Engelli emekliliğinde yaş şartı aranmaz: Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücü kaybı %50 ilâ %59 arasında tespit edilen sigortalı en az 16 yıl sigortalılık ve 4320 gün, %40 ilâ %49 arasında tespit edilen sigortalı ise 18 yıl sigortalılık ve 4680 gün primle yaşlılık aylığına hak kazanır.
Engelli emekliliği, 5510 sayılı Kanunun 28 inci maddesinde düzenlenen ve çalışma gücündeki kayıp oranına göre yaş şartı aranmaksızın yaşlılık aylığı bağlanmasını sağlayan sistemdir. Kayıp oranı, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının raporlarına dayanılarak Kurum Sağlık Kurulunca belirlenir.
Bu yol, malulen emeklilikten farklıdır: malullükte %60 ve üzeri kayıp aranırken, engelli emekliliği %40 ilâ %59 arasındaki kayıp oranları için kademeli süre ve prim şartları öngörür.
Çalışma gücündeki kayıp oranı %50 ilâ %59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve adlarına 4320 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartıyla yaş aranmaksızın yaşlılık aylığına hak kazanır.
Bu kapsamda aylık bağlananlar, 28 inci maddede öngörüldüğü üzere 94 üncü madde hükümlerine göre kontrol muayenesine tabi tutulabilir.
Kayıp oranı %40 ilâ %49 arasında tespit edilen sigortalılarda süre ve gün şartı artar: en az 18 yıl sigortalılık ve 4680 gün prim aranır.
Oran %40'ın altında kalırsa engelli emekliliği hükümlerinden yararlanılamaz; bu durumda genel yaşlılık aylığı şartlarına tabi olunur.
Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başlamadan önce malul sayılmayı gerektirecek derecede (en az %60) hastalığı veya engelliliği bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan sigortalılara, en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve 3960 gün prim bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır.
Bu hüküm, doğuştan veya işe girişten önce oluşan engellilik hâllerinde sigortalıyı korur; yaş şartı burada da aranmaz.
Emeklilik veya yaşlılık aylığı talebinde bulunan kadın sigortalılardan, başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunanların, Kanunun yürürlüğünden sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim gün toplamına eklenir.
Eklenen bu süreler ayrıca emeklilik yaş hadlerinden de indirilir; böylece ağır engelli çocuğuna bakan anne hem gün hem yaş yönünden avantaj elde eder.
Kurum Sağlık Kurulunun belirlediği kayıp oranına itiraz mümkündür; itiraz sonuçsuz kalırsa iş mahkemesinde oranın tespiti davası açılır ve mahkeme yeni sağlık kurulu raporları alır.
Uygulamada engelli vergi indirimi için alınan raporlarla sosyal güvenlik mevzuatındaki çalışma gücü kaybı oranları zaman zaman karıştırılır; emeklilik yönünden esas olan, Kurum Sağlık Kurulunca 5510 sayılı Kanun kapsamında belirlenen orandır.
Oran sınırda ise (örneğin %49 veya %59), yeni bir sağlık kurulu değerlendirmesi aylığa hak kazanma tarihini önemli ölçüde değiştirebileceğinden sürecin dikkatle yürütülmesi gerekir.
Hayır. %40 ilâ %59 arasındaki çalışma gücü kaybı oranlarında, sigortalılık süresi ve prim günü şartları sağlandığında yaş aranmaksızın yaşlılık aylığı bağlanır.
Kayıp oranı %50 ilâ %59 arasında ise en az 16 yıl sigortalılık ve 4320 gün prim şartıyla aylığa hak kazanılır.
Evet; kayıp oranı %40 ilâ %49 arasında ise en az 18 yıl sigortalılık ve 4680 gün prim gerekir. %40'ın altındaki oranlar için engelli emekliliği uygulanmaz.
İlk sigortalılıktan önce en az %60 kaybı bulunanlara, 15 yıl sigortalılık ve 3960 gün prim şartıyla yaş aranmaksızın yaşlılık aylığı bağlanır.
Evet. Kurum Sağlık Kurulu kararına Kuruma itiraz edilebilir; sonuç alınamazsa iş mahkemesinde oran tespiti davası açılır.
SGK işlemleri, aylık bağlanması ve iş kazası süreçlerinde hukuki destek için bize ulaşın.