borçlu eşin payı haczedilebilir; diğer eşin payına haciz konamaz.

İstihkak davasını kaybedersem ne olur?

Takip ertelenmişse, alacaklının geciken alacağının yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilir (İİK m.97).